تصور کنید برای یک فر هوشمند ۱۵۰۰ دلاری هزینه کردهاید، اما یک روز صبح بیدار میشوید و میبینید دستگاه شما دیگر نمیداند مرغ را چگونه بپزد. در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، شرکت Weber سرویسهای ابری و اپلیکیشن فر June را خاموش کرد و عملاً کنترل از راه دور و سیستم تشخیص غذا را که هویت این محصول بود، کشت و مالکان را با یک توستر معمولی تنها گذاشت.
این فروپاشی یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه نشانهای از شکنندگی اکوسیستم فعلی است. صنعت خانههای هوشمند برای یک دهه بر معماریهای «ابر-محور» تکیه کرده است؛ چون ساخت سرورها ارزانتر از طراحی هابهای محلی بود. حالا که استارتاپهای اولیه قدیمی شدهاند یا توسط غولها خریداری شدهاند، هزینه نگهداری این سرورها اغلب از سود حاصل از آنها بیشتر میشود و در نتیجه، شرکتها بهسادگی کلید خاموشی را میزنند.
June که توسط مهندسان سابق اپل تأسیس شده بود، با ترازوی داخلی، المنتهای گرمایشی در سطح رستورانها و دوربینهای پیشرفته استانداردهای جدیدی در آشپزی تعریف کرد. این دستگاه با قیمت ۱,۴۹۵ دلار، بهطور مضحکی گران بود اما طرفداران وفاداری ساخت که با معرفی مدلی با قیمت مناسبتر، تعدادشان بیشتر شد. این فر آنقدر هوشمند بود که میتوانست یک سینه مرغ را تشخیص دهد و آن را بهطور بینقص بپزد.
اما بعد از اینکه Weber در ژانویه ۲۰۲۱ این شرکت را خرید و تولید را در سال ۲۰۲۲ متوقف کرد، ریسمان نجات کاربران پاره شد. به نقل از گزارشهای خبری، Weber مدعی است که گزینه متنباز کردن فناوری را برای زنده نگه داشتن دستگاه بررسی کرده اما در نهایت از این کار منصرف شده است. این شرکت دلیل این تصمیم را این واقعیت دانست که مالکیت معنوی (IP) شرکت June اکنون بخشی از پلتفرم Weber Connect است.
همانطور که در تحلیلهای قبلی ما درباره امنیت و پایداری مدلهای ابری اشاره کردیم، وابستگی مطلق به سرورهای خارجی همیشه یک ریسک است. اکنون کاربران در وضعیتی شبیه به «زامبی» هستند؛ سختافزار هنوز گرم میشود، اما هوش آن مرده است. نه بهروزرسانی نرمافزاری در کار است، نه کنترل از طریق اپلیکیشن و نه تشخیص هوشمند غذا برای ترد کردن یک استرودل. حتی قطعات یدکی یا پشتیبانی هم وجود ندارد. اگر کاربر بخواهد دستگاه را به تنظیمات کارخانه برگرداند، احتمالاً دستگاه او کاملاً غیرقابل استفاده میشود. مت ونهورن، یکی از بنیانگذاران June، در شبکه X اعلام کرد که برای آنلاین نگه داشتن سرورها تلاش کرده اما موفق نشده است.
این فر، جدیدترین عضو لیست بلندی از محصولات متصل است که در دو سال اخیر پشتیبانی ابری خود را از دست دادهاند. «قبرستان خانه هوشمند» اکنون شامل موارد زیر است:
- Nest Secure و ترموستاتهای اولیه Nest (گوگل)
- خط تولید WeMo (بلکین)
- جاروبرقیهای رباتیک Neato
- فرهای هوشمند Brava
- دکمههای Pop (لاجیتک)
- بلندگوهای SoundTouch (بوز)
- لامپهای هوشمند Sengled
در حالی که برخی دستگاهها مثل جاروبرقی Neato یا ترموستاتهای Nest هنوز عملکردهای پایه را انجام میدهند — و شبیه همان قطعات پلاستیکی ارزانقیمتی میشوند که جایگزین کرده بودند — برخی دیگر مثل Nest Secure کاملاً به زباله الکترونیکی تبدیل شدهاند.
وابستگی به ابر اغلب یک مدل تجاری عمدی است. طبق گزارش The Verge، شرکتهایی مثل Chamberlain (سازنده MyQ) بهطور فعال دسترسیهای غیرمجاز به API را مسدود کردهاند تا کاربران را مجبور کنند در اکوسیستم ابری آنها بمانند. Chamberlain پروتکلهای امنیتی جدیدی را دقیقاً برای این هدف توسعه داد تا کسانی را که سعی میکردند از طریق پلتفرمهایی مثل Home Assistant کنترل ابری را دور بزنند، مسدود کند.
ادغام شرکتها نیز این مرگها را تسریع میکند. فروپاشی سریع Brava درست بعد از یک معامله سهام خصوصی رخ داد؛ جایی که شرکت مادرش، Middleby، بخش آشپزخانه خانگی را تنها چند هفته قبل از خاموشی به شرکت 26North فروخت. به همین ترتیب، سرمایهگذاری ۴۵۰ میلیون دلاری گوگل در شرکت امنیتی ADT با افول و مرگ Nest Secure همزمان شد.
این الگو در Level Lock هم دیده میشود؛ استارتاپ دیگری که توسط مهندسان سابق اپل تأسیس شد. بعد از اینکه شرکت Assa Abloy این شرکت قفلهای هوشمند را خرید، بهطور ناگهانی اکثر تیم را اخراج کرد. اگرچه محصول هنوز زنده است، اما بقای بلندمدت آن اکنون به یک علامت سؤال بزرگ تبدیل شده است.
استثناهای نادری وجود دارد که در آن جامعه کاربران سختافزار را نجات میدهد. کاربران پلتفرم روشنایی Insteon در سال ۲۰۲۲ شرکت را خریدند تا آن را احیا کنند. بنیانگذار Pebble نیز ساعت هوشمند نمادین خود را از طریق اتحاد Rebble که آن را در وضعیت پشتیبانی نگه داشته بود، زنده کرد.
بسیاری از این دستگاههای «نیمهمرده» اکنون به Home Assistant پناه بردهاند؛ یک پلتفرم متنباز که توسط پاولوس شوتسن تأسیس شده و به پناهگاه پیشفرض سختافزارهای راندهشده تبدیل شده است. اما این کار نیاز به تخصص فنی و یک API محلی دارد؛ چیزی که Weber برای فر June فراهم نکرد.
کارشناسان صنعت اکنون استدلال میکنند که تولیدکنندگان باید از روز اول «برای مرگ طراحی کنند» یا حداقل هزینه مراسم تدفین را بپردازند. برخی شرکتها سعی کردند درد خاموشی را کم کنند:
- آمازون هزینه دستبندهای Halo را برای کسانی که در ۱۲ ماه قبل از مرگ محصول خریده بودند، بازگرداند.
- Vorwerk قول داد Neato را ۵ سال فعال نگه دارد و بعد از اینکه این زمان به ۲ سال کاهش یافت، برای برخی کاربران جایگزین رایگان فرستاد.
- گوگل به مشتریان Nest Secure جایگزین رایگان از شرکت ADT داد.
با این حال، متخصصانی مثل استیسی هیگینبواتم معتقدند باید حفاظهای سختافزاری وجود داشته باشد. یعنی دکمههای فیزیکی برای اینکه دستگاه به اپلیکیشن وابسته نباشد و پشتیبانی از پروتکلهای محلی مثل Matter، Zigbee، Z-Wave، Thread یا Bluetooth. استاندارد Matter دقیقاً برای این طراحی شده تا دستگاهها فارغ از وضعیت تجاری سازنده، عملکردهای خود را حفظ کنند.
Consumer Reports در حال حاضر برای تصویب قانونی فشار میآورد که تولیدکنندگان را مجبور کند قبل از کشتن سرویس ابری، یک API محلی را روی دستگاه قرار دهند. این کار اجازه میدهد دستگاه بهجای تبدیل شدن به یک تکیهگاه کاغذ، با پلتفرمی مثل Home Assistant صحبت کند. این همان مسیری است که Bose در نهایت طی کرد، زمانی که تصمیم خود را تغییر داد و API مربوط به SoundTouch را متنباز کرد.
درس برای مصرفکننده روشن است: هر قابلیتی که به یک سرور راه دور وابسته است، یک نقطه ضعف و ریسک است. هنگام خرید، مطمئن شوید دستگاه کنترل محلی دارد، دکمههای فیزیکی یا ریموت مستقیم دارد و میتواند «آفلاین» کار کند. گجتی که فقط با ابر حرف میزند، همین حالا نیمی از راه قبر را رفته است.
گام بعدی شما
- هنگام خرید گجتهای هوشمند، حتماً بررسی کنید که آیا قابلیت Local Control (کنترل محلی) دارند یا خیر.
- اگر از محصولات هوشمند استفاده میکنید، بررسی کنید کدامیک از آنها از استاندارد Matter پشتیبانی میکنند تا در صورت ورشکستگی شرکت، دستگاه شما زنده بماند.
- برای کسانی که تخصص فنی دارند، نصب Home Assistant بهترین راه برای مدیریت دستگاههایی است که ممکن است هر لحظه پشتیبانی ابریشان قطع شود.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است — به تحلیل ما درباره تراشههای پردازشی لبه مراجعه کنید.
گفتگو