باید بدانید که دوران «هنر سیاه» در شناسایی سیستم‌های دینامیکی به پایان رسیده است. تصور کنید تمام فرآیند دشوار و زمان‌بر انتخاب مدل و تنظیم پارامترها را به یک عامل هوشمند بسپارید که به‌طور مستقل کد می‌زند و نتایج را تحلیل می‌کند.
شناسایی سیستم (System Identification) سال‌هاست که تضمین‌های نظری قدرتمندی ارائه داده است، اما اجرای عملی آن همواره نیازمند تجربه زیاد و تخصص عمیق در دامنه مسئله بوده است. همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی مدل‌های استدلالی اشاره کردیم، حرکت به سمت گردش‌های کاری عامل‌محور (Agentic) در علوم پایه در حال شتاب است و هوش مصنوعی از تولید متن ساده به سمت مدیریت محیط‌های اجرایی پیچیده حرکت می‌کند.
طبق گزارشی که در ۱۱ مه ۲۰۲۶ در arxiv.org منتشر شد، چارچوب ASIA تنها با یک توصیف ساده به زبان انگلیسی از مسئله، عملیات را آغاز می‌کند. این عامل (Agent) به‌صورت خودکار چرخه زیر را مدیریت می‌کند:
- تولید فرضیه برای کلاس‌های احتمالی مدل.
- پیاده‌سازی الگوریتم‌های آموزش از طریق کدنویسی.
- ارزیابی تکرارشونده و تنظیم ابرپارامترها (Hyperparameters).
پژوهشگران این چارچوب را با استفاده از دو بنچمارک شناسایی سیستم اعتبارسنجی کردند و معماری‌های خاص و استراتژی‌های آموزشی را که عامل به‌طور مستقل کشف کرده بود، تحلیل نمودند.
برای جامعه‌ی فنی، این تحول به معنای تغییر گلوگاه اصلی از «تخصص در تنظیم مدل» به «تخصص در فرمول‌بندی مسئله» است. با این حال، به نقل از نویسندگان مقاله، این رویکرد با ریسک‌های جدی همراه است؛ استفاده از هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) احتمال نشت داده‌های آزمون (Test Leakage) را افزایش داده و شفافیت متدولوژیک را به‌شدت کاهش می‌دهد. این بدان معناست که سرعت اکتشافات افزایش می‌یابد، اما ماهیت «جعبه سیاه» منطق عامل، بازتولید علمی (Reproducibility) را دشوار می‌کند.
گام بعدی شما
- بررسی کاربرد ASIA در مدل‌سازی سیستم‌های پیچیده صنعتی برای کاهش هزینه‌های R&D.
- مطالعه ریسک‌های نشت داده‌های آزمون در عامل‌های خودکار برای تضمین اعتبار نتایج.
- رصد گسترش این رویکرد به حوزه‌های دیگر یادگیری ماشین علمی (SciML) مانند تاشدگی پروتئین.
اما این خودکارسازی، چالشی جدی‌تر را در زمینه شفافیت متدولوژیک ایجاد کرده است — به بررسی ما درباره‌ی تفسیرپذیری مدل‌های زبانی مراجعه کنید.
گفتگو