آی‌فیکس‌ایت (iFixit) کالبدشکافی آیفون دوئو، نخستین گوشی تاشوی اپل، را تمام کرد و نمره موقت ۵ از ۱۰ به تعمیرپذیری آیفون دوئو داد. به گفته این گروه، دوئو تعمیرپذیرترین گوشی تاشویی است که تاکنون بررسی کرده‌اند، اما تعویض صفحه داخلی آن برای کسانی که اپل‌کر پلاس (AppleCare+) ندارند ۹۹۹ دلار هزینه دارد.
این گوشی پس از پانزده سال پتنت و شایعه عرضه شده است. حالا برخی مالکان از ترک و خطوط روشن روی محل تا، تنها چند ساعت پس از باز کردن جعبه، خبر می‌دهند. اپل فعلاً دستگاه‌های آسیب‌دیده را در دوره گارانتی تعویض می‌کند، اما هزینه آسیب خارج از گارانتی به نزدیک نیمی از قیمت دستگاه نو می‌رسد. آی‌فیکس‌ایت بررسی کرده است که چرا صفحه آسیب می‌بیند، اپل چطور خط تا را پنهان می‌کند و لولا در برابر گردوغبار چقدر دوام می‌آورد.
چرا تعمیرپذیری آیفون دوئو بالاتر از رقباست
گوشی‌های تاشو همیشه نمره تعمیرپذیری پایینی گرفته‌اند. سری گلکسی زد فولد سامسونگ و پیکسل فولد گوگل معمولاً از آی‌فیکس‌ایت نمره ۳ از ۱۰ یا کمتر می‌گیرند. نمره ۵ از ۱۰ دوئو تغییری واقعی است.
اپل چند ویژگی تعمیرپسند را از آیفون‌های معمولی به دوئو آورده است:
- چسب باتری که با جریان برق آزاد می‌شود
- صفحه بیرونی که به‌سادگی جدا می‌شود
- چیدمان داخلی تخت که مراحل باز کردن قطعات را کوتاه می‌کند
به این ترتیب تعویض باتری و تعمیر پورت در دوئو بسیار ساده‌تر از هر گوشی تاشوی رقیب است.
پوشش nano-texture و پنهان کردن خط تا
برجسته‌ترین ویژگی ظاهری صفحه داخلی، پوشش nano-texture (بافت نانویی) است. زیر میکروسکوپ Evident DSX2000 آی‌فیکس‌ایت، این سطح شبیه برجستگی‌های ریز و گردی است که مثل پلاستیک حباب‌دار کنار هم چیده شده‌اند. این بافت بازتاب نور را روی خط تا پخش می‌کند و وقتی صفحه روشن است، خط تا تقریباً دیده نمی‌شود.
با برداشتن لایه nano-texture، خط تای دوئو احتمالاً حتی از گلکسی زد فولد ۸ هم آشکارتر است. این پوشش روی لایه‌ای پلیمری قرار دارد که می‌شود آن را بدون تعویض پنل اولد (OLED) عوض کرد. روش اپل به ابزار ویژه و همراستاسازی دقیق نیاز دارد. هزینه این خدمت بدون اپل‌کر ۴۹ دلار و با آن ۱۹ دلار است؛ پیشرفتی محسوس نسبت به تاشوهای قبلی که کندن محافظ صفحه، نمایشگر را از کار می‌انداخت.
زیرپیکسل‌های بیضی صفحه داخلی آیفون دوئو
آی‌فیکس‌ایت در سطح زیرپیکسل (subpixel) هم الگویی غیرعادی پیدا کرد. زیرپیکسل‌های قرمز، سبز و آبی به‌جای دایره، بیضی‌اند و محور بلندشان در نقاط مختلف صفحه جهت متفاوتی دارد.
یک پتنت اپل در سال ۲۰۲۵ این روش را نوعی geometric dithering (دیترینگ هندسی) توصیف می‌کند. در این روش شکل و جهت زیرپیکسل‌ها در ۳۲ جابه‌جایی منحصربه‌فرد تغییر می‌کند تا نور بازتابی در محل تا الگوهای پراشی آشکار نسازد. این ترفند همراه با nano-texture، خط تا را در لایه‌های عمیق‌تر نمایشگر هم پنهان می‌کند.
لولای آیفون دوئو چطور خم شدن را کنترل می‌کند
لولای دوئو از زنجیره‌ای از ده مفصل فلزی ساخته شده که با چرخ‌دنده‌های همگام‌ساز به هم متصل‌اند. فنرهایی هم بخشی از نیروی لازم برای تا کردن را جبران می‌کنند. این طراحی شبیه بند فلزی ساعت است و هر مفصل فقط در بازه‌ای محدود می‌چرخد. نتیجه این است که نمایشگر خم می‌شود و کشیدگی و فشردگی کمتری تحمل می‌کند.
راهنماهای خمیده داخل لولا طوری کار می‌کنند که گویی نقطه چرخش مفصل‌ها درون لایه نمایشگر است. گوگل در پیکسل ۱۰ پرو فولد برای صرفه‌جویی در فضا به‌جای چرخ‌دنده از بادامک‌های فنری استفاده کرده است. رویکرد چرخ‌دنده‌ای اپل حرکتی قابل پیش‌بینی دارد و با نسبت‌های دنده متفاوت می‌توان شکل خمش را تنظیم کرد.
خود نمایشگر بیش از ده لایه بسیار نازک دارد. چسب‌های بین این لایه‌ها هنگام تا شدن روی هم می‌لغزند؛ مثل صفحه‌های کتاب که در شعاع‌های مختلف جابه‌جا می‌شوند.
ریشه ترک‌های صفحه در کالبدشکافی آیفون دوئو
بیشتر خرابی‌های اولیه صفحه به شکل یک خوشه نزدیک محل اتصال شکاف کابل فلت (flex cable gap) به تکیه‌گاه مرکزی لولا دیده می‌شوند. آی‌فیکس‌ایت با سی‌تی‌اسکن (CT scans) و تصاویر کالبدشکافی، مدل سه‌بعدی لولا را ساخت. این مدل نقطه‌ای پرتنش را نشان می‌دهد که احتمالاً در آن میله تکیه‌گاه مرکزی هنگام بستن گوشی به اندازه کافی پایین نمی‌رود.
در این حالت، بخش خمیده صفحه به میله برخورد می‌کند. فشار موضعی حاصل، ردیف‌ها و ستون‌هایی از پیکسل‌ها را آسیب می‌زند. کابل فلت آکاردئونی (accordion-pleated) که از لولا عبور می‌کند هم داده و هم برق را منتقل می‌کند، چون دوئو فقط در یک سمت قطعات شارژ دارد. با این حال آسیب کمی پایین‌تر از مسیر کابل دیده می‌شود، نه روی آن.
آزمون گردوغبار
آزمون آی‌فیکس‌ایت با پودر فلورسنت نشان داد لولا همچنان صدای سایش می‌دهد. ذرات با وجود موانع چسبی اطراف قطعات الکترونیکی به بخش‌های متحرک می‌رسند. دوئو در این آزمون پودر کمتری از زد فولد ۸ و پیکسل ۱۱ پرو فولد جذب کرد، اما همین مقدار برای ایجاد صدای سایش کافی بود.
برای تمیز کردن یا تعویض قطعات لولا باید نمایشگر انعطاف‌پذیر و تکیه‌گاه‌هایش را جدا کرد؛ کاری که باز کردن بخش بزرگی از گوشی را لازم دارد.
قطعاتی که راحت باز می‌شوند
چند بخش دوئو تعمیر را ساده‌تر می‌کنند:
- قاب دور صفحه داخلی با روش اپل از طریق گیره‌ها سالم جدا می‌شود؛ در حالی که قاب زد فولد ۸ خرد شد.
- صفحه بیرونی و قاب پلاستیکی آن تمیز جدا می‌شوند و آسیبی که در کالبدشکافی آیفون ۱۸ پرو به قاب رسید، اینجا تکرار نمی‌شود.
- هر دو باتری با ظرفیت ۷٫۵ و ۱۱٫۶ وات‌ساعت، در مجموع ۱۹٫۱ وات‌ساعت، با VoltClip آی‌فیکس‌ایت یا یک باتری ۹ ولتی آزاد می‌شوند.
- پوسته فلزی باتری‌ها اگر کار به اهرم کردن برسد، از سوراخ شدن آن‌ها جلوگیری می‌کند.
- برد منطقی به‌جای ساختار دوطبقه‌ای که از آیفون ۸ رایج بود، یک‌لایه است و بخشی از کارکردها به برد I/O جداگانه منتقل شده است.
- دوربین‌ها و قطعات شارژ با کمترین باز کردن اضافی در دسترس‌اند.
ارزیابی آی‌فیکس‌ایت از دوئو
به ارزیابی آی‌فیکس‌ایت، معماری تعمیرپسند گوشی‌های معمولی تا حدی به گوشی تاشو منتقل شده است. چیدمان تخت، باتری‌های آزادشونده با برق و لایه پوشش قابل تعویض پیشرفت واقعی‌اند. اما صفحه داخلی نقطه ضعف اصلی است: قطعه‌ای ۹۹۹ دلاری که تعویضش کاری ظریف و وقت‌گیر است. آی‌فیکس‌ایت زمان تعمیری مشابه روی پیکسل ۱۰ پرو فولد را برای یک کاربر معمولی ۳ تا ۵ ساعت تخمین زده است. دوئو احتمالاً سریع‌تر تعمیر می‌شود، اما حتی با ابزارهای ویژه اپل، جایگزینی چسب‌ها دقت زیادی می‌خواهد. گورمن گزارش داده که اپل نمونه‌سازی فیس‌آی‌دی زیر نمایشگر برای نسل دوم آیفون دوو را آغاز کرده است، که می‌تواند آینده تعمیرپذیری و طراحی لولا را تغییر دهد گزارش گورمن.
گزارش‌های خرابی اولیه به مشکل تلرانس طراحی در تکیه‌گاه مرکزی لولا اشاره دارند، نه به نقص اساسی در کابل فلت. ورود گردوغبار هم مشکلی است که هیچ سازنده‌ای حل نکرده است. به گفته آی‌فیکس‌ایت، برای کسی که تعمیرپذیری اولویتش است، گوشی معمولی مثل فرفون (Fairphone) با نمره ۱۰ از ۱۰ انتخاب منطقی‌تری است و برای خریداران گوشی تاشو، اپل‌کر پلاس عملاً ضروری است.
گام بعدی شما
- عرضه قطعات برنامه تعمیر شخصی اپل برای دوئو را دنبال کنید. آی‌فیکس‌ایت هم قرار است راهنمای تعمیر منتشر کند و صفحه جایگزین را به محض تأمین بفروشد.
- اگر دوئو دارید، صفحه داخلی را قطعه مصرفی (consumable component) بدانید و مراقب ذرات و خرده‌ریزهای داخل جیب باشید.
- ببینید طراحی لولا در نسل دوم دوئو چه تغییری می‌کند.
گفتگو