سرمایه‌گذاری ۵۰ میلیارد دلاری آمازون در OpenAI مانع از پخش فیلم زندگی‌نامه سام

تصور کنید فیلمی بسازید که دقیقاً لحظه سقوط و بازگشت یک مدیر قدرتمند را روایت کند و درست پیش از اکران، مالک استودیو دستور تخریب کل پروژه را بدهد. این اتفاقی است که در حالی رخ داد که رابطه‌های مالی میان غول‌های فناوری و صنعت سینما به نقطه‌ای رسیده است که حقیقت، جای خود را به منافع استراتژیک می‌دهد.

طبق گزارش وایرد (WIRED)، استودیو MGM متعلق به آمازون تولید فیلم «Artificial» را به‌طور ناگهانی متوقف کرد. این درام زندگی‌نامه درباره فروپاشی داخلی شرکت OpenAI و اتفاقاتی بود که در نوامبر ۲۰۲۳ رخ داد؛ یعنی همان دورانی که سام آلتمن اخراج شد و پس از شورش کارکنان، به‌سرعت بازگشت. این فیلم بر روی رویدادی متمرکز بود که به آن «The Blip» می‌گویند. طبق گزارشات، تصمیم آمازون به‌طور گسترده به‌عنوان حرکتی برای محافظت از سام آلتمن دیده می‌شود، زیرا فیلم احتمالاً او را در وضعیتی نامناسب و نامطلوب به تصویر کشیده بود.

فیلم «Artificial» که توسط کارگردان آثار «Call Me by Your Name» و «Challengers» توسعه می‌یافت، به عنوان «شبکه اجتماعی (The Social Network) برای عصر هوش مصنوعی» توصیف شده بود. در این پروژه بازیگران مطرحی حضور داشتند؛ اندرو گارفیلد در نقش سام آلتمن و مونیکا باربارو در نقش میرا موراتی، مدیر ارشد سابق فناوری OpenAI.

از نظر مالی، این پروژه یک تلاش با بودجه متوسط بود که تقریباً ۴۰ میلیون دلار هزینه داشت. نکته تکان‌دهنده این است که فیلم اساساً تقریباً به پایان رسیده بود و در مراحل نهایی بود که آمازون خبر توقف آن را اعلام کرد. با این حال، موضع رسمی آمازون این بود که این پروژه «اگر توسط استودیوی دیگری منتشر شود، بهتر خواهد بود».

همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره پیوندهای پنهان در اکوسیستم AI اشاره کردیم، مرز میان سیلیکون‌ولی و هالیوود در حال محو شدن است. میلیاردرها دیگر فقط سرمایه‌گذار نیستند، بلکه مالک استودیوها شده‌اند. برای مثال، برایان برت اشاره می‌کند که آمازون مالک MGM است و لری الیسون، بنیان‌گذار اوراکل، در حال حاضر در فرآیند تصاحب استودیوی پارامونت است.

این پیوندها مستقیماً بر تصمیمات هنری اثر می‌گذارد. آمازون سرمایه‌گذاری ۵۰ میلیارد دلاری در OpenAI دارد و اخیراً قراردادی ۳۸ میلیارد دلاری برای تامین محاسبات (Compute) — یعنی اجاره فضای سرورهای عظیم برای پردازش داده‌ها، شبیه اجاره یک آشپزخانه صنعتی برای پختن غذاهای پیچیده — با این آزمایشگاه منعقد کرده است. حتی روابط شخصی هم در این میان است؛ سام آلتمن سال گذشته مهمان عروسی جف بزوس بود. این درهم‌تنیدگی نشان می‌دهد که منافع مالی در آزمایشگاه‌های AI اکنون می‌تواند مستقیماً دیکته کند که دنیا چه داستان‌هایی را روی پرده سینما ببیند.

روایت فیلم بر روی ماهیت دوگانه‌ و فریبکارانه سام آلتمن تمرکز داشت. مدیرانی که کودتای نوامبر را سازمان دادند، گزارش کردند که او را فردی می‌دیدند که دروغ می‌گوید و بسته به اینکه شنونده چه می‌خواهد بشنود، حرف‌های متفاوتی می‌زند. در مقابل، فیلم احتمالاً ایلییا سوتسکیور، دانشمند ارشد سابق OpenAI که بعدها یک شرکت AI ایمن تأسیس کرد، را به عنوان قهرمان داستان معرفی می‌کرد.

به نقل از منابع نزدیک، OpenAI و آزمایشگاه‌های مشابه مثل Anthropic روی افکار عمومی و این perception (تصور) که هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به موضوعی نامحبوب است، بسیار حساس شده‌اند. حتی گزارش‌هایی مبنی بر بحث‌ها برای اخراج مجدد آلتمن پیش از عرضه عمومی شرکت (IPO) وجود دارد؛ این اتفاق ممکن است همین امسال یا سال آینده رخ دهد. شرکت اکنون به‌طور فعال در تلاش است تا پیام‌های عمومی خود و رسانه‌هایی که از طریق آن‌ها تصویر می‌شود را کنترل کند.

در حالی که آمازون نگاه انتقادی به مدیریت AI را سرکوب می‌کند، سایر استودیوها در حال جذب این فناوری هستند. Google DeepMind مبلغ ۷۵ میلیون دلار در استودیوی A24 سرمایه‌گذاری کرد تا ابزارهای هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — سیستمی که مثل یک نقاش ماهر، بر اساس یادگیری‌های قبلی چیزهای جدید می‌سازد — را برای تولید فیلم توسعه دهد. این همکاری روی خودکارسازی فرآیندهای خاص و دشوار متمرکز است که نیاز به نیروی انسانی زیادی دارند:

• استوری‌بوردینگ: استفاده از AI برای تصویرسازی سریع صحنه‌ها پیش از آغاز فیلم‌برداری.
• روتوسکوپینگ: خودکارسازی ماسک‌گذاری فریم به فریم اشیا، فرآیندی که پیش‌تر نیازمند مقادیر عظیمی از نیروی انسانی و هزینه‌های بالا بود.
• بهبود بهره‌وری: کاهش هزینه در بخش‌های خاص و گران‌قیمت فرآیندهای توسعه.

ناظران صنعت پیشنهاد می‌کنند که در حالی که فیلم‌های بلندپروه کاملاً AI-made هنوز یک «گیمیک» هستند و برای مخاطبان دارای یک «احساس ناخوشایند» (ick factor) می‌باشند، اما نماهای تولید شده با AI در حال رایج شدن در پرده‌های سینما هستند. با این حال، این قرارداد به‌طور مشخص آموزش مدل‌های گوگل روی کاتالوگ آثار A24 را منع کرده است تا ارزش برند این استودیو محافظت شود.

شبکه مالکیت در اینجا پیچیده‌تر است. A24 یکی از سرمایه‌گذارانش شرکت Thrive Capital است که متعلق به جاش کوشنر، برادر جارد کوشنر است. همین شرکت، Thrive، سرمایه‌گذاری‌های کلانی در OpenAI و سهم بزرگی در SpaceX دارد. با احتمال خرید وارنر برادرز توسط خانواده الیسون، صنعت فیلم و فناوری اکنون از طریق دایره کوچکی از میلیاردرهای مرتبط، به‌شدت به هم پیوند خورده‌اند.

در دنیای واقعی، زیرساخت‌های فیزیکی AI با بحرانی دوحزبی مواجه‌اند. بر اساس تحلیل Pew Research Center، بیش از ۴۰٪ خانه‌ها در آمریکا در فاصله ۵ مایلی یک مرکز داده (Data Center) فعال هستند. این نزدیکی باعث افزایش شدید قبض برق، کمبود آب و آلودگی صوتی شده است.

مقاومت حالا به درون نیروی کار رسیده است:

• برق‌کاران: برخی متخصصان trades از کار در مراکز داده خودداری می‌کنند و این کار را «فروختن خود» یا خیانت به اصول انسانی می‌بینند. یکی از برق‌کاران ذکر کرد که حتی بعد از اینکه مردم می‌فهمند او در مرکز داده کار می‌کند، پیدا کردن شریک عاطفی سخت می‌شود؛ او این استیگما اجتماعی را به مالکیت یک ماشین سایبرتراک تشبیه می‌کند.
• کارکنان آمازون: کارکنان در سیاتل از شورای شهر خواسته‌اند ساخت مراکز داده را تنظیم و کنترل کنند. برخی از کارکنان آمازون ادعا می‌کنند به دلیل صحبت به نفع این مقررات، تحت بازجویی و بررسی قرار گرفته‌اند.
• اقدامات قانونی: سناتور برنی سندرز و الکساند्रिया اوکازیو-کورتیز (AOC) طرح «قانون توقف مراکز داده» (Data Center Moratorium Act) را برای متوقف کردن ساخت‌وسازهای جدید تا زمان ایجاد تدابیر حفاظتی ملی ارائه داده‌اند.

با این حال، AI اصلی‌ترین شرط‌بندی اقتصاد آمریکا است. بسیاری از مراکز داده به عنوان موتور اقتصادی اصلی در مناطق خاص دیده می‌شوند، هرچند منتقدان مثل برایان برت استدلال می‌کنند که برخلاف زیرساخت‌های تاریخی مانند راه‌آهن که تجارت را به شهرک‌ها می‌آورد، این مراکز سود اقتصادی مستقیم محلی اندکی دارند.

کریس لهان، مدیر امور جهانی OpenAI (که پیش‌تر در Airbnb بود و به عنوان یک Fixer سیاسی شناخته می‌شود)، سعی کرد این توسعه را با شعار «اول آمریکا» و پیام «بساز، عزیزم، بساز» ترویج کند. اما به نظر می‌رسد شرکت زمانه را اشتباه خوانده و متوجه نشده بود که مسئله ساخت مراکز داده چقدر برای جوامع محلی سمی شده است. به همین دلیل، استراتژی آن‌ها تغییر کرده تا این پروژه‌ها را در سکوت و دور از چشم‌ها پیش ببرند.

در همین حال، Meta با یک فاجعه امنیتی داخلی مواجه شده است. مارک زاکربرگ نرم‌افزاری نصب کرد تا هر کلیک (keystroke) و فعالیت صفحه نمایش کارکنان خود را رصد کند. او در یک فایل صوتی لو رفته توضیح داد که مدل‌های AI بهترین یادگیری را وقتی دارند که «آدم‌های خیلی باهوش را هنگام انجام کار ببینند».

زاکربرگ استدلال کرد چون هوش کارکنان متا به‌طور قابل توجهی بالاتر از میانگین است، داشتن هزاران مهندس قدرتمند که وظایف را در داخل سازمان حل می‌کنند، توانایی کدنویسی مدل را سریع‌تر از رقبایی که چنین تمرکز از استعداد را ندارند، افزایش می‌دهد. او اشاره کرد که آموزش بر اساس کارکنان با هوش بالا، یک مزیت دراماتیک در توانایی کدنویسی ایجاد می‌کند.

در حادثه‌ای که این هفته توسط وایرد فاش شد، متا به‌اشتباه این داده‌های نظارتی حساس را به‌صورت داخلی لو داد. این بدان معنا بود که احتمالاً هر همکاری در داخل شرکت می‌توانست فعالیت صفحه نمایش و تایپ‌های همکار دیگرش را مشاهده کند.

این اتفاق در شرایطی رخ داد که متا ۸۰۰۰ نفر (حدود ۱۰٪ نیروی کار) را به دلیل هزینه‌های بالای توسعه AI اخراج کرده بود و حالا روی «مت‌میت‌های» (Metamates) باقی‌مانده جاسوسی می‌کرد تا مدل‌هایی را آموزش دهد که جایگزین همکارانشان شوند.

پس از این نشت، اندرو بوسورث (Boz)، مدیر فناوری متا، اعلام کرد که برنامه جمع‌آوری داده‌ها متوقف می‌شود. این موضوع به‌ویژه تخریب‌کننده بود زیرا بوسورث پیش‌تر به کارکنان اطمینان داده بود که داده‌ها «به‌طور شدید کنترل شده» و با همان استانداردهای حفاظتی و کنترل‌های دسترسی داده می‌شود که سایر مجموعه‌های داده حساس ذخیره می‌شوند.

پاساس متا به این صورت بود: ابتدا خبر نشت را مخفی کردند و هیچ اشاره‌ای در سطح شرکت نکردند تا اینکه اواخر شب پیام دادند که پیش از راه‌اندازی مجدد، ابزارها را ارزیابی خواهند کرد. برای بالا بردن روحیه کارکنان نیز پیشنهاد برگزاری یک هکاتون در چند ماه آینده را دادند. اما این حادثه تردیدهای جدی درباره امنیت سایر مجموعه‌های داده حساسی که متا مدیریت می‌کند ایجاد کرده است.

در جبهه دیگر، Anthropic در تلاش است روابط خود را با دولت ترامپ ترمیم کند. دولت پیش‌تر کنترل‌های صادراتی روی مدل‌هایی مثل Fable 5 و Mythos 5 اعمال کرد، زیرا NSA تایید کرد راه‌هایی برای jailbreak (دور زدن حفاظ‌های امنیتی مدل) و غیرفعال کردن گاردریل‌های امنیتی وجود دارد.

چون Anthropic نمی‌توانست به‌طور فنی مانع دسترسی اتباع خارجی به این مدل‌ها شود، مجبور شد دسترسی را برای همه لغو کند. این موضوع یک مانع تجاری قابل توجه برای شرکت ایجاد کرد. پیشرفت در این گفتگوها با تغییر در پرسنل همزمان شده است. مقامات آمریکایی ابراز خوشحالی کردند که هم‌بنیان‌گذار، تام براون و رئیس سیاست‌گذاری، سارا هک اکنون رهبری این ارتباطات را بر عهده دارند. یکی از مقامات اشاره کرد که براون «مثل داریو [آمودی] عجیب رفتار نمی‌کند و واقعاً می‌تواند تعامل کند»، که نشان می‌دهد اصطکاک‌ها به همان اندازه مسائل فنی، مربوط به شخصیت و سبک‌های ارتباطی بوده است.

این وضعیت نشان می‌دهد آزمایشگاه‌های AI در چه جایگاه متزلزلی هستند. Anthropic سال‌ها هشدار داد که AI خطرناک است و نیاز به قانون‌گذاری دولتی دارد، اما حالا باید با دولت مذاکره کند تا مدل‌هایش را دوباره به بازار برگرداند.

یک تضاد بنیادی در انتظارات وجود دارد: دولت ترامپ ظاهراً مدلی می‌خواهد که نتوان آن را jailbreak کرد، اما Anthropic استدلال می‌کند که این به‌طور فنی غیرممکن است. بهترین پیشنهادی که می‌توانند بدهند این است که یک «jailbreak جهانی» — جایی که کاربر بتواند مدل را مجبور کند هر کاری را انجام دهد — تقریباً غیرممکن شود.

در نهایت، تنش Anthropic با پنتاگون بالا گرفته است. این آزمایشگاه سعی کرد خط قرمز بکشد و بگوید مدل‌های آن‌ها نمی‌توانند برای عملیات نظامی یا ساخت سلاح‌های خودکار استفاده شوند. پاسخ پنتاگون قاطع بود: به عنوان «AI آمریکایی»، دولت اجازه نمی‌دهد یک شرکت خصوصی تصمیم بگیرد مدل‌ها چگونه استفاده شوند. این یعنی شرکت‌هایی مثل Anthropic در وضعیتی هستند که باید مفاهیم ایدئولوژیک یا «بیش از حد سطح بالا» (highfalutin) را درباره AI سرکوب کنند تا بتوانند با دولتی که به این ابزارها به‌عنوان دارایی‌های امنیت ملی می‌نگرد، به‌طور موثر تعامل کنند.

گام بعدی شما

• اگر در صنعت تولید محتوا هستید، بررسی کنید کدام ابزارهای AI در مراحل پیش-تولید (Pre-production) مانند استوری‌بوردینگ بازدهی شما را بالا می‌برند.
• حواس‌تان به تغییرات در مالکیت استودیوهای محتوایی باشد؛ تمرکز قدرت در دست چند میلیاردر، تنوع روایت‌های سینمایی را کاهش می‌دهد.
• برای توسعه‌دهندگان، رصد نحوه تعامل شرکت‌هایی مثل Anthropic با نهادهای دولتی، مسیر آینده دسترسی به APIهای پیشرفته را روشن می‌کند.

اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.