اگر کسبوکار شما برای اجرای مدلهای هوش مصنوعی به زیرساختهای ابری وابسته است، احتمالاً به زودی هزینههای جابهجایی دادههایتان کاهش مییابد. کمیسیون اروپا در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ به طور مقدماتی اعلام کرد که سرویسهای ابری آمازون (AWS) و مایکروسافت آزور (Microsoft Azure) را به عنوان «دروازهبان» (Gatekeeper) تحت قانون بازارهای دیجیتال (DMA) شناسایی میکند.
این تصمیم برای جلوگیری از آن است که دو غول ابری از موقعیت مسلط خود برای خفه کردن رقابت استفاده کنند. در واقع، دروازهبانان ابری شبیه به عوارضی در یک بزرگراه هستند؛ اگر کنترل جاده دست آنها باشد، تعیین میکنند چه کسی عبور کند و با چه قیمتی.
همانطور که در تحلیل قبلی ما دربارهی امنیت مدلهای بازمتن اشاره کردیم، باز بودن اکوسیستمها تنها راه بقای نوآوری است. اکنون مایکروسافت که پیشتر به دلیل همکاری با نهادهای انتظامی در توقیف داراییها مورد توجه بود، با چالش متفاوتی در زمینه باز بودن اکوسیستمش روبروست. این فشار رگولاتوری در حالی رخ میدهد که مایکروسافت همزمان در حال تغییر مدلهای درآمدی خود است؛ چنانکه تغییر رویکرد این شرکت به سمت مدلهای پرداخت بر اساس مصرف در Copilot Cowork نشاندهندهی تلاش برای بهینهسازی سودآوری در فضای رقابتی است.
به نقل از کمیسیون اروپا، این شناسایی بر اساس چند عامل کلیدی صورت گرفته است:
- هزینههای بالای تغییر ارائهدهنده و «اثرات حبس کاربر» (Lock-in effects) که شرکتها را در یک اکوسیستم خاص زندانی میکند.
- پایگاه کاربران گستردهای که به عنوان پل ارتباطی اجباری بین شرکتها و مشتریان عمل میکنند.
- کنترل بر زیرساختهای اصلی که برای رشد هوش مصنوعی سازمانی ضروری هستند.
طبق گزارش کمیسیون، نکته قابل توجه این است که AWS و Azure حتی معیارهای کمی DMA (مانند تعداد دقیق کاربران) را نداشتند، اما نفوذ سیستمی آنها در بازار باعث این سختگیری شد. بر اساس مستندات DMA، عدم پایبندی به الزامات دسترسی به دادهها و interoperability میتواند منجر به جریمههایی تا ۱۰ درصد از کل گردشکار سالانه جهانی این شرکتها شود.
در مقابل، مایکروسافت مدعی است که کمیسیون اروپا فشار رقابتی ناشی از گوگل کلاد (Google Cloud) و جمینای (Gemini) را نادیده گرفته است. AWS نیز ادعا میکند که افزودن لایههای DMA به قوانین موجود «قانون دادهها» (Data Act)، باعث کاهش نوآوری و سرمایهگذاری در اروپا میشود. اما ائتلاف ابر باز (Open Cloud Coalition) از این اقدام استقبال کرده و میگوید سیاستهای لایسنسینگ مایکروسافت مدتهاست مانع انتخاب آزاد مشتریان شده است.
این اتفاق برای صاحبان کسبوکار به معنای تغییر در نحوه مهاجرت دادههاست. اگر اتحادیه اروپا interoperability — یعنی توانایی صحبت کردن دو سیستم متفاوت با یکدیگر بدون نیاز به واسطه — را تحمیل کند، «مالیات ابری» یا همان هزینهی سنگین تغییر ارائهدهنده بهشدت کاهش مییابد و پشتهی هوش مصنوعی شما قابلهمانندسازی (Portable) میشود.
در صورت تایید یافتههای مقدماتی، آمازون و مایکروسافت شش ماه فرصت دارند تا عملیات خود را با تعهدات DMA هماهنگ کنند. این بازه زمانی تعیین میکند که آیا اروپا بازار ابری بازتری خواهد داشت یا محیط عملیاتی برای غولهای آمریکایی پیچیدهتر میشود.
گام بعدی شما
- اگر در حال برنامهریزی برای مهاجرت ابری هستید، قراردادهای فعلی خود را با تمرکز بر بندهای خروج (Exit Strategy) بازبینی کنید.
- ابزارهای چند-ابری (Multi-cloud) را بررسی کنید تا وابستگی به یک ارائهدهنده را کاهش دهید.
- منتظر حکم نهایی بمانید تا ببینید آیا گوگل کلاد نیز به لیست دروازهبانها اضافه میشود یا خیر.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است؛ اثر این محدودیتها بر زنجیره تأمین GPUها را در گزارش بعدی بررسی خواهیم کرد.
گفتگو