اگر رقابت جهانی برای تامین توان محاسباتی هوش مصنوعی را دنبال می‌کنید، باید بدانید که جریان پول اکنون به سمت هند تغییر مسیر داده است. CPP Investments، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار بازنشستگی کانادا، در روز چهارشنبه ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، مبلغ ۷۰ میلیارد روپیه (تقریباً ۷۴۱ میلیون دلار) را به اپراتور مراکز دادهٔ CtrlS اختصاص داد تا موتور رشد زیرساخت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی این کشور را تغذیه کند.
هند در حال تبدیل شدن به مقصد اصلی هزینه‌های ابری و هوش مصنوعی است. طبق گزارش‌های اخیر، غول‌هایی مانند آمازون، گوگل، مایکروسافت، OpenAI و اوبر همگی سرمایه‌گذاری‌های خود را در این منطقه اعلام کرده‌اند. این تغییر مسیر به دلیل نیاز مبرم به قدرت محاسباتی محلی برای مدیریت حجم عظیم بارهای کاری هوش مصنوعی است.
همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی توزیع جغرافیایی مراکز داده اشاره کردیم، تمرکز بر نزدیکی داده به کاربر در حال افزایش است. مکس بیاگوش، رئیس دارایی‌های واقعی در CPP Investments، اعلام کرد که هند به دلیل یکی از سریع‌ترین بازارهای دیجیتال جهان، «ستونی حیاتی» در استراتژی جهانی آن‌هاست. این اقدام در راستای پیشروی گسترده‌تر این صندوق در زیرساخت‌های دیجیتال است که از سال ۲۰۱۷ آغاز شده بود.
بر اساس بیانیه مشترک این شرکت‌ها، این معامله در دو بخش اصلی تقسیم شده است:
- سهام مستقیم: سرمایه‌گذاری ۴۰ میلیارد روپیه‌ای (حدود ۴۲۳ میلیون دلار) برای تصاحب ۸.۲٪ از سهام CtrlS.
- سرمایه مشترک (Joint Venture): اختصاص تا ۳۰ میلیارد روپیه (حدود ۳۱۷ میلیون دلار) برای توسعه پردیس‌های مراکز دادهٔ مقیاس‌بزرگ (Hyperscale) — شبیه ساخت یک شهرک صنعتی عظیم که به جای کارخانه، هزاران سرور در آن قرار دارد. CPP Investments مالک ۴۸٪ و CtrlS مالک ۵۲٪ این سرمایه مشترک خواهد بود.
شرکت CtrlS که در سال ۲۰۰۷ در حیدرآباد تأسیس شد، در حال حاضر بیش از ۱۵ مرکز داده را اداره می‌کند. این شرکت پیش‌تر در سال ۲۰۲۳ برنامه‌ای برای سرمایه‌گذاری ۲ میلیارد دلاری طی ۶ سال جهت گسترش فعالیت‌هایش اعلام کرده بود. سریدار پیناپوردی، مؤسس و مدیرعامل این شرکت، می‌گوید این شراکت جدید به آن‌ها اجازه می‌دهد زیرساخت‌هایی را بسازند که به‌طور خاص برای بارهای کاری هوش مصنوعی بهینه شده‌اند.
صندوق CPP با بازار هند غریبه نیست و از سال ۲۰۰۹ در این کشور سرمایه‌گذاری می‌کند. طبق مستندات مالی، این صندوق تا ۳۱ مارس ۲۰۲۶ دارایی‌های خالص حدود ۲۰ میلیارد دلاری در هند داشت و یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در این بازار است.
این یک شرط‌بندی تک‌نفره نیست. در اوایل ژوئن ۲۰۲۶، شرکت AirTrunk با حمایت بلک‌استون، متعهد شد تا ۳۰ میلیارد دلار برای ایجاد ظرفیت ۵ گیگاواتی در هند تا سال ۲۰۳۰ هزینه کند. همچنین، متا هفته گذشته با Reliance Industries برای ایجاد یک مرکز هوش مصنوعی ۱۶۸ مگاواتی در ایالت گجرات وارد شراکت شد.
دولت هند نیز فعالانه برای جذب این سرمایه‌ها تلاش می‌کند. به نقل از منابع دولتی، نیودلهی معافیت‌های مالیاتی برای ارائه‌دهندگان ابری خارجی تا سال ۲۰۴۷ وضع کرده است، به شرطی که بارهای کاری از داخل هند اجرا شوند. مجموعه‌های بزرگی مانند Adani Group و Tata Consultancy Services نیز پروژه‌های خود را تسریع کرده‌اند.
با این حال، یک شکاف بحرانی وجود دارد: هند «بدن» (زیرساخت) را سریع‌تر از «مغز» (مدل‌ها) می‌سازد. در حالی که استارتاپ‌هایی مانند Sarvam در حال ساخت مدل‌های بومی هستند، اکثر شرکت‌های هندی همچنان به فناوری‌های هوش مصنوعی آمریکایی متکی‌اند.
از دیدگاه تجاری، این یعنی هند در حال تبدیل شدن به «کارخانه هوش مصنوعی جهان» است. با فراهم کردن فضای فیزیکی و برق، هند ارزش زیرساختی را تصاحب می‌کند، حتی اگر مالکیت معنوی مدل‌ها در غرب باقی بماند. البته ریسک‌های فیزیکی را باید جدی گرفت؛ ساخت سریع این مراکز فشار شدیدی بر منابع برق و آب هند وارد می‌کند که می‌تواند سقف رشد این صنعت را تعیین کند.
گام بعدی شما
- تحلیل کنید که آیا تمرکز بر زیرساخت (Hardware Layer) در بازارهای نوظهور، سودآوری بیشتری نسبت به توسعه مدل (Model Layer) دارد یا خیر.
- روندهای سرمایه‌گذاری در مراکز داده‌های تخصصی AI را در مقایسه با مراکز داده‌های ابری سنتی دنبال کنید.
- بررسی کنید که چگونه معافیت‌های مالیاتی هند می‌تواند باعث جابجایی بارهای کاری از کشورهای همسایه به این منطقه شود.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell و نیاز آن‌ها به برق عظیم مراجعه کنید.
گفتگو