تصور کنید مهندسی ارشد از شرکتی خارج شود، اما دسترسیهای سیستمی او هفتهها باز بماند و همکاران سابقش همچنان برای گرفتن مشاوره به او پیام دهند؛ حالا همان شرکت، این وضعیت را «سرقت اسرار تجاری» بنامد. این دقیقاً سناریویی است که OpenAI برای توصیف شکایت اپل به کار برده است.
در یک نبرد حقوقی که از دادگاه به میدان جنگ روابط عمومی کشیده شده، OpenAI در ۴ اوت ۲۰۲۶ با انتشار یک پاسخ مفصل، استدلال کرد که ادعاهای اپل مبنی بر سرقت اسرار تجاری، بر پایه روایتی است که بر اساس خطاهای اداری و شکستهای امنیتی سیستمی بنا شده است. این شرکت شکایت اپل را «بیدقت، تهاجمی و بهطرز عجیبی شخصی» توصیف کرد و مدعی شد این رفتار با شهرت اپل در وسواس روی کوچکترین جزئیات همخوانی ندارد. این تقابل حقوقی در ادامه تنشهای پیچیدهای است که پیشتر در جریان شکایت اپل از OpenAI در مورد اسرار تجاری سختافزاری نیز مشاهده شد و رقابت این دو غول را به حوزههای عملیاتیتر منتقل کرد.
این تنش در حالی رخ میدهد که صنعت هوش مصنوعی بهشدت در حال جذب استعدادهای متخصص از غولهای قدیمی فناوری است. این اصطکاک نشاندهنده یک تنش رو به رشد است: شرکتها چگونه باید از مالکیت معنوی خود محافظت کنند وقتی مهندسان سطح بالا به سمت لبههای پیشرو هوش مصنوعی زاینده مهاجرت میکنند. همانطور که در تحلیلهای پیشین ما درباره امنیت مدلهای بازمتن و جابهجایی نیروها اشاره کردیم، حفاظت از مالکیت معنوی در عصر مهاجرت مهندسان به سمت هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — که شبیه به جابهجایی سرآشپزهای ارشد بین رستورانهای تراز اول است — به چالشی حیاتی تبدیل شده است. برای اکثر متخصصان، این پرونده یک داستان عبرتآموز درباره این است که چگونه «دسترسیهای باقیمانده» (Residual Access) به فایلهای شرکت سابق میتواند منجر به تهدیدات حقوقی میلیون دلاری شود.
شکست در ارتباطات و هماهنگی
به نقل از بیانیه OpenAI، تلاش اپل برای برقراری ارتباط پیش از ثبت شکایت، یک شکست در هماهنگیهای ابتدایی و ساده بوده است. OpenAI ادعا میکند که وکلای خارج از سازمان اپل، بهدلیل اشتباه در تشخیص و سردرگمی بین دو نام خانوادگی آسیایی، ایمیل خود را به شخص اشتباهی ارسال کردهاند.
اپل در ابتدا ادعا کرده بود که در فوریه ۲۰۲۶ با OpenAI تماس گرفته است. با این حال، OpenAI گزارش میدهد که اپل تنها پس از آنکه OpenAI این اشتباه را به اطلاع آنها رساند، به این خطا اعتراف کرد. علاوه بر این، گفته میشود اپل پذیرفته است که بحث ادعایی با مشاور حقوقی ارشد OpenAI در حقیقت هرگز رخ نداده است.
OpenAI میگوید به مدت پنج ماه، شامل دورهای که وکلای اپل اشاره کرده بودند در حال «حل هرگونه مسئله» هستند، این شرکت هیچ خبری دریافت نکرد تا اینکه ناگهان شکایت ثبت شد. آنها خاطرنشان کردند که در طول این زنجیره از وقایع، اپل هرگز به اتهامات خاصی که اکنون در متن شکایت آمده، اشارهای نکرده بود. جزئیات این رشته ایمیلهای خاص بین گابریل گروس (وکیل خارج از سازمان اپل) و چه چانگ (مشاور حقوقی OpenAI) در اسناد عمومی پرونده موجود است.
پرونده چانگ لیو و دسترسیهای مشکوک
اپل متهم کرده است که چانگ لیو (Chang Liu)، کارمند سابقش، پس از خروج از شرکت در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ به اطلاعات محرمانه دسترسی داشته است. OpenAI در پاسخ به این اتهام، تاریخچه پیامهای iMessage را منتشر کرد تا ثابت کند کارکنان اپل در واقع خودشان به لیو پیام داده و از او خواستهاند تا در یافتن فایلها برای پیشبرد کارهای خودشان به آنها کمک کند.
توالی دقیق وقایع در پیامهای iMessage
- ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶: در آخرین روز کاری، لیو و «کارمند شماره ۱ اپل» جلساتی را در دفتر و کنار ماشین قهوه هماهنگ کردند. در ساعت ۲۳:۲۵، لیو اشاره کرد که یک درایو ۶۴ گیگابایتی برای انتقال دادهها پیدا کرده و اشاره کرد که این درایو در مقایسه با هدف ۲۰۰ گیگابایتی، «بهتر از هیچ» است.
- ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶: لیو در ساعت ۰۰:۴۱ گزارش داد که «هنوز در حال کپی کردن» است. او سپس در همان روز به آن کارمند اطلاع داد که یک Airdrop را که شکست خورده بود، دوباره راهاندازی میکند. او صراحتاً اعلام کرد که برنامهاش این است که ابتدا Airdrop را کامل کند و سپس روی «دکمه غمانگیز در Workday» کلیک کند تا مراحل خروجش نهایی شود. در ساعت ۱۷:۴۱، او از آن کارمند برای کمک در طی یک «شب بسیار سخت» تشکر کرد.
- ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶ (عصر): لیو درخواست کرد که کارمند، فایلهای مشترک را از پوشه iCloud او Airdrop کند؛ او خاطرنشان کرد در حالی که برخی فایلهای عمومی مشترک بودند، برخی دیگر یادداشتهای جزئی مهمی بودند که او بهعنوان یادداشتهای شخصی تولید کرده بود. در ساعت ۱۹:۳۳، چالشی برای انتقال یک فایل اکسل مربوط به «خلاصهی سفر کارلوس» پیش آمد. لیو پیشنهاد داد که «چانگ جدید» (جایگزین او) ممکن است فایل را داشته باشد و افزود که استخدام جدید «نابجی بزرگی برای پر کردن» دارد.
- ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶: کارکنان اپل برای یک «مرور سریع» (Refresh) روی برنامههای ارسال کالا دوباره با لیو تماس گرفتند. در ساعت ۰۴:۳۵ بامداد، یکی از کارکنان پرسید آیا او بحثهای مربوط به ارسال را به یاد دارد و اشاره کرد که اگرچه میتوانند از دیگران بپرسند، اما لیو حتی اگر دیگر آنجا کار نکند، «بهترین» فرد است. لیو راهنماییهای دقیقی ارائه داد و بیان کرد که یک طرح خاص به این دلیل استفاده شد چون طرح دیگر «هنوز ثابت نشده بود». او جزئیات ساخت نمونههای اولیه در ماه مارس و تأثیر «زمانe افزایش تولید» (Ramp Time) را شرح داد.
- ۲۷ تا ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶: لیو به کارمند هشدار داد که از iMessage خارج شود تا از دیدن «مطالب شرکت جدید» روی لپتاپ جلوگیری کند. در ۳۱ ژانویه، کارمند تأیید کرد که از iCloud لیو خارج شده و هنگام پرسش برای نگه داشتن کپی از دادهها، گزینه «خیر» (NO) را انتخاب کرده است.
- ۱۴ فوریه ۲۰۲۶: یک کارمند اپل دوباره با لیو تماس گرفت و پرسید آیا شغل جدیدش اجازه میدهد زودتر برود تا «بولینگ بازی کند و آبجو بنوشد». سپس این کارمند درخواست یک «مرور کوتاه» روی یک پروژه خاص کرد و خواست لیو او را به یک مهندس برق (EE) که احتمالاً در آن موضوع تخصص دارد، معرفی کند.
OpenAI استدلال میکند که این پیامها ثابت میکند دسترسی لیو یک «سرقت» نبوده، بلکه نتیجه مستقیم «دسترسی باقیمانده» است. به باور این شرکت، این یک شکست رایج در اپل است که در مدیریت صحیح دسترسیهای سیستمی و لغو مجوزها هنگام خروج کارکنان ناتوان است. این بدان معنای است که کارکنان سابقی که میخواهند کار درست را انجام دهند، همچنان به فایلهایی دسترسی دارند در حالی که یا تمایلی به آنها ندارند و یا اصلاً از وجود این دسترسیها آگاه نیستند.
اتهامات علیه تانگ تان
اپل همچنین تانگ تان (Tang Tan) را هدف قرار داده است؛ متخصصی که بیش از ۲۴ سال در اپل خدمت کرده بود. OpenAI تان را بهعنوان یکی از نوآورترین رهبران اپل توصیف میکند که در صنعت شناخته شده است.
OpenAI از تان دفاع کرده و میگوید او همواره با تیم شفاف کرده است که آنها نمیخواهند و نباید از هیچ اطلاعات محرمانه شرکتهای دیگر استفاده کنند. این شرکت تأکید میکند که هیچ تمایلی به تصاحب یا استفاده از اسرار تجاری اپل ندارد. آنها استدلال میکنند که درخواست برای «دستور توقف موقت» (Preliminary Injunction) بر اساس اطلاعات نادرست است و کاملاً غیرضروری است، زیرا تمرکز آنها بر ساخت فناوریهای پیشرو (Frontier Technologies) است، نه بهرهبرداری از اسرار قدیمی رقبا.
شکستهای سیستمی و روایتسازی
هسته دفاعی OpenAI این است که اپل در تلاش است تا «روایت را تغییر دهد». آنها معتقدند اپل بهجای اصلاح فرآیندهای خروج کارکنان (Offboarding)، اتهامات مبهمی را علیه کارکنان سابق مطرح میکند تا شکایت حقوقی خود را توجیه کند. OpenAI تصریح میکند که اگر اپل پیش از ثبت شکایت این مسائل را مطرح میکرد، آنها خوشحالانه این موارد را شفافسازی میکردند و از آن زمان به بعد پیشنهاد همکاری با اپل برای حل این موضوع را دادهاند.
با انتشار این پیامهای iMessage و ایمیلها، OpenAI در واقع تلاش میکند بخش حقوقی اپل را بهدلیل فقدان دقت شرمزده کند. شواهد نشان میدهد کارکنان اپل با لیو بهعنوان یک «مشاور بدون دستمزد» برخورد میکردند، مدتها پس از تاریخ رسمی خروج او. در یک تبادل پیام در ۱۴ فوریه، لیو به شوخی گفت «اینجا دیوانه است» و اشاره کرد که در شرکت جدیدش «همه جا از AI استفاده میکنند». او حتی پیشنهاد داد به همکار سابقش «برخی پروژههای جانبی سرگرمکننده» بدهد.
این درگیری خطرات محیطهای «سبک استارتاپی» را که در لاگها ذکر شده، به تصویر میکشد. در یک پیام مربوط به ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶ ذکر شده که «شرکتی با سبک استارتاپی خندهدار است» و احتمالاً تا چند ماه دیگر «بسیار سخت» خواهد شد، که نشاندهنده فشار شدید در رقابت فعلی هوش مصنوعی است. تبادل دیگری را میبینیم که در آن یک کارمند اپل به شوخی از لیو میپرسد آیا شغل جدیدش اجازه میدهد جمعهها زودتر برود تا «بولینگ بازی کند و آبجو بنوشد»، در حالی که میپرسد آیا در واقع تا ساعت ۱۰ شب مشغول کار است یا خیر.
برای فعالان بیزنس AI، این یعنی ریسک دیگر فقط مربوط به «آنچه میدانید» نیست، بلکه مربوط به این است که «چه کسی هنوز رمز عبور شما را دارد». اگر زیرساخت اپل اجازه میدهد کارکنان سابق در iCloud یا پوشههای داخلی باقی بمانند، مسئولیت با مدیریت IT شرکت است، نه قصد و نیت کارمند. لاگها نشان میدهد iCloud لیو تا روزها پس از خروج متصل بوده و او صراحتاً از همکارانش خواسته بود خارج شوند تا دچار پیچیدگی نشوند.
گام بعدی شما
- اگر مدیر فنی هستید، پروتکلهای خروج کارکنان (Offboarding) را بازبینی کنید تا دسترسیهای باقیمانده به ریسک حقوقی تبدیل نشود.
- برای تیمهای حقوقی، بررسی کنید که آیا ادله دیجیتال (مانند لاگهای پیامرسان) میتوانند ادعاهای سرقت داده را ابطال کنند یا خیر.
- روند جابهجایی استعدادها بین غولهای فناوری و استارتاپهای AI را دنبال کنید تا نقاط حساس حقوقی در قراردادهای جدید شناسایی شوند.
منتظر حکم دادگاه درباره دستور توقف موقت باشید، زیرا این تصمیم تعیین میکند که آیا OpenAI باید برخی مسیرهای پژوهشی یا پرسنل خود را بهدلیل ادعاهای اپل در مورد همپوشانی اسرار تجاری محدود کند یا خیر.
گفتگو