تصور کنید تنها با تغییر یک کلمه در اسناد دولتی، بتوان ترس میلیون‌ها نفر از دست دادن شغل یا خطرات وجودی تکنولوژی را به امید و اشتیاق تبدیل کرد. دونالد ترامپ دقیقاً همین استراتژی را در پیش گرفته و دستور داده است که از این پس در تمام ارگان‌های ایالات متحده، به جای «هوش مصنوعی»، از عبارت «ابر‌هوش» (Super intelligence) استفاده شود. این تغییر واژگانی که در هفته‌ی ۴ اکتبر ۲۰۲۶ در قالب یک فرمان اجرایی ابلاغ شد، تمام نمایندگان رسمی ایالات متحده را موظف می‌کند تا این اصطلاح جدید را به کار ببرند. این رویکرد در ادامه تصمیمات پیشین دولت است که پیش‌تر نیز واژه «هوش مصنوعی» را در اسناد رسمی با «ابر‌هوش» جایگزین کرده بود تا روایت متفاوتی از این فناوری ارائه دهد.
این اقدام تلاش می‌کند روایت عمومی را از مفاهیم «ترسناک» هوش مصنوعی به سمت تصویری آرمانی، مثبت و الهام‌بخش سوق دهد. طبق گزارش‌ها، این چرخش در حالی رخ می‌دهد که رابطه کاخ سفید با آزمایشگاه‌های توسعه‌دهنده در وضعیت متلاطمی است. تنها چند هفته پیش از این دستور، ترامپ نگرانی‌های مربوط به ایمنی را «حواس‌پرتی» یا «نفوذ خارجی» خوانده بود و مدعی شده بود که ایالات متحده باید بدون هیچ محدودیتی در این مسیر پیشرو باشد. او پیش‌تر صراحتاً بیان کرده بود که آمریکا نیازی به مقررات ندارد و هر کسی که درباره خطرات هوش مصنوعی هشدار می‌دهد، در واقع یک «نفوذی چینی یا دموکرات» است.
در پوشش پیشین ما از بحث‌های مربوط به امنیت مدل‌های بازمتن، دیدیم که چگونه تضاد میان سرعت توسعه و نظارت‌های ایمنی، شکافی عمیق میان دولت‌ها و شرکت‌ها ایجاد کرده است. اکنون این شکاف با یک لایه رنگ‌آمیزی زبانی پوشانده شده است.
زمینه و تحلیل برندینگ مجدد
کرستن کوروسک در پادکست Equity وب‌سایت تک‌کرانچ (TechCrunch)، در گفتگو با شان اوکین و آنتونی ها، اشاره می‌کند که هدف واقعی این اقدام، یک تلاش حساب‌شده برای برندینگ مجدد است تا واکنش احساسی مردم به این فناوری تغییر کند. به باور او، پیام نهفته در این تغییر این است که در حالی که «هوش مصنوعی قرار است ما را بکشد، ترسناک است و شغل‌ها را می‌گیرد»، مفهوم «ابر‌هوش» چنین بار منفی‌ای ندارد. این چرخش زبانی تلاشی است تا تکنولوژی را از تهدیدات ادراک‌شده‌اش جدا کند.
ناهار قدرت و توافقات پشت پرده
برای تثبیت این برندینگ جدید، ترامپ میزبان نشستی با قدرتمندترین چهره‌های صنعت بود. این رویداد پس از یک سری تحولات سریع شکل گرفت، از جمله یک شام سرنوشت‌ساز در ساعت ۱۰ شب میان ترامپ و داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک (Anthropic). این شام نقطه عطفی برای شرکتی بود که پیش از آن در نزد دولت در وضعیت بدی قرار داشت و به اصطلاح «در خانه سگ» (in the doghouse) بود.
چند روز پس از آن شام، ناهاری با حضور تقریباً تمام مهره‌های کلیدی و قدرتمند صنعت برگزار شد. لیست مهمانان این نشست شامل افراد زیر بود:
- مارک زاکربرگ
- جف بزوس
- ایلان ماسک
- داریو آمودی
کوروسک اشاره کرد که کنفرانس مطبوعاتی پس از این جلسه به دلیل «رفتارهای جالب و خنده‌داری» که هنگام جمع شدن چنین گروه متراکمی از مدیران ارشد فناوری در یک اتاق رخ می‌دهد، به منبع بسیاری از میم‌های اینترنتی تبدیل شد.
پیمان «الزام‌آور اخلاقی»
این نشست منجر به امضای «تعهد مشترک برای مسئولیت‌های پیشرو» شد؛ پیمانی برای ایمنی که اکنون به شدت مورد نقد است. این توافق به چندین دلیل تحت بررسی شدید قرار دارد:
اول، وضعیت قانونی آن است. این پیمان عمیقاً غیرالزام‌آور و کاملاً داوطلبانه است. ترامپ این توافق را «از نظر اخلاقی الزام‌آور» (morally binding) نامیده است؛ عبارتی که به گفته شان اوکین، سطحی از انتزاع و اصطلاح‌شناسی است که او هرگز پیش از این نشنیده بود.
دوم، خطاهای اجرایی در متن سند است. گزارش شده است که سند با عجله تهیه شده و حتی کلمه «ایالات متحده» (United States) در متن آن به اشتباه تایپ شده بود. آنتونی ها معتقد است این خطا نشان می‌دهد که این اقدام تا چه حد سریع و سطحی سرهم شده است.
سوم، ماهیت نمایشی رویداد است. تحلیلگران معتقدند این اتفاق بیشتر درباره «ظاهر» (optics) بود تا ایجاد نرده‌های ایمنی واقعی. کوروسک اشاره کرد که در مورد اینکه آیا فرمان اجرایی واقعاً مقرراتی را پیاده می‌کند یا خیر، «کمی تئاتر» در میان است.
چهارم، چرخش سریع موضع دولت است. آنتونی ها اشاره کرد که این پیمان بسیار سریع شکل گرفت، در حالی که تنها یک یا دو هفته پیش از آن، موضع ترامپ این بود که ایالات متحده نباید به هیچ وجه هوش مصنوعی را محدود کند.
تأسیس نیروی ابر‌هوش (SIF)
هم‌زمان با این نمایش، دولت از تأسیس نیروی ابر‌هوش (Super Intelligence Force یا SIF) خبر داد. این نهاد جدید مأموریت دارد تلاش‌های فدرال را برای تضمین رهبری جهانی آمریکا در این حوزه هماهنگ کند. جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی، رهبری SIF را بر عهده خواهد داشت. دولت مدعی است این نیرو از منافع ملی محافظت کرده و تکنولوژی‌ای را مدیریت می‌کند که از انقلاب صنعتی یا اینترنت هم مهم‌تر است.
تنش‌های پنهان با آنتروپیک
اما پشت پرده، رابطه بین دولت و آنتروپیک همچنان متزلزل و گسسته است. علی‌رغم حضور داریو آمودی در شام ساعت ۱۰ شب و ناهار بعدی، دیدگاه‌های داخلی دولت تقسیم شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد بخش‌های مختلف کاخ سفید روابط کاملاً متفاوتی با آنتروپیک دارند:
- وزیر خزانه‌داری: گزارش شده که یکی از طرفداران بزرگ این شرکت و رهبری آن است.
- وزارت دفاع (DoD): همچنان اصرار دارد که آنتروپیک یک ریسک برای امنیت ملی است. مقامات دفاعی این شرکت را به دلیل رویکردهای «ووک» (Woke) مورد انتقاد قرار داده‌اند.
- انتقادات عمومی: امیل مایکل مکرراً در شبکه اجتماعی X (توییتر سابق) به آنتروپیک حمله کرده و تقریباً هر دو روز یک‌بار علیه این شرکت پست می‌گذارد.
مقامات دفاعی به‌طور خاص از شرایطی که آنتروپیک سعی داشت برای استفاده نظامی از تکنولوژی‌اش وضع کند، ناراضی هستند. با وجود حضور آمودی در ناهار، فاصله میان این شرکت و وزارت دفاع همچنان زیاد است.
عدم تطابق فنی و معنایی
از نظر فنی، یک تضاد شدید میان تعریف دولت و جامعه علمی وجود دارد. در پژوهش‌های تخصصی هوش مصنوعی، ابر‌هوش مصنوعی (Artificial Superintelligence یا ASI) به سیستم‌هایی گفته می‌شود که قادر به خودبهبودی هستند و به طور گسترده‌ای از تمام هوش‌های انسانی پیشی می‌گیرند.
اما «ابر‌هوش» در تعریف ترامپ، صرفاً مترادفی برای نسل فعلی هوش مصنوعی است. نیروی ابر‌هوش در واقع در حال مدیریت مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) امروزی است، نه آن ASI تئوریک که پژوهشگران دهه‌هاست روی آن مطالعه می‌کنند.
این تغییر نام نشان می‌دهد که برند «AI» از نظر کاخ سفید آسیب دیده است. هدف این است که تکنولوژی از ترس اتوماسیون و مرگ جدا شده و در عوض به عنوان ابزاری برای قدرت ملی معرفی شود. برای مدیران فناوری، شام و پیمان مذکور تنها یک حرکت تاکتیکی برای همسویی با قوه مجریه است. حتی یک توافق غیرالزام‌آور، لایه‌ای از پوشش سیاسی را در محیطی فراهم می‌کند که در آن تصمیمات نظارتی می‌توانند یک‌شبه تغییر کنند.
شان اوکین نسبت به میزان ترمیم واقعی این روابط ابراز تردید کرد و اشاره کرد که مصاحبه ترامپ با مجله تایم (Time) حتی این موضوع را مبهم کرد که آیا رئیس‌جمهور اصلاً می‌دانست شام اولیه با آمودی در حال برگزاری است یا خیر.
در نهایت، ایجاد SIF و تلاش برای برندینگ مجدد، سیگنالی از حرکت به سمت هماهنگی متمرکز و دولت‌محور در توسعه هوش مصنوعی است. تمرکز از «چگونه آن را ایمن کنیم؟» به «چگونه تضمین کنیم آمریکا برنده شود؟» تغییر یافته است.
باید منتظر اولین دستورات عملیاتی نیروی ابر‌هوش بود تا مشخص شود آیا این نهاد قدرت بودجه‌ای واقعی دارد یا صرفاً یک دفتر هماهنگی نمادین باقی می‌ماند.
گام بعدی شما
- رصد کنید که آیا نیروی ابر‌هوش (SIF) بودجه‌ای مستقل دریافت می‌کند یا صرفاً یک دفتر هماهنگی نمادین است.
- بررسی کنید که آیا شرکت‌های دیگر نیز برای نزدیکی به دولت، استانداردهای ایمنی خود را به پیمان‌های «اخلاقی» تغییر می‌دهند یا خیر.
- تفاوت میان کاربردهای نظامی و تجاری مدل‌های آنتروپیک را دنبال کنید تا میزان تنش با وزارت دفاع مشخص شود.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو