تصور کنید فیلمی تماشا کنید که در آن قد هیولاها در هر نما تغییر می‌کند و موج‌ها برخلاف جهت باد می‌وزند. این کابوس بصری، نتیجه‌ی بلندپروازانه‌ترین و در عین حال شکست‌خورده‌ترین تلاش برای ساخت یک فیلم بلند با هوش مصنوعی است.
شرکت Fountain 0 اثر ۲.۵ ساعتی خود با نام Odysseus: The Fall را با ادعای رسیدن به استانداردهای «سطح بلاک‌بسترهای هالیوودی» منتشر کرد. اما طبق گزارش منتقدان، این بازسازی داستان اودیسه، بیشتر به یک درس عبرت برای آینده‌ی سینمای سنتتیک تبدیل شده است تا یک اثر هنری.
زمینه و بستر انتشار
این اثر در حالی منتشر شد که موجی از علاقه به ادبیات کلاسیک، به دلیل موفقیت اخیر کریستوفر نولان در پرداختن به همین داستان، ایجاد شده است. نسخه نولان باکس‌آفیس را تسخیر کرد و به دلیل پافشاری کارگردان بر هنر دست انسان، مورد تحسین قرار گرفت. در حالی که نسخه نولان بر دقت IMAX و اشتیاق کارگردانی تأکید داشت که ستاره‌ها مشتاق همکاری با او هستند، Fountain 0 سعی کرد تمام خط لوله‌های سنتی تولید را به‌طور کامل دور بزند. این رویکرد در حالی صورت می‌گیرد که بسیاری از نویسندگان هالیوود برای بقا در حال آموزش مدل‌های هوش مصنوعی هستند تا جایگاه خود را در ساختار جدید تولید حفظ کنند.
این فیلم در حال حاضر با قیمت ۹.۹۹ دلار برای اجاره در دسترس است، اما یک محدودیت بزرگ دارد: دسترسی به آن محدود است و فقط از طریق مرورگر وب قابل مشاهده است. این یعنی تماشاگر نمی‌تواند آن را در یک محیط سنتی سینما تجربه کند؛ یکی از منتقدان اشاره کرد که مجبور شده است صفحه گوشی خود را روی تلویزیون منعکس کند، که این تجربه فرسخ‌ها با کیفیت ۷۰ میلی‌متری IMAX فاصله دارد.
پیشینه تولید
فیلم توسط Ash Koosha، یکی از بنیان‌گذاران استودیو، نوشته و کارگردانی شده است. این اثر یک تولید به‌شدت تک‌نفره و کم‌جمعیت است. کوشا نه تنها نویسندگی و کارگردانی را بر عهده داشت، بلکه چهره‌ی خود را برای شخصیت اصلی فیلم به کار برد و تمام موسیقی‌ها را نیز خلق کرد. در نتیجه، تیتراژ پایانی فیلم به‌طور عجیبی کوتاه است.
این دومین پروژه این استودیو است. تنها اثر قبلی آن‌ها فیلمی با هوش مصنوعی به نام Dreams of Violets بود که اوایل سال جاری میلادی به جشنواره تریبکا راه یافته بود. اگرچه The Fall از نظر ابعاد و مقیاس بسیار بلندپروازانه‌تر است، اما در تحقق وعده‌هایش شکست خورد.
جزئیات شکست‌های فنی
به گزارش وب‌سایت The Verge، این اثر از نبود کامل ثبات بصری و شنیداری رنج می‌برد. دنیای فیلم مدام در حال تغییر و Morphing است و این موضوع تمرکز بیننده را به‌شدت مختل می‌کند:
- تغییر شکل بصری: قد سیکلوپ (غول تک‌چشم) که اودیسه و مردانش را به دام می‌اندازد در هر نما تغییر می‌کند و پاروهای قایق هنگام rowing خم و پیچ می‌خورند.
- خطاهای فیزیکی: موج‌ها در جهت مخالف باد حرکت می‌کنند و در یک صحنه، قایقی در میان یک ناوگان عظیم به‌طور غیرقابل‌توضیحی به صورت عرضی حرکت می‌کند.
- ناهماهنگی صوتی: حرکت لب‌ها با کلمات هم‌خوانی ندارد و گاهی شخصیت‌ها بدون تولید صدا لب می‌زنند. همچنین صداپیشگی‌های AI گاهی غیرقابل فهم هستند و نام‌های اودیسه و زئوس توسط هوش مصنوعی اشتباه تلفظ شده‌اند.
- گلیچ‌های گرافیکی: شمشیری به‌طور جادویی به خنجر تبدیل می‌شود و یک بیننده حتی لاشه یک موجود فضایی را دید که روی آتش کباب می‌شد.
فراتر از این گلیچ‌ها، فیلم فاقد یک ساختار روایی منسجم است. از آنجا که مدل‌های فعلی هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — شبیه نقاشی‌گری که فقط می‌تواند تک‌قاب‌های زیبا بکشد اما نمی‌تواند یک داستان پیوسته را در ۱۰۰ قاب تکرار کند — تنها قادر به تولید صحنه‌های چندثانیه‌ای هستند، فیلم شبیه مجموعه‌ای از تکه‌های پراکنده از داستان اودیسه است که بدون منطق یا دلیل خاصی به هم دوخته شده‌اند.
شکاف‌های روایی و هنری
پلات داستان چنان تکه تکه و پراکنده است که بینندگانی که با متن اصلی اودیسه آشنا نیستند، احتمالاً هیچ چیز از داستان نمی‌فهمند. فیلم توضیحات بسیار کمی ارائه می‌دهد؛ برای مثال، مخاطب تا دقایق پایانی فیلم حتی نمی‌فهمد که خواستگاران پنیلوپه چه نقشی در داستان دارند و چرا حضور دارند.
بازیگری در فیلم به‌طور عجیبی ضعیف و گیج‌کننده توصیف شده است؛ شخصیت‌ها بدون دلیل برای چندین ثانیه مکث می‌کنند یا ناگهان bursts خنده‌هایی ناهماهنگ و تکان‌دهنده سر می‌دهند. هیچ وزنی در اکشن‌ها دیده نمی‌شود، انگار گرانش و فیزیک تنها پیشنهاداتی هستند، نه قوانین ثابت و همیشگی.
جلوه‌های بصری نیز به همان اندازه ناامیدکننده است. هیولاها شبیه موجودات بدقواره و ارزان‌قیمت انیمیشن‌های استاپ‌موشن دهه ۱۹۳۰ به نظر می‌رسند. این موضوع تضادی زشت و آزاردهنده با چهره‌های انسانی هایپر-رئال ایجاد می‌کند که مدل‌های هوش مصنوعی معمولاً در تولید آن‌ها موفق‌اند.
عنصر انسانی و تحلیل نهایی
کوشا ادعا می‌کند که به دلیل علاقه قدیمی به آثار هومر این فیلم را ساخته است و می‌گوید: «از سال‌ها پیش که برای اولین بار داستان حماسی هومر را خواندم، همیشه نسبت به آن احساسی شدید داشتم». اما منتقدان معتقدند او صرفاً سعی داشته از موج موفقیت فیلم نولان استفاده کند و «آشغال‌های هوش مصنوعی» (AI Slop) را به نسخه‌ای مدرن از فیلم‌های ارزان‌قیمت Direct-to-video تبدیل کند تا از این طریق سود کسب کند. این بحث بر سر تعریف «محتوای بی‌ارزش» جنجالی است، چرا که برخی معتقدند برچسب «محتوای بی‌ارزش» می‌تواند بهانه‌ای برای تنبلی فکری در عصر هوش مصنوعی باشد.
این شکست نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در حال حاضر قادر به مدیریت «بافت‌های پیونددهنده» (Connective Tissue) در داستان‌های بلند نیست. مدل‌ها می‌توانند فریم‌های خیره‌کننده‌ای بسازند، اما نمی‌توانند تداوم مکانی و زمانی مورد نیاز برای یک فیلم بلند را حفظ کنند. وجود The Fall نشان‌دهنده نوعی تحقیر نسبت به مدیوم سینما است، چرا که سعی کرده کار صدها متخصص ماهر را در قالب محتوایی بی‌کیفیت توسط یک تیم بسیار کوچک خلاصه کند.
در نهایت، این فیلم یادآور این است که نظارت بر فیلم‌نامه و کارگردانی انسانی جایگزین‌ناپذیر است. حذف نیروی متخصص به بهره‌وری نمی‌انجامد، بلکه منجر به از دست رفتن وزن هنری اثر می‌شود. این فیلم به‌قدری بد است که شاید در نهایت باعث شود مخاطبان قدر هنر دست انسان را بیشتر بدانند و به دنبال تکنولوژی‌های اثبات اصالت برای نجات هنر انسانی از اتهام AI باشند.
گام بعدی شما
- اگر تولیدکننده محتوا هستید، به جای تکیه بر تولید کامل AI، از آن برای استوری‌بورد و پیش‌تولید استفاده کنید.
- برای درک تفاوت تداوم بصری، آثار کوتاه ساخته شده با مدل‌های Sora یا Runway را با فیلم‌های بلند مقایسه کنید.
- منتظر بمانید تا مدل‌های جدید با پنجره‌های متنی بزرگ‌تر برای ویدیو معرفی شوند تا ببینید آیا مشکل تداوم (Consistency) حل می‌شود یا خیر.
اما داستان سخت‌افزاری پشت این مدل‌های تولید ویدیو حتی پیچیده‌تر است — به تحلیل ما درباره‌ی نیازهای پردازشی مدل‌های Diffusion مراجعه کنید.
گفتگو