درون ترازنامه مالی متا؛ واگذاری زیرساخت‌ها برای کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای

۱۴ میلیارد دلار؛ این بهای شرط‌بندی عظیمی است که از ترازنامه یک شرکت فناوری به سبد سرمایه‌گذاری یک غول مدیریت دارایی منتقل شد. اگر امروز مدیر مالی یک شرکت بزرگ هستید، می‌دانید که مالکیت ساختمان‌ها و دکل‌های برق در عصر هوش مصنوعی می‌تواند یک تلهٔ مالی باشد.

در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶، بلک‌راک (BlackRock) و متا (Meta) برای مالکیت یک پردیس محاسباتی در مقیاس گیگاوات در ال‌پاسو، تگزاس، یک سرمایه‌گذاری مشترک تشکیل دادند. طبق این قرارداد، بلک‌راک ۸۰ درصد و متا ۲۰ درصد از سهم این مجموعه را در اختیار دارند و انتظار می‌رود معامله طی چند روز آینده نهایی شود.

این استراتژی بخشی از روند گسترده‌تری است که در آن غول‌های فناوری، «بتن و تجهیزات برقی» را به نهادهای دیگر می‌سپارند تا از استهلاک سریع دارایی‌ها tránh کنند. همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی ابزارهای متن‌باز مانند Helical Insight اشاره کردیم، اکنون شاهد تغییر مشابهی در نحوه مدیریت سخت‌افزارهای زیرساختی هستیم که این برنامه‌های هوش مصنوعی را قدرت می‌بخشند.

تصور کنید شرکتی به جای ساخت یک انبار عظیم از صفر، آن را اجاره کند؛ در این مدل، متا تنها بهره‌بردار و مستأجر باقی می‌ماند در حالی که بلک‌راک سرمایه را تأمین می‌کند. این ساختار به متا اجازه می‌دهد بودجه خود را به‌جای شبکه‌های برق و سیستم‌های خنک‌کننده، صرف خرید واحد پردازش گرافیکی (GPU) — که مثل موتورهای پرقدرت یک ماشین هستند و قلب تپنده پردازش را تشکیل می‌دهند — و سایر شتاب‌دهنده‌ها (Accelerator) کند. در واقع، زیرساخت‌های طولانی‌مدت مانند ساختمان‌ها و همچنین تأسیسات برق، خنک‌کننده و اتصالات در یک نهاد مشترک قرار می‌گیرند تا ترازنامه متا سبک‌تر شود. این تمرکز بر سخت‌افزار در حالی رخ می‌دهد که تأمین قطعات حیاتی همچنان یک چالش است؛ چنان‌که پیمان ۵۰۰ میلیارد دلاری انویدیا و SK تلاش می‌کند زنجیره تأمین حافظه را تا سال ۲۰۳۰ تضمین کند.

معماری مالی پروژه

به نقل از مستندات این قرارداد، جزئیات دقیق معماری مالی به شرح زیر است:

• هزینه کل توسعه: حدود ۱۴ میلیارد دلار است. هر دو طرف طبق سهم تعیین‌شده، بودجه خود را تأمین می‌کنند.
• سرمایه‌گذاری اولیه: متا زمین و کارهای پیش‌رونده موجود به ارزش ۲.۳ میلیارد دلار را منتقل کرد. در مقابل، بلک‌راک مبلغ ۴.۹ میلیارد دلار به صورت نقد پرداخت نمود.
• توزیع وجه نقد: متا برای تراز کردن سهم ۸۰/۲۰ در این مشارکت، یک مبلغ یک‌باره حدود ۱ میلیارد دلار دریافت می‌کند تا توازن سرمایه‌ای برقرار شود.
• تأمین مالی بدهی: یک بسته بدهی ۱۲.۵ میلیارد دلاری بخشی از سهم سرمایه‌ای بلک‌راک را تأمین کرد و اهرم مالی پروژه را افزایش داد.
• قرارداد اجاره: متا این پردیس را برای یک دوره اولیه چهارساله اجاره می‌کند. این قرارداد شامل چهار گزینه تمدید است که می‌تواند کل این ترتیبات را تا ۲۰ سال به طول بیانجامد.
• ارزش باقی‌مانده و تضمین‌ها: متا تضمین‌هایی با سقف ترکیبی نزدیک به ۱۳ میلیارد دلار ارائه داده است که این مبلغ به مرور زمان کاهش می‌یابد. اگر شرایط در ۱۶ سال اول محقق شود، متا موظف است تفاوت بین ارزش ملک و این سقف تضمینی را پرداخت کند.

بلک‌راک این سرمایه‌گذاری را از طریق پلتفرم‌های Global Infrastructure Partners و HPS Investment Partners پیش می‌برد. طبق اعلام رسمی، مارک زاکربرگ پس از یک فرآیند رقابتی، بلک‌راک را برای گسترش تأمین مالی برند «Meta Compute» انتخاب کرد. زاکربرگ در این باره بیان کرد: «ساخت زیرساخت برای ابرهوش، کلید این است که مزایای این فناوری به همه برسد».

تأمین برق یک سایت گیگاواتی

تأمین برق یک سایت ۱ گیگاواتی در ال‌پاسو، یک چالش لجستیکی عظیم است چون این منطقه خارج از شبکه اصلی ERCOT تگزاس قرار دارد. شهر ال‌پاسو بر روی سیستم کوچک‌تر El Paso Electric در Interconnection غربی واقع شده است. برای پر کردن این شکاف انرژی، شرکت El Paso Electric در حال ساخت نیروگاه McCloud Generation است؛ تأسیساتی با ظرفیت ۳۶۶ مگاوات که از ۸۱۳ ژنراتور گازی ماژولار شرکت Enchanted Rock استفاده می‌کند. هدف بهره‌برداری از این نیروگاه سال ۲۰۲۷ است و هزینه ساخت آن ۴۷۳ میلیون دلار تخمین زده می‌شود.

بر اساس طرح ارائه‌شده به کمیسیون خدمات شهری تگزاس، نیروگاه مک‌کلاود تا پنج سال از نظر الکتریکی مجزا خواهد ماند. در این بازه زمانی، متا تمام خروجی برق را دریافت کرده و تمام هزینه‌های مرتبط را پوشش می‌دهد. اگرچه متا در ابتدا ۲۲۰ مگاوات درخواست کرده بود، اما طبق گزارش Argus Media، تقاضه‌ی پیش‌بینی‌شده تا سال ۲۰۲۷ به ۴۴۰ مگاوات افزایش یافته و ممکن است تا سال ۲۰۲۹ به ۱ گیگاوات برسد.

اثرات عملیاتی و بستر محلی

عملیات ساخت‌وساز هم‌اکنون با حضور بیش از ۲۳۰۰ کارگر در سایت در جریان است و پیش‌بینی می‌شود این تعداد در نقطه اوج به ۴۰۰۰ نفر برسد. این پردیس پس از بهره‌برداری کامل، ۳۰۰ شغل دائمی ایجاد می‌کند. برای حل مشکل کمبود نیروی کار ماهر در منطقه، بنیاد بلک‌راک متعهد شده است نزدیک به ۳۰ میلیون دلار برای آموزش ۱۲۰۰۰ برق‌کار طی یک دوره سه ساله هزینه کند تا نیازهای فنی پروژه تأمین شود.

تغییرات نظارتی و منطقه‌ای

• تغییر در صدور مجوزها: در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶، شورای شهر ال‌پاسو چارچوب سیاستی جدیدی را برای مراکز داده پذیرفت که طبق آن، دریافت مجوزهای خاص تاییدشده توسط شورا الزامی است.
• وضعیت استثنای متا: این قوانین جدید بر پروژه‌های آینده حاکم است؛ پردیس فعلی متا از این قوانین معاف است، زیرا عملیات ساخت آن تحت یک توافق‌نامه بازگشت مالیاتی مربوط به سال ۲۰۲۳ آغاز شده بود.
• پایداری و محیط زیست: متا در مارس ۲۰۲۶ تایید کرد که این پردیس به ظرفیت ۱ گیگاوات خواهد رسید و سرمایه‌گذاری خود را به بیش از ۱۰ میلیارد دلار افزایش داد. شرکت همچنین متعهد شده است که مقدار کافی تولید برق پاک و تجدیدپذیر را اضافه کند تا مصرف برق سایت کاملاً خنثی شود.
• زمان‌بندی عملیاتی: انتظار می‌رود این سرمایه‌گذاری مشترک از سال ۲۰۲۸ شروع به فعال‌سازی ظرفیت‌های عملیاتی خود کند.

از دیدگاه ترازنامه، این جابه‌جایی سرعت هزینه‌کرد متا را چندان نمی‌کاهد. این شرکت در ۲۹ آوریل ۲۰۲۶، پیش‌بینی هزینه‌های سرمایه‌ای (CapEx) خود برای سال ۲۰۲۶ را از بازه ۱۱۵-۱۳۵ میلیارد دلاری به ۱۲۵-۱۴۵ میلیارد دلار افزایش داد. این رشد به‌دلیل قیمت بالاتر قطعات سخت‌افزاری و هزینه‌های اضافی مراکز داده بود. هزینه‌های سرمایه‌ای در ربع اول سال، با احتساب پرداخت‌های اصل اجاره‌های مالی، به ۱۹.۸۴ میلیارد دلار رسید.

این مانور مالی شباهت زیادی به معامله قبلی در ایالت لوئیزیانا دارد که در آن شرکت Blue Owl Capital ۸۰ درصد سهم پردیس Hyperion را تصاحب کرد. در آن مورد، سرمایه‌گذاری مشترک ۲۷ میلیارد دلار اوراق قرضه فروخت و بلک‌راک بیش از ۳ میلیارد دلار از آن را خرید. اما در ال‌پاسو، بلک‌راک از سمت «تأمین‌کننده بدهی» به سمت «مالک equity» حرکت کرده است. متا فعلاً تنها مستأجر و بهره‌بردار این سایت است، هرچند گزارش شده که احتمال اجاره بخشی از محاسبات هوش مصنوعی به شرکت Anthropic را نیز بررسی کرده است. این احتمال در راستای توافق ۱۰ میلیارد دلاری متا برای اجاره زیرساخت‌ها به آنتروپیک است که نشان‌دهنده استراتژی متا در بهینه‌سازی ظرفیت‌های محاسباتی خود است.

نتیجه این اتفاق برای کل صنعت، جداسازی «محاسبات هوش مصنوعی» (AI Compute) از «املاک هوش مصنوعی» (AI Real Estate) است. اکنون ریسک مالکیت یک ساختمان ۲۰ ساله بر عهده بلک‌راک است، در حالی که ریسک مالکیت یک GPU سه ساله همچنان با متاست. این حساب‌وکتاب دقیق، گوگل را نیز تحت فشار قرار داده است، زیرا هزینه‌های مرکز داده در گوگل از جریان نقدی عملیاتی آن پیشی گرفته است.

گام بعدی شما

• تحلیل گزارش نتایج ربع دوم متا در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶ برای بررسی اینکه آیا این چرخش زیرساختی توانسته است هزینه‌های صعودی تراشه‌ها را برای اهداف ابرهوش خنثی کند یا خیر.
• بررسی مدل‌های «سرمایه‌گذاری زیرساختی» در شرکت‌های دیگر برای شناسایی الگوهای جدید تأمین مالی AI.
• دنبال کردن پیشرفت نیروگاه مک‌کلاود برای درک چالش‌های تأمین انرژی در مقیاس گیگاوات.

اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.