تصور کنید یک سند رسمی را به گونه‌ای تغییر دهید که تمام جزئیات آن عوض شود، اما مهر تأیید تاریخ روی پاکت نامه همچنان معتبر و غیرقابل جعل باقی بماند. این دقیقاً همان اتفاقی است که در قلب استاندارد امنیتی C2PA رخ داده است.
در ۲ اکتبر ۲۰۲۶، دیوید بوکانان (retr0id)، پژوهشگر امنیتی، اثبات کرد که می‌توان با دور زدن این استاندارد، عملاً «زمان را هک کرد». او در یک نمونه عملی (Proof-of-Concept) نشان داد که چگونه می‌توان اعداد برنده یک لاتاری را در یک تصویر فتوشاپ کرد، در حالی که مهر زمانی صادر شده توسط یک مرجع معتبر (TSA) همچنان تأیید می‌کند که تصویر در تاریخی قدیمی‌تر ساخته شده است.
بوکانان برای این کار، تصویری از یک بلیط لاتاری ساخت و یک امضای معتبر C2PA و مهر زمانی مورد اعتماد به آن افزود. سپس محتوای بلیط را تغییر داد تا اعداد برنده قرعه‌کشی ۲۸ اوت ۲۰۲۶ را نشان دهد. به دلیل این نقص، تصویر حتی پس از تغییر در زمانی بعد از قرعه‌کشی، همچنان «تأیید شده» به نظر می‌رسد.
این آسیب‌پذیری در حالی رخ می‌دهد که صنعت فناوری برای مبارزه با جعل عمیق (Deepfake) — که شبیه به یک ماسک دیجیتال بسیار دقیق است و چهره یا صدای افراد را تغییر می‌دهد — به دنبال استانداردهای اثبات اصالت محتوا است. اکثر کاربران به متادیتای C2PA اعتماد می‌کنند چون این سیستم معمولاً از یک سرور راه دور با استفاده از پروتکل RFC 3161 استفاده می‌کند؛ این سرور مانند یک شاهد مستقل عمل می‌کند تا ثابت کند یک فایل در زمان خاصی وجود داشته است.
همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی امنیت مدل‌های مولد اشاره کردیم، اعتماد مطلق به لایه‌های متادیتای دیجیتال همواره ریسک‌هایی دارد. در اینجا، سیستم C2PA شبیه به دفترخانه‌ای است که یک پاکت مهروموم شده را مهر می‌کند؛ شما به مهر اعتماد دارید چون دفترخانه مستقل است. اما بوکانان راهی یافت تا پاکت را خالی تحویل دهد، مهر بگیرد و سپس مدارک جعلی را بعد از دریافت مهر، داخل آن بیندازد.
سازوکار «تله‌ی طراحی» در استاندارد
این اکسپلویت بر روی قابلیتی به نام «استثنائات» (Exclusions) در مشخصات فنی C2PA استوار است. استثنائات در واقع محدوده‌های بایت خاصی در یک فایل هستند که سیستم به آن دستور داده می‌شود هنگام محاسبه امضای دیجیتال، آن‌ها را نادیده بگیرد.
طبق گزارش بوکانان، حمله به این صورت عمل می‌کند:
- مهاجم مانیفستی می‌سازد که کل محدوده بایت‌های فایل را استثنا می‌کند.
- در نتیجه، یک امضای معتبر روی یک «رشته خالی» ایجاد می‌شود (با هش:
47DEQpj8HBSa+/TImW+5JCeuQeRkm5NMpJWZG3hSuFU=). - مرجع مهر زمانی (TSA) این ادعا را امضا کرده و برای «هیچ»، یک زمان معتبر صادر می‌کند.
- سپس مهاجم محتوای تصویر را تغییر می‌دهد (مثلاً تغییر اعداد لاتاری)، اما چون کل فایل در لیست استثنائات است، امضا تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد و معتبر می‌ماند.
جزئیات فنی نمونه اثبات (PoC)
پژوهشگر با استفاده از دستور c2patool -d برای استخراج مانیفست فایل، پیکربندی دقیقی را افشا کرد که امنیت را دور می‌زند:
- محدوده استثنا: مانیفست شروع را از بایت ۰ با طول ۳,۹۹۵,۳۸۳ بایت ثبت کرده بود.
- پوشش فایل: از آنجا که عدد ۳,۹۹۵,۳۸۳ دقیقاً برابر با طول کل فایل بود، در واقع هیچ بخشی از تصویر امضا نشده بود.
- تأیید هش: هش تولید شده (
47DE...uFU=) از طریق OpenSSL با دستورopenssl sha256 -binary /dev/null | base64تأیید شد که دقیقاً هشِ یک رشته خالی است.
بوکانان اشاره کرد که اگرچه دکتر نیل کراوورتز در ژوئن ۲۰۲۵ در فهرستی از نقص‌های C2PA تحت عنوان «لیست بزرگ گلوله‌ای» (Big Bulleted List) به محدوده‌های استثنای بزرگ اشاره کرده بود، اما ابزارهای اعتبارسنجی فعلی هنوز این ناهنجاری‌ها را به عنوان مورد مشکوک علامت‌گذاری نمی‌کنند. این ضعف در رمزنگاری یادآور دوران تکان‌دهنده‌ای است که در آن سیستم‌های هوش مصنوعی توانستند سال‌ها تلاش علمی در حوزه رمزنگاری را در عرض چند هفته به چالش بکشند.
شکاف‌های سخت‌افزاری و پیاده‌سازی
این پژوهش همچنین نگرانی‌هایی را درباره گوگل پیکسل ۱۰ ایجاد کرد. در حالی که اکثر دستگاه‌ها به سرورهای خارجی TSA متکی هستند، گوگل یک «مهر زمانی مورد اعتماد روی دستگاه» (on-device trusted time-stamp) پیاده کرده است. بوکانان نسبت به این پیاده‌سازی محلی ابراز تردید شدید کرد، هرچند حمله اصلی او بر طراحی ذاتی استاندارد متمرکز بود نه سخت‌افزار.
این نقص یک نقطه کور بزرگ برای جرم‌شناسی دیجیتال ایجاد می‌کند. اگر یک مهاجم بتواند کل فایل را استثنا کند، مانیفست C2PA به جای سپر، به یک ماسک تبدیل می‌شود. این وضعیت اجازه می‌دهد شواهد را به صورت عطف به ماسبقت تغییر داد و در عین حال نشان «تأیید شده» را به کاربر نهایی نمایش داد.
چالش‌های رفع آسیب‌پذیری
اصلاح این مشکل پیچیده است زیرا برخی فرمت‌ها مانند PNG برای جلوگیری از وابستگی‌های چرخشی (Circular Dependencies) در هنگام امضا، به استثنائات برای چک‌سام‌های CRC32 نیاز دارند. از آنجا که چک‌سام باید بعد از جاسازی امضا اصلاح شود، CRC32 باید از پوشش امضا استثنا شود.
حذف کامل این قابلیت، سازگاری با این فرمت‌ها را از بین می‌برد. علاوه بر این، تشخیص استثناهای کوچک و مخرب دشوار است؛ سخت است بفهمیم یک محدوده کوچک استثنا شده بی‌ضرر است یا می‌تواند برای مواردی مانند تداخل هش MD5 (MD5 hash collision) جهت تغییر ظاهر تصویر استفاده شود.
راهکار پیشنهادی پژوهشگر این است که استاندارد C2PA باید صراحتاً تعریف کند که برای هر فرمت فایل پشتیبانی شده، کدام محدوده‌های بایت خاص مجاز به استثنا هستند. سپس اعتبارسنج‌ها باید این محدودیت‌های سخت‌گیرانه را اجرا کنند تا اطمینان حاصل شود که فقط متادیتای بی‌ضرر نادیده گرفته می‌شود، نه کل محتوای تصویر.
شما می‌توانید اعتبار متادیتای تصاویر خود را با ابزار رسمی در سایت contentauthenticity.org بررسی کنید تا ببینید آیا تصاویرتان دارای محدوده‌های استثنای مشکوک هستند یا خیر. در کنار این ابزارها، باید به یاد داشت که حتی در رسانه‌هایی که به نظر امن می‌رسند، ممکن است سیگنال‌های پنهانی برای ردیابی کاربران وجود داشته باشد که حریم خصوصی را به خطر می‌اندازد.
گام بعدی شما
- اگر از تصاویر دارای گواهنامه C2PA برای مستندسازی قانونی استفاده می‌کنید، آن‌ها را با ابزارهای اعتبارسنجی جدید بازبینی کنید.
- در هنگام بررسی شواهد دیجیتال، تنها به نشان «Verified» اکتفا نکنید و محدوده استثناهای مانیفست را چک کنید.
- منتظر به‌روزرسانی‌های استاندارد C2PA برای محدود کردن بایت‌های استثنا در فرمت‌های رایج باشید.
اما این تنها بخشی از چالش‌های احراز هویت در عصر هوش مصنوعی است؛ برای درک نحوه مقابله با جعل‌های پیشرفته‌تر، تحلیل ما درباره‌ی واترمارک‌های نامرئی را بخوانید.
گفتگو