تصور کنید در یکی از شهرهای اروپایی، خودرویی را سفارش دهید که هیچ رانندهای در آن نیست و با دقتی ریاضی شما را به مقصد میرساند. این تجربه که تا پیش از این محدود به چند شهر در آمریکا بود، حالا با استقرار بیش از ۲ هزار خودروی خودران در خیابانهای اروپا، به یک واقعیت تجاری تبدیل میشود.
طبق اعلام رسمی در ۱۳ اوت ۲۰۲۶، شرکتهای Pony.ai و Uber مشارکت راهبردی خود را گسترش دادند تا یک شبکه قارهای از خودروهای خودران ایجاد کنند. این اقدام در حالی رخ میدهد که صنعت روبوتاکسی از مرحله آزمایشهای محدود و لانچهای تجربی به سمت مقیاسپذیری تجاری تکرارپذیر حرکت میکند. در این میان، بسیاری از شرکتها با هزینههای سرمایهای عظیم برای مالکیت ناوگان دستوپنجه نرم میکنند، اما اوبر استراتژی «داراییکم» (Asset-light) را دوچندان کرده است. اوبر بهجای ساخت هوش مصنوعی اختصاصی خود، نقش یک لایه دیجیتال را ایفا میکند تا مسافران را به فناوریهای خودران شرکتهای ثالث متصل کند.
زمینه و پیشینه همکاری
همانطور که در تحلیلهای قبلی ما دربارهی اقتصاد پلتفرمهای جابهجایی اشاره کردیم، کاهش هزینههای سختافزاری کلید بقای این مدلهاست. همکاری این دو شرکت به مه ۲۰۲۵ بازمیگردد؛ زمانی که برای نخستین بار برنامههای خود را برای قرار دادن روبوتاکسیهای Pony.ai در پلتفرم اوبر در بازارهای بینالمللی اعلام کردند. این فاز اولیه عمدتاً بر خاورمیانه تمرکز داشت و در مرحله آزمایشی، اپراتورهای ایمنی برای نظارت بر خودروها در داخل کابین حضور داشتند.
به گزارش منابع صنعتی، این همکاری در مارس ۲۰۲۶ در شهر زاگرب کرواسی و از طریق یک قرارداد سهجانبه با اپراتور محلی Verne عملیاتی شد. بر اساس این توافق، شرکت Verne مالکیت و مدیریت عملیاتی ناوگان را بر عهده دارد و در مقابل، اوبر متعهد به سرمایهگذاری در این شرکت کروات شده است. این سرویس از ۸ آوریل ۲۰۲۶ رسماً فعال شد و در ابتدا منطقهای به وسعت تقریبی ۹۰ کیلومتر مربع، شامل مرکز شهر و فرودگاه را پوشش داد. این سرویس بهصورت روزانه از ساعت ۷ صبح تا ۹ شب در دسترس کاربران قرار گرفت.
راهاندازی در زاگرب باعث شد تا عملیات شرکت Verne به نخستین سرویس روبوتاکسی تجاری در اروپا تبدیل شود که برای جابهجایی مسافران کرایه دریافت میکرد. اگرچه در ابتدا سفرهای عمومی از طریق اپلیکیشن اختصاصی Verne رزرو میشد، اما ادغام این سرویس در پلتفرم اوبر در دستور کار بود؛ اقدامی که در نهایت با اعلامیه گسترش همکاری در اوت ۲۰۲۶ تأیید شد.
مدل استقرار مشترک (Joint-Deployment)
برای جلوگیری از فشار مالی ناشی از مالکیت ناوگان و اجتناب از ثبت هزینههای سنگین در ترازنامه یک شرکت واحد، این مشارکت از یک تقسیم وظایف تخصصی استفاده میکند:
- Pony.ai: سیستم رانندگی خودران سطح ۴ (Level 4) — شبیه به رانندهای خبره که در محیطهای مشخص نیاز به هیچ دخالتی ندارد — و تخصص عملیاتی حاصل از استقرارهای گسترده قبلی خود را فراهم میکند.
- Uber: مدیریت رزرو، سیستمهای پرداخت و رابط کاربری خدمات مشتری را از طریق پلتفرم جهانی جابهجایی خود بر عهده دارد.
- شرکای محلی: شرکتهایی مانند Verne مدیریت روزمره عملیات ناوگان و مالکیت فیزیکی خودروها را در بازارهای هدف بر عهده میگیرند.
دکتر جیمز پنگ، بنیانگذار و مدیرعامل Pony.ai، خاطرنشان کرد که ترکیب فناوری اثباتشده آنها با دسترسی گسترده بازار اوبر، با هدف ایجاد «عملیات تجاری پایدار در مقیاس بزرگ در سراسر اروپا و فراتر از آن» صورت گرفته است. سارفraz ماردیا، مدیر جهانی جابهجایی و تحویل خودران در اوبر، نیز افزود که فصل بعدی این همکاری، حرکت به سمت «مقیاس تجاری تکرارپذیر» است.
مشخصات فنی و زیرساختی
از نظر فنی، Pony.ai در حال استقرار نسل هفتم (Gen-7) سیستم رانندگی خودران خود است. این نرمافزار پیشرفته روی خودروی Arcfox Alpha T5 نصب شده است؛ خودرویی که در همکاری با خودروساز چینی BAIC توسعه یافته است.
سیستم نسل هفتم بهطور خاص برای تولید انبوه طراحی شده تا هزینه هر واحد از ناوگانهای خودران را کاهش دهد. این بهرهوری فنی، کلید رشد Pony.ai است. این رویکرد در راستای تسریع تبدیل ایدههای پیچیده به محصولات تجاری در معماریهای جدید هوش مصنوعی قرار دارد که اجرای عملیاتی را از مراحل نظری به واقعیتهای بازار نزدیک میکند. در اوایل سال ۲۰۲۶، هدف این شرکت رسیدن به ناوگانی متشکل از ۳ هزار خودرو تا پایان سال بود؛ هدفی که اکنون با تعهد به استقرار بیش از ۲ هزار خودرو در اروپا، گسترش یافته است.
طبق گزارش unite.ai، شرکت Pony.ai پیش از این در چهار شهر درجهیک چین، سرویسهای پولی و کاملاً بدون راننده را فعال کرده است. این شرکت که مقر آن در گوانگژو است و در هر دو بورس NASDAQ و هنگکنگ پذیرفته شده، گزارش داده است که در چندین بازار به نقطه سربهسر مالی (Breakeven) در سطح واحد رسیده است و اکنون قصد دارد این مدل اقتصادی را در اروپا تکرار کند.
پیامدهای راهبردی
برای یک مسافر عادی، این تحول به این معناست که «تجربه ویمو» (Waymo) — یعنی رزرو خودروی بدون راننده از طریق اپلیکیشن — از یک اتفاق عجیب و نوظهور در آمریکا به یک ابزار کاربردی در اروپا تبدیل میشود. این روند مشابه الگویی است که Waymo در دالاس دنبال کرد و از لیستهای انتظار به سمت ارائه خدمات تجاری باز حرکت نمود.
اوبر با واگذاری تأمین مالی خودروها به شرکا، اطمینان حاصل میکند که سرمایهاش را در مسیر استهلاک سختافزاری از دست نمیدهد. این استراتژی توسط اکوسیستم گستردهتری از تأمین مالی ناوگان پشتیبانی میشود؛ برای مثال، اپراتور ناوگان Moove اخیراً ۲۵۰ میلیون دلار در راند Series C با ارزشگذاری ۲.۱ میلیارد دلار جذب کرد تا زیرساختهای لازم برای این مقیاس از عملیات را فراهم کند.
در واقع، اوبر در حال تبدیل شدن به «سیستمعامل» جابهجایی خودران است. آنها نیازی ندارند در مسابقه پیچیده و پرهزینه هوش مصنوعی برنده شوند؛ کافی است پلتفرمی باشند که خودروهای برنده در آن رزرو میشوند.
مسیر پیش رو
فراتر از زاگرب، این دو شرکت چهار شهر اروپایی دیگر را برای استقرار فازبندیشده شناسایی خواهند کرد. همچنین برنامههای گسترش به خاورمیانه در دستور کار است، منطقهای که از ابتدای شکلگیری این مشارکت هدف قرار گرفته بود.
هر بازار جدید نیازمند تأییدیههای نظارتی و قانونی جداگانه است. در زاگرب، شرکت Verne پیشرو در آمادهسازی بازار و فرآیند اخذ مجوزهای نظارتی اروپا بود. توافق گسترشیافته فعلی، این گزینه را حفظ میکند که در هر بازار، شرکای محلی ناوگان بهصورت مجزا انتخاب شوند.
اگر مدل استقرار در چهار شهر جدید بر اساس الگوی زاگرب پیش برود، توالی مراحل به این صورت خواهد بود: ابتدا اعتبارسنجی در جادههای عمومی، سپس عرضه تجاری با دریافت کرایه از طریق یک اپراتور محلی و در نهایت ادغام کامل در پلتفرم اوبر. Pony.ai و اوبر شرطبندی کردهاند که این توالی میتواند یک منطقه کوچک ۹۰ کیلومتر مربعی را به شبکهای قارهای با بیش از ۲ هزار خودرو تبدیل کند.
گام بعدی شما
- اگر در حوزه لجستیک یا حملونقل فعال هستید، مدل «استقرار مشترک» (Joint-Deployment) را برای کاهش ریسک سرمایهای مطالعه کنید.
- تغییرات قوانین نظارتی اتحادیه اروپا در مورد خودروهای سطح ۴ را دنبال کنید تا زمان ورود این سرویسها به شهرهای بزرگتر را پیشبینی کنید.
- مدلهای کسبوکار Asset-light در مقابل مالکیت مستقیم ناوگان را با استراتژی اوبر مقایسه کنید.
اما داستان سختافزاری این تحول و نقش تراشههای پردازشی در کاهش هزینه Gen-7 حتی شگفتانگیزتر است — به تحلیل ما دربارهی سختافزارهای استنتاج لبه مراجعه کنید.
گفتگو