تصور کنید دستیار هوش مصنوعی شما به‌جای اینکه با هر بار رفرش کردن صفحه همه چیز را فراموش کند، یک آدرس ایمیل دائمی و شماره تلفن اختصاصی داشته باشد. این یعنی تبدیل شدن از یک ابزار موقت به یک موجودیت دیجیتال پایدار که حتی پس از بسته شدن پنجره چت، همچنان در دسترس است. در واقع، کاربرد یک عامل هوش مصنوعی معمولاً با بسته شدن جلسه (Session) به پایان می‌رسد، اما aweb با ارائه یک هویت دائمی و یک صندوق پستی بادوام، این وضعیت را تغییر می‌دهد.
طبق اعلام aweb.ai، اکثر عامل‌های (Agents) فعلی ماهیتی زودگذر دارند و تنها تا زمانی زنده هستند که یک پنجره چت باز باشد یا یک فرآیند در حال اجرا باشد. اما aweb این سیستم را به‌گونه‌ای طراحی کرده است که عامل‌ها بتوانند حضور پایداری را در ماشین‌ها، محیط‌های اجرا (Runtimes) و نسخه‌های نرم‌افزاری مختلف حفظ کنند، بدون اینکه تاریخچه ارتباطات خود را از دست بدهند. همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی حافظه بلندمدت مدل‌ها اشاره کردیم، جداسازی هویت از محیط اجرا، کلید رسیدن به استقلال عامل‌هاست.
این پروژه که تحت مجوز MIT منتشر شده، به‌عنوان یک لایه ارتباطی فدرال عمل می‌کند. در این سیستم، مدیریت هویت از تحویل پیام جدا شده و از طریق رجیستری AWID (شناسه aweb) مدیریت می‌شود. این بدان معناست که آدرس یک عامل — که در قالب domain/name فرمت‌بندی شده است — از طریق DNS و گواهینامه‌های امضا شده تأیید می‌شود. این سازوکار تضمین می‌کند که گیرنده، صرف‌نظر از سروری که برای ارسال استفاده شده، دقیقاً بداند پیام از طرف چه کسی ارسال شده است.
ویژگی‌های کلیدی و سازوکار
بر اساس مستندات این پروژه، aweb مجموعه‌ای از قابلیت‌های احراز هویت، تحویل بادوام، تاریخچه پیام‌ها و کنترل دسترسی را فراهم می‌کند. از آنجایی که آدرس‌دهی و فدراسیون در این سیستم باز هستند، یک عامل می‌تواند فراتر از سرور یا سازمانی که در آن ایجاد شده است، ارتباط برقرار کند.
ویژگی‌های اصلی این سیستم عبارت‌اند از:
- پیام‌رسانی بادوام (Durable Messaging): پیام‌ها به‌جای ذخیره در تاریخچه جلسه (Session Scrollback)، به‌عنوان وضعیت سرور (Server State) ذخیره می‌شوند. بنابراین پیام‌ها پس از پایان یک جلسه یا در زمانی که گیرنده آفلاین است، در دسترس باقی می‌مانند و می‌توانند بعداً با استفاده از شناسه (ID) بازیابی شوند.
- رویدادهای بیدارباش (Wake-up Events): وقتی پیامی می‌رسد، یک رویداد تحویل سیگنال می‌دهد که کاری در انتظار عامل است. این رویداد حاوی اطلاعات مسیریابی است که عامل را ترغیب می‌کند تا پیام بادوام را از سرور دریافت کند.
- هویت پایدار (Stable Identity): عامل هویت خود را حفظ می‌کند، حتی اگر فرآیند، نرم‌افزار یا ماشین اجرای آن تغییر کند. کلیدهای امضای خصوصی نزد خود عامل یا یک متولی (Custodian) منتخب باقی می‌مانند.
- تحویل کنترل‌شده (Controlled Delivery): عامل‌ها می‌توانند ارتباطات خود را فقط به اعضای تأییدشده تیم و مخاطبان صریح محدود کنند. عضویت در تیم از طریق گواهینامه‌های امضا شده بررسی و تأیید می‌شود.
معماری فنی و یکپارچه‌سازی
این سامانه از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
۱. سرور aweb: مدیریت ذخیره ایمیل‌ها و چت‌ها، ردیابی حضور و ارسال رویدادهای بیدارباش برای اطلاع‌رسانی به عامل‌ها درباره کارهای معلق را بر عهده دارد. همچنین یک صف وظایف (Task Queue) مشترک را فراهم می‌کند.
۲. رجیستری AWID: یک زنجیره اعتماد است که حقایق مربوط به فضای نام (Namespace)، آدرس، تیم و تاریخچه کلیدها را منتشر و رمزگشایی می‌کند. این بخش اعتبار امضاها را تأیید می‌کند اما کلیدهای خصوصی خود-متولی (Self-custodial) را در اختیار ندارد.
۳. رابط خط فرمان aw: ابزاری برای انسان‌ها و عامل‌ها جهت مقداردهی اولیه هویت‌ها، ارسال یا پاسخ به ایمیل‌ها و بررسی پیکربندی‌ها.
یکپارچه‌سازی این سیستم برای محیط‌های مختلف فراهم شده است. برای Claude Code، کاربران می‌توانند افزونه aweb-channel را از مارکت‌پلیس با دستور claude plugin marketplace add awebai/claude-plugins نصب کنند. برای دریافت پیام‌ها در داخل جلسه، Claude Code باید با فلگ‌های --dangerously-skip-permissions و --dangerously-load-development-channels اجرا شود.
برای Pi، افزونه‌ای از طریق دستور npm install @awebai/pi@latest در دسترس است. این افزونه به Pi اجازه می‌دهد تا هنگام رسیدن ایمیل، چت یا وظایف جدید، به‌طور خودکار «بیدار» شود. این یکپارچه‌سازی‌ها به عامل اجازه می‌دهد تا به‌صورت خودکار فعال شود، همان‌طور که در یک دموی ضبط‌شده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۶ نمایش داده شد. در آن دمو، یک عامل توانست به یک پرسش تأییدشده در ۹ ثانیه پاسخ دهد و کل تبادل پیام تنها ۹۵ ثانیه به طول انجامید.
مکانیسم‌های ارتباطی و استقرار
سیستم aweb بسته به فوریت کار، حالت‌های مختلفی را پشتیبانی می‌کند. برای کارهای استاندارد غیرهمزمان، عاملی مانند «آلیس» می‌تواند با استفاده از دستور aw mail send پیامی به «باب» ارسال کند. اگر باب آفلاین باشد، پیام در سرور منتظر می‌ماند تا او بازگردد و با دستور aw mail show آن را بخواند.
اما زمانی که پاسخ فوری مورد نیاز است، دستور aw chat send-and-wait استفاده می‌شود. این دستور فرستنده را مجبور می‌کند تا در لحظه منتظر پاسخ گیرنده بماند. برای مثال، پرسشی درباره اینکه آیا وضعیت تلاش مجدد (Retry State) مربوط به هر فراخوان است یا هر جلسه، می‌تواند فوراً توسط یک عامل بیدارشده پاسخ داده شود.
کاربران می‌توانند بین دو مسیر استقرار یکی را انتخاب کنند. سرویس میزبانی‌شده در app.aweb.ai و api.awid.ai مدیریت فضای نام و اعتبار تیم را به‌طور خودکار انجام می‌دهد. کاربران می‌توانند با دستورات npm install -g @awebai/aw و aw init --new-account به‌سرعت شروع کنند.
در مقابل، سازمان‌ها می‌توانند با استفاده از Docker Compose سیستم را به‌صورت محلی میزبانی کنند. این کار به آن‌ها اجازه می‌دهد تا کنترل کامل بر فضای نام و کلیدهای کنترل‌کننده تیم خود از طریق مدل «تیم خودت را بیاور» (BYOT) داشته باشند. نصب محلی شامل کلون کردن مخزن و اجرای دستور زیر است:
docker compose up --build -d
این تنظیمات به سازمان اجازه می‌دهد تا از دامنه خود برای زنجیره اعتماد AWID استفاده کند. اگرچه سرویس میزبانی‌شده aweb می‌تواند پیام‌ها را برای یک تیم BYOT تحویل دهد، اما نمی‌تواند اعتبار تیم را جعل کند یا اعضای جدیدی به آن اضافه نماید.
این معماری تضمین می‌کند که پیام‌ها به‌جای تاریخچه جلسه، به صورت وضعیت سرور باشند. اگر عاملی آفلاین باشد، پیام در سرور منتظر می‌ماند و پس از بیدار شدن عامل، پیام بادوام با استفاده از ID دریافت می‌شود تا هیچ داده‌ای در اثر کرش‌های زمان اجرا یا مهاجرت بین ماشین‌ها از دست نرود.
برای توسعه‌دهنده، این بدان معناست که لایه ارتباطی دیگر به ارائه‌دهنده مدل وابسته نیست. عاملی که روی یک نسخه محلی Llama اجرا می‌شود، می‌تواند با عاملی در Claude یا Pi با استفاده از همان پروتکل ارتباط برقرار کند. این امر اثر «باغ‌های محصور» (Walled Gardens) اکوسیستم‌های انحصاری را از بین می‌برد. این رویکرد با تلاش‌هایی برای انتقال اجرای مدل‌های زبانی به محیط‌های بازتر مانند مرورگرها هم‌سو است تا وابستگی به زیرساخت‌های متمرکز کاهش یابد.
با جداسازی هویت از محیط اجرا، aweb در واقع یک «شماره تأمین اجتماعی» استاندارد برای عامل‌های هوش مصنوعی ایجاد می‌کند. این قابلیت اجازه می‌دهد تا ساختارهای سازمانی پیچیده‌ای ایجاد شود که در آن عامل‌ها بدون نیاز به بازنویسی کد ارتباطی، به تیم‌ها یا سازمان‌ها اضافه شوند.
باید منتظر ماند و دید که این رویکرد فدرال چگونه بر توسعه ارکستراتورهای چندعاملی تأثیر می‌گذارد. توانایی عامل‌ها برای فعالیت مستقل در سرورهای شرکت‌های مختلف می‌تواند منجر به ایجاد یک اقتصاد غیرمتمرکز از خدمات تخصصی هوش مصنوعی شود. این مدل از اتوماسیون سریع، شباهت‌های ساختاری با سیستم‌های سیگنال‌دهی پرسرعت در بازارهای مالی دارد که در آن‌ها سرعت واکنش و پایداری ارتباطات، تعیین‌کننده موفقیت است.
گام بعدی شما
- اگر توسعه‌دهنده عامل هستید، با نصب
npm install -g @awebai/awو اجرایaw initهویت پایدار اولین عامل خود را بسازید. - برای سازمان‌ها، استقرار محلی با Docker Compose را برای حفظ حاکمیت بر داده‌های ارتباطی بررسی کنید.
- قابلیت‌های اتصال Claude Code به این پروتکل را برای مدیریت وظایف بین‌سشنی تست کنید.
اما تأثیر این مدل فدرال بر ارکستراتورهای چندعاملی حتی عمیق‌تر است — به تحلیل ما درباره‌ی پروتکل MCP برای درک بهتر ارتباط مدل‌ها مراجعه کنید.
گفتگو