اگر پژوهشگری هستید که برای بقای پروژههایش به گرنتهای دولتی تکیه میکند، بودجه شما دیگر یک معیار علمی نیست، بلکه یک هدف سیاسی است. در اواسط سال ۲۰۲۶، جامعه علمی آمریکا با فروپاشی سیستماتیک اعتمادی که پس از جنگ جهانی دوم میان دولت و دانشگاهها شکل گرفته بود، دستوپنجه نرم میکند.
طبق گزارش ساینتیفیک امریکن (Scientific American)، نزدیک به ۹۵ هزار دانشمند استخدامهای دولتی خود را ترک کردهاند. این بیثباتی درست زمانی رخ میدهد که ایالات متحده از «مدل خطی نوآوری» فاصله میگیرد؛ مدلی که پژوهشهای بنیادی — شبیه به کاشتن بذرهایی که شاید سالها بعد میوه بدهند اما فعلاً کاربرد صنعتی ندارند — را در اولویت قرار میداد. اکنون دولت به جای کشفهای بنیادین، از رویکرد «سودمحور» سیلیکونولی پیروی میکند.
به نقل از منابع داخلی، ترکیب شورای مشاوران علم و فناوری رئیسجمهور را ببینید: از ۱۳ عضو، تنها یک نفر فیزیکدان است و بقیه سرمایهگذاران خطرپذیر و مدیرانی چون جنسن هوانگ (Jensen Huang) هستند. همانطور که در بررسیهای پیشین ما دربارهی اثرات سیاستهای تکنوکراتیک بر علم اشاره کردیم، این چرخش ساختاری است، نه یک تغییر ساده در بودجه.
آمارها نشاندهنده کاهش شدید توان عملیاتی دولت هستند:
- NIH تا اواسط مارس ۲۰۲۶ تنها ۱۴ «اعلان فرصت تامین مالی» صادر کرد، در حالی که میانگین سالانه آن ۸۵۰ مورد بود.
- پروژه تلسکوپ AXIS پس از فشار وزارت کارآمدی دولت (DOGE) در ژوئن ۲۰۲۵ برای کاهش هزینهها، با از دست دادن ۲۰ نیروی کلیدی عملاً متوقف شد.
این حرکت به سوی «سرمایهداری دانشگاهی» باعث کورسودگی در آزمایشگاهها شده است. وقتی کلمات کلیدی سیاسی جایگزین متغیرهای علمی میشوند و پژوهش روی بیماریهایی مثل ابولا به دلیل محدودیتهای پیمانکاران خارجی ممنوع میشود، نتیجه تنها از دست دادن شغلها نیست؛ بلکه از دست دادن درمانهایی است که تنها از طریق «کنجکاویهای بیولوژیکی بیهدف» کشف میشوند.
گام بعدی شما
- اگر در حوزه R&D فعالیت میکنید، سبد تامین مالی خود را از متکی به دولت به مدلهای مختلط (Hybrid) تغییر دهید.
- رقبای اروپایی و آسیایی را دنبال کنید؛ آنها اکنون در حال جذب نخبگانی هستند که آمریکا طرد میکند.
- روی مدلهای نوآوری باز (Open Innovation) تمرکز کنید تا وابستگی به سیاستهای تکسویه کاهش یابد.
این تنها آغاز یک مهاجرت بزرگ است؛ اثر موجگونهی این «فرار مغزها» بر رقابت تکنولوژیک شرق و غرب را در گزارش بعدی بررسی خواهیم کرد.
گفتگو