اگر مدیر یک استارتاپ هوش مصنوعی در تورنتو هستید و برای جذب ۵۰۰ میلیون دلار سرمایه به Silicon Valley فکر میکنید، بازی تغییر کرده است. کانادا حالا ابزاری یک میلیارد دلاری برای نگه داشتن قهرمانان تکنولوژیک خود در خانه دارد.
طبق اعلام رسمی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، شرکت Radical Ventures از تشکیل صندوق Radical Breakouts Fund پرده برداشت. این اقدام برای مقابله با روندی است که در آن شرکتهای با رشد سریع، پس از رسیدن به مراحل پیشرفته، به دلیل نبود سرمایه در خاک خود، به ایالات متحده مهاجرت میکنند. اولین مرحله بستهشدن (First Close) این استراتژی مربوط به مراحل انتهایی رشد (Late-stage)، بزرگترین صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر است که تاکنون در کانادا ایجاد شده است.
کانادا سالهاست که در پژوهشهای هوش مصنوعی پیشرو است، اما همواره با کمبود سرمایههای خصوصی کلان برای تبدیل این اکتشافات به کسبوکارهای تریلیون دلاری مواجه بوده است. این شکاف باعث میشد ارزش اقتصادی خلقشده در کانادا، در نهایت به جیب سرمایهگذاران آمریکایی برود. تصور کنید یک استارتاپ محلی تمام نوآوریهای اولیه خود را در تورنتو انجام دهد، اما به محض اینکه به اولین دور سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیون دلاری نیاز پیدا کند، دفتر مرکزی خود را به سیلیکون ولی منتقل کند. همانطور که در تحلیلهای پیشین ما دربارهی «فرار مغزهای حوزه دیپتک» اشاره کردیم، نبودِ سرمایهگذاری در مراحل رشد (Scale-up)، بزرگترین نقطه ضعف اکوسیستمهای نوظهور است. این چالش جهانی است و حتی غولهای سرمایهگذاری آمریکایی نیز برای مقابله با آن، صندوقهای رشد خود را به مقیاسهای ۸.۵ میلیارد دلاری رساندهاند تا بتوانند بر روی مگا-ترندهای هوش مصنوعی اثرگذار باشند.
اجلاس سرمایهگذاری کانادا
این خبر در جریان برنامههای رسمی نخستین «اجلاس سرمایهگذاری کانادا» در تورنتو منتشر شد. این رویداد به عنوان اولین گردهمایی سرمایهگذاران جهانی، مدیران ارشد و رهبران کسبوکار بود که توسط دولت کانادا میزبانی شد. این اجلاس بهطور خاص با همکاری CPP Investments و PSP Investments سازماندهی شده بود تا سرمایهگذاریهای بیشتری را به اقتصاد کانادا جذب کند.
بر اساس مستندات منتشر شده، این صندوق توسط ائتلافی از بزرگترین نهادهای مالی کانادا پشتیبانی میشود که عبارتاند از:
- PSP Investments (سازمان سرمایهگذاری بازنشستگی بخش دولتی)
- CPP Investments (سازمان سرمایهگذاری طرح بازنشستگی کانادا)
- HOOPP، OPTrust و CI Global Asset Management
- گروه بانکی TD و BMO Financial Group
هدفگذاری روند «غولهای خصوصی»
جردن جیکوبز، یکی از بنیانگذاران و شریک مدیریت Radical Ventures، خاطرنشان کرد که ارزشمندترین شرکتهای امروزی برخلاف دهههای گذشته، مدتزمان بیشتری بهصورت خصوصی باقی میمانند. این شرکتهای در حال رشد (Scale-ups) اغلب چندین دور سرمایهگذاری خصوصی عظیم را پشت سر میگذارند و پیش از ورود به بازارهای عمومی (بورس)، به ارزیابیهای ۱۰۰ میلیارد دلاری یا بیشتر میرسند.
این شرکتهای در حال رشد شبیه به ورزشکاری هستند که پس از سالها تمرین در باشگاههای محلی، حالا برای قهرمانی در سطح جهانی به تجهیزات و بودجهای در مقیاس صنعتی نیاز دارند. Radical قصد دارد از این ابزار چند میلیارد دلاری برای حمایت از شرکتهایی نظیر Cohere، Waabi، Xanadu، Veeda و Aspect Biosystems استفاده کند. در این میان، شرکتهایی مانند Veeda با تمرکز بر مدلهای جهانی، در حال شتاببخشی به یادگیری رباتها هستند و اکنون با این صندوق جدید، مسیر رشد داخلیشان هموارتر میشود. این شرکتها پیش از این با این ضرورت مواجه بودند که برای حفظ مسیر رشد خود، سرمایههای مراحل انتهایی را از خارج از کانادا جذب کنند. جیکوبز تأکید کرد که کانادا هرگز با کمبود شرکتهای تراز اول هوش مصنوعی مواجه نبوده، بلکه مشکل اصلی، نبود مقیاس سرمایهای برای حفظ آنها در سالهای حیاتی رشد بوده است.
سبد سرمایهگذاری و پرورش استارتاپها
شرکت Radical Ventures سابقه سرمایهگذاری در تمام مراحل رشد، از ایدهپردازی اولیه (Day-zero incubation) تا پیش از عرضه عمومی (Pre-IPO) را دارد. این شرکت چندین شرکت سطح بالا را پرورش داده است که از آن جمله میتوان به World Labs، Cohere و Waabi اشاره کرد.
فراتر از تمرکز بر کانادا، این شرکت در سطح جهانی برای مشارکت با بهترین بنیانگذاران هوش مصنوعی رقابت میکند. سبد سرمایهگذاری گستردهتر این شرکت شامل موارد زیر است:
- Discovery Loop، Etched و Crusoe
- Generalist، Prime Intellect و Decart
- Latent Labs، Muon Space و World Labs
حمایتهای استراتژیک و رهبری
مدیران صندوقهای بازنشستگی شرکتکننده، این حرکت را یک استراتژی بلندمدت میدانند. دبورا اوریدا از PSP Investments بیان کرد که هدف، حمایت از بازنشستگی شهروندان کانادایی از طریق سرمایهگذاری در پیشروان جهانی هوش مصنوعی است. جان گراهام از CPP Investments که از اولین صندوق نهادی Radical در سال ۲۰۱۹ با آنها همکاری داشته، تخصص فنی و شبکه ارتباطی Radical را دلیل اصلی اعتماد خود دانست.
سایر رهبران مالی نیز اعتماد مشابهی به پتانسیل کانادا ابراز کردند:
- آنزلی والاس (HOOPP): به فرصتی برای تعمیق درک از هوش مصنوعی تحولآفرین و حمایت از رهبران جهانی آینده اشاره کرد.
- ریموند چون (گروه بانکی TD): اظهار داشت که کانادا برای تبدیل شرکتهای داخلی به «قهرمانان جهانی»، به سرمایه نیاز دارد.
- دریل وایت (BMO Financial Group): بر توانایی کانادا در رهبری مسیر از کشف علمی تا تجاریسازی تأکید کرد.
- مارک-آندره لوئیس (CI Global Asset Management): شرکت Radical را در «مرکز توسعه هوش مصنوعی» توصیف کرد.
- پیتر لیندلی (OPTrust): بیان کرد که این سرمایهگذاری از نسل بعدی داستانهای موفقیت حمایت میکند.
چارچوب رگولاتوری و قانونی
از منظر قانونی، طبق فرم D ثبت شده در کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، این نهاد تحت عنوان Radical Ventures Breakouts Fund I, L.P. شناسایی شده است. در این پرونده، صندوق به عنوان یک شراکت محدود (Limited Partnership) در انتاریو ثبت شده که در سال ۲۰۲۶ شکل گرفته و در دسته صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر تجمیعی (Pooled Investment Fund) قرار میگیرد.
در این مستندات ذکر شده است که صندوق طبق قانون ۵۰۶(c) برای سرمایهگذاران معتبر (Accredited Investors) باز است و شامل صندوقهایی میشود که در مالکیت خریداران واجد شرایط (Qualified Purchasers) هستند. شریک عمومی (General Partner) این مجموعه، شرکت RV BF1 GP Inc است و جردن جیکوبز به عنوان مدیرعامل و مدیر آن فعالیت میکند. سایر افسران اجرایی لیست شده شامل جان اف. مگرو جونیور، بلر برنهولتز و دیوید کاتز هستند. دفتر مرکزی صادرکننده در خیابان هیدن ۵۹، واحد ۳۰۰، در تورنتو واقع شده است.
این چرخش راهبردی تلاشی است برای متوقف کردن «فرار مغزهای هوش مصنوعی». کانادا با ایجاد منبع سرمایهای در سطح آمریکا، سعی دارد تمام زنجیره ارزش هوش مصنوعی را تصاحب کند؛ از ایدهپردازی روز صفر تا مقیاسپذیری پیش از عرضه عمومی. این رویکرد مشابه تلاش اروپا برای ایجاد استقلال تکنولوژیک است که در جذب سرمایههای کلان برای Mistral جهت توسعه هوش مصنوعی حاکمیتی به وضوح دیده شد.
برای شما به عنوان دنبالکننده بازار، این یعنی نسل بعدی تکشاخهای (Unicorns) هوش مصنوعی ممکن است دفتر مرکزی خود را در کانادا نگه دارند. اگر این مدل موفق شود، میتواند الگویی برای سایر کشورهایی باشد که در برابر نیروی گرانشی سرمایههای آمریکایی، استعدادهای خود را از دست میدهند.
منتظر اولین استقرار رسمی این وجوه در شرکتهای نامبرده در سبد سرمایهگذاری باشید تا ببینید آیا این سرمایه واقعاً سرعت مهاجرت دفاتر مرکزی هوش مصنوعی به ایالات متحده را کاهش میدهد یا خیر.
گام بعدی شما
- عملکرد شرکتهای Cohere و Waabi را زیر نظر بگیرید تا ببینید آیا این تزریق سرمایه، سرعت رشد آنها در خاک کانادا افزایش میدهد یا خیر.
- مدل سرمایهگذاری صندوقهای بازنشستگی در دیپتک را مطالعه کنید؛ این یک الگوی جدید برای تأمین مالی بلندمدت است.
- بررسی کنید که آیا این حرکت باعث جذب استعدادهای بینالمللی به تورنتو میشود یا صرفاً از خروج آنها جلوگیری میکند.
اما تأثیر این حجم از سرمایه بر قیمت سختافزارهای تخصصی در آمریکای شمالی حتی پیچیدهتر است — به تحلیل ما درباره زنجیره تأمین تراشههای AI مراجعه کنید.
گفتگو