اگر امروز محتوای خبری را از طریق یک چتبات میخوانید، احتمالاً در حال مصرف محصولی هستید که بر پایه «سرقت» ساخته شده است. دو خبرگزاری بزرگ آمریکایی مدعیاند که غولهای فناوری، سرمایهگذاریهای میلیون دلاری آنها را برای تغذیه مدلهای خود بلعیدهاند.
به گزارش دادگاه منطقهای نیویورک، شرکت Seattle Times Co. و Newsday در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ شکایتی رسمی را در دادگاه منطقهای ایالات متحده برای منطقه جنوبی نیویورک علیه OpenAI و مایکروسافت ثبت کردند. این دو ناشر ادعا میکنند که فرآیند توسعه محصولات هوش مصنوعی، شامل بلعیدن آثار ژورنالیستی منتشر شده بدون اجازه یا پرداخت هرگونه غرامت است. این پرونده در حالی پیش میرود که صنعت با تنشی شدید میان آموزش مدلها و مالکیت معنوی روبروست. همانطور که در تحلیل قبلی ما دربارهی توانمندیهای GPT-6 Astra شرکت OpenAI و جابجایی مرزهای هوش مصنوعی عمومی (AGI) اشاره کردیم، این پرونده هزینههای رو به رشد این پیشرفت را برجسته میکند. برای یک ناشر متوسط، این موضوع یک مسئله بقاست؛ چراکه در متن شکایت آمده است که محتوای جایگزین تولیدشده توسط هوش مصنوعی، سازمانهایی را که دادههای اصلی را تولید میکنند، تهدید به نابودی میکند.
جزئیات شکایت و ادعاهای حقوقی
این دو سازمان خبری که در دو سوی مخالف کشور، یعنی سیاتل و لانگآیلند در نیویورک مستقر هستند و هر دو بهصورت خصوصی اداره میشوند، در دادخواستی ۳۸ صفحهای مدعی شدهاند که مدلهای هوش مصنوعی در بسیاری از موارد، گزارشهای ژورنالیستی را بهصورت کلمه به کلمه (verbatim) بازتولید میکنند. روزنامه سیاتل تایمز روز جمعه درباره پرونده خود گزارش داد و نیوزدی نیز شرحی از این شکایت ۳۸ صفحهای که در منهتن ثبت شده است را منتشر کرد.
طبق اعلام این خبرگزاریها، برداشتن کلی محتوایی که «با پژوهشی سخت و هزینهای گزاف» تولید شده، هیچ توجیه قانونی ندارد. علاوه بر نقض حق چاپ (Copyright)، آنها OpenAI را متهم کردهاند که با تولید محتوای ساختگی و نسبت دادن نادرست آن به برندهایشان، باعث تضعیف و تخریب علائم تجاری (Trademarks) آنها شده است. این حجم از تولید محتوای ماشینی، در حالی رخ میدهد که کاربران بهطور فزایندهای با پدیده اشباع محتوا مواجهاند؛ موضوعی که در بررسی نرخ خستگی ذهنی از تیترهای تکراری هوش مصنوعی به آن پرداختیم.
ضربه اقتصادی به رسانهها
وکلای این روزنامهها برای اثبات آسیبهای وارده به کسبوکارهای رسانهای، دادههای صنعتی مشخصی را ارائه کردهاند:
- ترافیک ارجاعی از موتورهای جستوجو به ناشران متوسط در دسامبر ۲۰۲۵، نسبت به سال قبل ۴۷ درصد کاهش یافت.
- Seattle Times سالانه میلیونها دلار برای تولید محتوای خود هزینه میکند.
- این دادخواست خواستار مبلغی نامشخص به عنوان خسارت و همچنین «توقیف و/یا نابودی» مجموعهدادهها و مدلهایی است که مقالات آنها را در خود جای دادهاند.
دیدگاه اتاق خبر و پاسخ شرکتها
آلن فیسکو، رئیس و مدیرعامل Seattle Times، در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در ایمیلی به کارکنانش اعلام کرد که این تصمیم «آسان نبود» اما برای دفاع از محتوا در برابر استفاده بدون رضایت، ضروری است. او تصریح کرد که هدف این شکایت «مانع شدن در مسیر نوآوری هوش مصنوعی» نیست، بلکه هدف این است که اطمینان حاصل شود نوآوری باعث نابودی مدل کسبوکار روزنامه نشود. تارا راجرز، سخنگوی Newsday نیز افزود که اگرچه هر دو سازمان از نوآوری مسئولانه در هوش مصنوعی حمایت میکنند، اما محافظت از سرمایهگذاریهای قابل توجهی که در محتوای خود انجام دادهاند، امری حیاتی است.
در مقابل، مایکروسافت در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ از ثبت این شکایت ابراز شگفتی کرد و اعلام نمود که برای بررسی راهکارهای احتمالی آماده است. OpenAI نیز از رویههای خود دفاع کرد و استدلال نمود که مدلهایش بر اساس دادههای در دسترس عموم آموزش دیدهاند و بر دکترین «استفاده منصفانه» (Fair Use) استوار هستند. آنها مدعیاند این رویکرد باعث توانمندسازی خلاقیت انسانی، علم و پژوهشهای پزشکی برای میلیونها نفر میشود.
زمینه و پیچیدگیهای شرکتی
رابطه میان طرفین این دعوا بسیار پیچیده است. مایکروسافت از سال ۲۰۱۹ میلیاردها دلار در OpenAI سرمایهگذاری کرده و همچنان شریک اصلی محاسبات ابری این شرکت است. این دو شرکت در توسعه مدلهای زبانی بزرگی که قدرتبخش ChatGPT و Copilot مایکروسافت هستند، با یکدیگر همکاری کردهاند. در آوریل ۲۰۲۶، مایکروسافت اشاره کرد که همچنان یکی از سهامداران اصلی است، هرچند شراکت آنها اصلاح شد تا استقلال بیشتری به OpenAI داده شود. این تغییرات در ساختار همکاریها، گاهی منجر به تنشهای عملیاتی میشود؛ مشابه اتفاقی که اخیراً در قطع دسترسی Cursor به مدلهای OpenAI پس از خرید توسط SpaceX مشاهده شد.
علاوه بر این، بخش خیریه مایکروسافت (Microsoft Philanthropies) برخی از پروژههای Seattle Times را تأمین مالی میکند. همچنین این روزنامه گرنتی برای یک دوره آموزشی (Fellowship) هوش مصنوعی دریافت کرده که توسط هر دو شرکت مایکروسافت و OpenAI از طریق «مؤسسه لنفست برای ژورنالیسم» تأمین شده بود. با وجود این پیوندها، روزنامه تأکید دارد که هرگز از هوش مصنوعی برای تولید داستانهای خبری خود استفاده نمیکند.
تاریخچه دعاوی و موضع دولت
این پرونده بازتابی از شکایت نیویورک تایمز در سال ۲۰۲۳ است و پس از اقدامات مشابه شرکت Alden Global Capital در سال ۲۰۲۴ و گروهی متشکل از ۳۵ ناشر (نماینده بیش از ۴۰۰ روزنامه محلی) در سال ۲۰۲۵ میآید. در یک پرونده مجزا در سال ۲۰۲۴، شرکت Anthropic برای حل اختلاف با نویسندگان و ناشران بر سر آموزش مدلهای Claude، به توافقی ۱.۵ میلیارد دلاری دست یافت.
اما در ۱ سپتامبر ۲۰۲۶، چشمانداز قانونی تغییر کرد؛ زمانی که وزارت دادگستری آمریکا بیانیهای صادر کرد و موضع خود را در حمایت از شرکتهای فناوری اعلام نمود. دولت استدلال کرد که توسعه هوش مصنوعی یک موضوع مربوط به «منافع ملی» است و محدودیتهای حق چاپ میتواند پیشرفت علمی و تحرک اقتصادی آمریکا را متوقف کند. این بیانیه پیشنهاد کرد که مزایای بالقوه هوش مصنوعی بسیار بیشتر از هرگونه آسیب رقابتی به ناشران است.
برای کاربر عادی، این یعنی اطلاعات «رایگانی» که از هوش مصنوعی میگیرد، بر بستری از اختلافات حقوقی بنا شده است. اگر دادگاه به نفع ناشران رأی دهد، هزینه آموزش مدلهای آینده بهشدت افزایش مییابد و احتمالاً سرعت عرضه قابلیتهای جدید کاهش پیدا میکند یا شرکتهای هوش مصنوعی مجبور به پرداخت هزینههای لایسنس کلان میشوند.
باید منتظر حکم دادگاه درباره استدلال «استفاده منصفانه» بود، زیرا این حکم تعیین میکند که آیا مدل کسبوکار فعلی هوش مصنوعی پایدار است یا تبدیل به یک بدهی چند میلیارد دلاری میشود.
گام بعدی شما
- اگر تولیدکننده محتوا هستید، شرایط استفاده (Terms of Service) ابزارهای AI را برای بررسی مالکیت دادهها بازخوانی کنید.
- نتایج دادگاه درباره «استفاده منصفانه» را دنبال کنید؛ زیرا این حکم، قیمتگذاری APIهای آینده را تعیین میکند.
- مدلهای جایگزین که بر پایه دادههای لایسنسدار (Licensed Data) آموزش دیدهاند را شناسایی کنید.
اما نبرد واقعی در لایههای سختافزاری است؛ برای درک اینکه چرا این مدلها به چنین حجم عظیمی از داده نیاز دارند، به تحلیل ما درباره تراشههای Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو