رئیسجمهور دونالد ترمپ در روز سهشنبه به فیلیپین رسید تا طرح استقرار پایگاه ۱۶۲۰ هکتاری «پاکس سیلیکا» را پیش ببرد. این طرح شامل کارخانههای تراشه، کارخانههای پردازش مواد معدنی و مراکز داده عظیم است و با اعتراضات گسترده روبرو شده است. حضور ترمپ در مانیلا همزمان با تهدید او به یک مدیر ارشد هوش مصنوعی در مصاحبه ۶۰ مینیتز رخ میدهد. این طرح کارخانههای تراشه را در فیلیپین مستقر میکند، در حالی که قوانین جدید صادرات تراشه هوش مصنوعی آمریکا دسترسی چین به این تکنولوژی را محدود میکند.
مراسم استقبال و اعتراضات موازی
ترمپ در مانیلا با تشریفات رسمی روبرو شد: پنج ملکه زیبایی، کودکی با پرچمهای کوچک آمریکا و فیلیپین، و باند مارش که «YMCA» را اجرا کرد. در بیرون فرودگاه اما صدها معترض با پلاکاردهای «ترمپ برو» و «پاکس سیلیکا را رد کن» تجمع کرده بودند؛ حداقل یک تابوت نمادین شدت مخالفت را نشان میداد.
پاکس سیلیکا چیست و چه میخواهد؟
Pax Silica شراکتی تحت رهبری آمریکا است که خود را پیمانی برای «آرامش، ثبات و رفاه بلندمدت» از طریق تأمین امن نیمرساناها و معادن حیاتی مورد نیاز برای بوم هوش مصنوعی معرفی میکند. برنامه وبسایت خود به واژه لاتین «pax» اشاره دارد، اما منتقدان میپرسند: «آرامش و رفاه برای چه کسی؟» پایگاه پیشنهادی ۱۶۲۰ هکتار (۴۰۰۰ اکر) میزبان کارخانههای تراشه، پردازش مواد معدنی و مرکز داده خواهد بود.
زمینهای کشاورزی، مانگرو و جوامع بومی در خطر
زمینهای تخصیصیافته شامل موارد زیر است:
- زمینهای کشاورزی
- جنگلهای مانگرو ساحلی
- جوامعی که نسلها در آنجا زندگی کردهاند
فعالان محلی استدلال میکنند که پروژه خانهها را ویران، معیشتها را از بین برده و اکوسیستمهایی که جزیرهها را در برابر طوفانها و افزایش سطح دریا محافظت میکنند تخریب میکند. رهبر قبیله آتا هونگی، پترونیلا کاپیث-مونیث، به Human Rights Watch گفت: «ما نمیخواهیم جامعهمان را رها کنیم. اینجا مزارهای ما، کلیسای ما و منبع آب و کاشت ما است.» مقامات BCDA به ساکنان گفتهاند باید تا دسامبر برای توسعه جابجا شوند.
استدلال دولتها و انتقادات فعالان
نمایندگان قانونگذار در واشنگتن و مانیلا وعده دادهاند که پایگاه شغل، انتقال تکنولوژی و سهمی از ثروت ناشی از پیشرفتهای هوش مصنوعی به ارمغان میآورد. با این حال، سوابق special economic zones مشابه در فیلیپین نشان میدهد سودها اغلب به سرمایهگذاران خارجی و قشر باریز نخبوی میرسد، در حالی که کارکنان محلی استخدام کمحقوق و ناپایدار دریافت میکنند. ارزیابیهای تأثیر زیستمحیطی به عنوان عجولانه منتقد شدهاند و دولت هنوز برنامه جامع بازنشستگی منتشر نکرده است.
بعد ژئوپلیتیک: کنترل زنجیره تأمین تراشه
تحلیلگران میگویند کنترل بر تولید تراشههای پیشرفته و مرکز دادههایی که مدلهای زبانی بزرگ را آموزش میدهند به عنوان دارایی استراتژیک قابل مقایسه با نفت در قرن بیستم دیده میشود. با لنگر انداختن بخشی از این زنجیره تأمین در فیلیپین، آمریکا نفوذ بر یک گره حیاتی در زیرساخت جهانی هوش مصنوعی کسب میکند و همزمان روابط نظامی و اقتصادی با متحد پیمانی در نزدیکی دریای جنوبی چین را عمیقتر میکند. منتقدان هشدار میدهند که چنین توافقهایی خطر تبدیل جزیرهها به digital colony را دارند، جایی که سودهای هوش مصنوعی به بیرون جریان مییابند و بارهای زیستمحیطی به صورت محلی باقی میمانند.
انتخاب در پیش رو برای مانیلا
با پایان قمه ASEAN، دولت فیلیپین در برابر انتخابی است: پیشروی با پایگاه Pax Silica و پذیرش سرمایه وعدهداده شده، یا گوش دادن به صدای معترضان و دنبال کردن مسیر توسعهای که رضایت جامعه، پایداری اکولوژیک و تقسیم منصفانه سود را در مرکز قرار دهد. نتیجه این تصمیم فراتر از مانیلا بازتاب خواهد داشت و نحوه مذاکره Global South در نظم جهانی در حال شکلگیریِ هدایتشده توسط هوش مصنوعی را شکل میدهد.




گفتگو