تصور کنید در رقابتی شرکت کنید که حریف شما ۲۰ برابر بیشتر از شما پول دارد و تجهیزاتش از هر نظر پیشرفته‌تر است؛ وضعیت اروپا در میدان محاسبات هوش مصنوعی دقیقاً همین است. اتحادیه اروپا برای جلوگیری از وابستگی مطلق به ابرسایبان‌های آمریکایی، تصمیم گرفته است ۳۰ میلیارد یورو روی زیرساخت‌های داخلی خود شرط‌بندی کند.
این مبلغ برای ساخت ۷ «گیگافکتوری» یا مراکز داده عظیم در ۱۸ کشور عضو، از جمله آلمان و فرانسه، هزینه خواهد شد. طبق گزارش وب‌سایت the-decoder.com، هدف از این اقدام، دستیابی به هوش مصنوعی حاکمیتی (Sovereign AI) است تا استارت‌آپ‌ها و نهادهای دولتی اروپا برای آموزش مدل‌های خود، نیازی به اجاره فضای ابری از شرکت‌های خارجی نداشته باشند. این رویکرد استراتژیک با تلاش شرکت‌هایی همچون Neura Robotics برای ایجاد زیرساخت‌های استراتژیک در قلب اروپا هم‌سو است تا استقلال فناختی منطقه تثبیت شود.
همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی تمرکز قدرت در دست ابرسایبان‌های آمریکایی اشاره کردیم، اروپا اکنون می‌کوشد تا با ایجاد ظرفیت محاسبات (Compute) — که شبیه به تأمین برق برای یک شهر صنعتی است و بدون آن هیچ کارخانه‌ای نمی‌چرخد — استقلال خود را بازگرداند.
به نقل از کمیسیون اروپا، جزئیات این طرح به شرح زیر است:
- ساختار بودجه: ۱۰ میلیارد یورو سرمایه عمومی برای جذب ۲۰ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری خصوصی
- شرکای سخت‌افزاری: امضای تفاهم‌نامه‌های همکاری با شرکت‌های AMD، Nvidia و Qualcomm
- جدول زمانی: پایان مهلت درخواست‌ها در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ و آغاز ساخت‌وساز در سال ۲۰۲۷
این مراکز قرار است زیرساختی فراهم کنند که مدل‌های زبانی بزرگ در ابعاد صنعتی آموزش ببینند. اما واقعیت‌های بازار تلخ‌تر است. بر اساس بررسی منابع متعدد، غول‌های فناوری ایالات متحده قصد دارند تنها در سال ۲۰۲۶ بیش از ۶۰۰ میلیارد دلار روی مراکز داده هزینه کنند. برای درک ابعاد این رقابت، می‌توان به توافق ۱۰ میلیارد دلاری متا برای اجاره زیرساخت‌های محاسباتی به آنتروپیک اشاره کرد که نشان‌دهنده حجم عظیم جابجایی منابع در بازار آمریکا است.
این شکاف عظیم نشان می‌دهد که حتی با وجود ۳۰ میلیارد یورو، اروپا همچنان در وضعیتی دشوار است. اگر تقاضا برای توان پردازشی با همین سرعت رشد کند، این سرمایه‌گذاری شاید تنها یک «قطره در اقیانوس» باشد و نتواند سد دفاعی سخت‌افزاری آمریکا را بشکند. در همین راستا، برخی مراکز شتاب‌دهنده اروپایی برای جلوگیری از خروج استعدادها، مدل‌های درآمدی جدیدی را برای حمایت از استارت‌آپ‌های بومی پیاده کرده‌اند تا اثرات این شکاف سرمایه‌ای کاهش یابد.
گام بعدی شما
- اگر مدیر محصول یا سرمایه‌گذار هستید، روی استارت‌آپ‌های اروپایی تمرکز کنید که از این زیرساخت‌های ارزان‌تر استفاده می‌کنند.
- تغییرات قیمت سرویس‌های ابری در اروپا را پس از سال ۲۰۲۷ رصد کنید.
- تحولات مربوط به تراشه‌های AMD و Qualcomm در بازار اروپا را دنبال کنید.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است؛ برای درک اینکه چرا تراشه‌های جدید انویدیا این رقابت را تغییر می‌دهند، به تحلیل ما درباره‌ی معماری Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو