«سوءاستفاده از اعتماد»؛ راهکار جاسوسی از دولت‌ها از طریق شبکه‌های تبلیغاتی

تصور کنید تنها با باز کردن یک صفحه وب، بدون اینکه روی هیچ لینکی کلیک کنید، تمام اطلاعات حساس دستگاه شما برای یک شرکت جاسوسی ارسال شود. این کابوس اکنون برای شبکه‌های دولتی از ناتو تا سازمان ملل به واقعیت تبدیل شده است.

طبق گزارش منتشر شده در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ از سوی سیتیزن لب (Citizen Lab)، یک کمپین بدافزاری پیچیده از نقص‌های ساختاری در اکوسیستم تبلیغات آنلاین برای نفوذ به سیستم‌های حساس استفاده کرده است. این حمله از طریق اکسپلویت‌های بدون کلیک (Zero-click exploits) — یعنی حفره‌های امنیتی که شبیه به یک درِ بازِ پنهان در خانه هستند و اجازه می‌دهند نفوذگر بدون اجازه یا کلیک کاربر وارد شود — اجرا شده است.

همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی امنیت زیرساخت‌های دیجیتال اشاره کردیم، اعتماد بیش از حد به تامین‌کنندگان «تاییدشده» می‌تواند به نقطه ضعف تبدیل شود. در دنیای امروز، بسیاری از سازمان‌ها گواهینامه‌های امنیتی تامین‌کنندگان را به عنوان معیار ایمنی می‌پذیرند، اما این عملیات ثابت کرد حتی ابزارهای حریم خصوصی مانند GDPR اتحادیه اروپا را می‌توان برای شناسایی و هدف‌گیری افراد خاص به سلاح تبدیل کرد.

سازوکار حمله

بر اساس مستندات این گزارش، این عملیات حاصل همکاری شرکت اسرائیلی دیسکاور-تک (Discover-Tech) و شرکت کاندیرو (Candiru) — که اکنون به اینتگریتی لبز (Integrity Labs) تغییر نام داده — بود. مراحل حمله به این ترتیب رخ داد:

• هدف‌گیری: دیسکاور-تک از شبکه‌های تبلیغاتی گوگل (Google)، یاندکس (Yandex) و بیزوکس (Beeswax) برای یافتن پروفایل‌های مورد نظر استفاده کرد.
• انتقال: به محض اینکه دستگاه هدف یک تبلیغ را بارگذاری می‌کرد، کدهای جاوااسکریپت به سرورهای کنترل کاندیرو متصل می‌شدند.
• اجرا: سرورها یک محموله بدون کلیک را ارسال می‌کردند که با استفاده از روز-صفر (Zero-day) — نقص‌های امنیتی ناشناخته که سازنده هنوز راه حلی برای آن‌ها ندارد — بدافزار جاسوسی را نصب می‌کرد.

به گزارش منابع متعدد، پس از افشای این موضوع، گوگل و IAB Europe شرکت دیسکاور-تک را از فهرست‌های خود حذف کردند. پلتفرم‌های دیگری مانند وانگل (Vungle) و اسکیمی (Eskimi) نیز دسترسی این شرکت را مسدود کردند.

این حادثه یک نقطه کور خطرناک در امنیت سازمانی را آشکار می‌کند: خط لوله تبلیغاتی «مطمئن». در حالی که شرکت‌ها میلیون‌ها دلار هزینه دیواره‌های آتش می‌کنند، یک نمایش تبلیغاتی ساده از یک فروشنده تاییدشده می‌تواند کل محیط امنیتی را دور بزند. در واقع ریسک از «کلیک روی لینک بد» به «صرفاً مشاهده یک صفحه» تغییر یافته است.

گام بعدی شما

• نصب مسدودکننده‌های تبلیغات (Ad-blockers) در سطح شبکه برای کاهش سطح حمله.
• بازنشانی منظم شناسه‌های تبلیغاتی (Advertising ID) در تنظیمات iOS و اندروید.
• به‌روزرسانی فوری سیستم‌عامل برای بستن حفره‌های روز-صفر.

اما ابعاد اقتصادی این بازار سیاه جاسوسی حتی پیچیده‌تر است؛ در گزارش بعدی به بررسی مدل‌های درآمدی شرکت‌های بدافزاری خواهیم پرداخت.