تصور کنید یک شرکت موشکی، ناگهان تبدیل به بزرگ‌ترین موجر زمین‌های دیجیتالی جهان شود. اگر امروز به دنبال توان پردازشی برای مدل‌های خود می‌گردید، احتمالاً SpaceX همان تامین‌کننده‌ای است که در پشت صحنه سخت‌افزارهای شما را مدیریت می‌کند. در حالی که اکثر توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی برای یافتن توان پردازشی موجود در تقلا هستند، SpaceX به عنوان یک «نئوکلاود» (Neocloud) وارد میدان شده و ظرفیت‌های رزرو شده GPU را برای پر کردن این خلأ اجاره می‌دهد.
طبق گزارش رسمی این شرکت به رگولاتورهای بورس در ۴ اوت ۲۰۲۶، این چرخش استراتژیک باعث شد تا بخش هوش مصنوعی SpaceX شاهد جهشی عظیم باشد؛ به گونه‌ای که درآمد این بخش در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ تقریباً سه برابر شد و به ۲.۵۶ میلیارد دلار رسید. این تغییر مسیر، یک چرخش بنیادین برای شرکت است. SpaceX که پیش از این تنها با راکت‌ها و ماهواره‌ها شناخته می‌شد، اکنون روی سخت‌افزارهای زیربنایی که هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ را تغذیه می‌کنند، شرط‌بندی سنگینی کرده است. این تحولات در راستای استراتژی جامع‌تر ایلان ماسک برای ادغام فعالیت‌های فضایی و هوش مصنوعی در یک غول تجاری است تا هم‌افزایی میان این دو حوزه به حداکثر برسد. بر اساس گزارش तिमाही ارائه‌شده به ناظران بورس، این رشد در بخش AI عمدتاً توسط قراردادهای زیرساختی پیش برده شده است و نه صرفاً از طریق اشتراک‌های نرم‌افزاری.
برای درک بهتر این وضعیت، یک صاحب‌خانه را تصور کنید که آپارتمان‌های لوکس و عظیمی می‌سازد؛ اجاره‌بها به سرعت وارد حساب او می‌شود، اما هزینه بتن و فولاد هنوز بیشتر از چک‌های ماهانه است. SpaceX در مورد خوشه‌های GPU خود دقیقاً در چنین موقعیتی قرار دارد.
زمینه و پذیرش عمومی
SpaceX پس از پذیره‌نویسی در بورس نزدک (Nasdaq) در ژوئن ۲۰۲۶، اکنون به یک شرکت عمومی تبدیل شده و شفافیت مالی بیشتری دارد. این عرضه اولیه (IPO) مبلغ ۸۵.۷ میلیارد دلار عایدی خالص را برای شرکت به ارمغان آورد. تا پایان سه ماهه دوم، این شرکت ۹۳.۵ میلیارد دلار وجه نقد در اختیار داشت.
این پذیرش عمومی، نگاهی دقیق به وضعیت مالی کل شرکت فراهم می‌کند. درآمد کل شرکت به ۷.۸۱ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده افزایش ۹۱.۹ درصدی است. در همین حال، زیان عملیاتی کلی به ۱۴۳ میلیون دلار کاهش یافت و زیان خالص به ۵۴۱ میلیون دلار رسید که تقریباً نیمی از رقم سال گذشته است.
موتور درآمدزایی
به نقل از گزارش مالی شرکت، درآمد بخش AI با رشد ۲۴۷.۵ درصدی از ۷۳۷ میلیون دلار در سه ماهه مشابه سال گذشته، به ۲.۴۷ میلیارد دلار جهش کرد که افزایشی معادل ۱.۸۲ میلیارد دلار است. بخش اعظم این رشد در یک دسته‌بندی خاص قرار دارد: «راهکارهای زیرساختی و هوش مصنوعی». این بسته که شامل خدمات ابری، دسترسی API به مدل Grok، لایسنس داده‌ها و اشتراک‌ها می‌شود، ۲.۱۹ میلیارد دلار درآمدزایی داشت؛ رقمی که در مقایسه با ۳۱۱ میلیون دلار سال گذشته، یک جهش خیره‌کننده است.
SpaceX اعلام کرده است که ۱.۶ میلیارد دلار از این افزایش خاص را باید تنها به زیرساخت‌های AI نسبت داد. این قراردادها از طریق پرداخت‌های ماهانه ثابت برای رزرو ظرفیت محاسباتی (Compute) عمل می‌کنند و درآمد زمانی شناسایی می‌شود که مشتریان واقعاً از این منابع استفاده کنند.
معمای «مشتری B»
نکته عجیب در این گزارش، وجود یک مشتری واحد با نام مستعار «مشتری B» است که ۱۹.۵ درصد از کل درآمد تلفیقی شرکت در این سه ماهه را تامین کرده است. این بدان معناست که یک خریدار تنها حدود ۱.۵ میلیارد دلار هزینه کرده است.
سیگنال‌های صنعتی به شرکت Anthropic اشاره دارند. در ۶ می ۲۰۲۶، شرکت Anthropic قراردادی برای دسترسی به خوشه Colossus 1 امضا کرد. این خوشه شامل بیش از ۲۲۰ هزار GPU انویدیا است که شتاب‌دهنده‌های H100، H200 و GB200 را در بر می‌گیرد. این تقاضای عظیم برای سخت‌افزار در حالی رخ می‌دهد که سایر بازیگران بازار نیز مسیر مشابهی را طی کرده‌اند؛ برای مثال رشد خیره‌کننده درآمدهای بخش مراکز داده AMD نشان‌دهنده تشدید رقابت برای تأمین زیرساخت‌های پردازشی است. در جریان یک وب‌کست در تاریخ ۴ اوت، SpaceX به سهامداران خود اعلام کرد که در حال ساخت ظرفیت پردازشی با سرعتی است که معتقد است هیچ‌کس دیگر قادر به رقابت با آن نیست.
جزئیاتی از هزینه‌های کلان
این رشد خیره‌کننده، بهای سنگینی دارد که در ردیف‌های هزینه‌های سرمایه‌ای (Capex) مشهود است:
- هزینه‌های سه ماهه: SpaceX در این سه ماهه مجموعاً ۱۸.۳۷ میلیارد دلار هزینه سرمایه‌ای داشته است.
- تخصیص به AI: مبلغ ۱۵.۸۳ میلیارد دلار مستقیماً به بخش AI اختصاص یافته، در حالی که این رقم در سال گذشته تنها ۷۴۹ میلیون دلار بود.
- مجموع نیم‌سال: برای نیمه اول سال ۲۰۲۶، مجموع هزینه‌های سرمایه‌ای بخش AI به ۲۳.۵۵ میلیارد دلار رسید.
- ظرفیت برق: ظرفیت نصب شده GPUها از ۰.۴ گیگاوات به ۱.۴ گیگاوات توان مصرفی اسمی افزایش یافت.
- پروژه‌های در دست اجرا: دارایی‌های در حال ساخت در ترازنامه از دسامبر ۲۰۲۵ تقریباً سه برابر شده و به ۱۲.۵۵ میلیارد دلار رسیده است که بیشتر آن شامل زیرساخت‌های AI است که هنوز وارد سرویس نشده‌اند.
مهندسی مالی و بدهی‌ها
توسعه این زیرساخت‌ها را به طور فزاینده‌ای بدهی‌ها تامین می‌کنند. در آوریل ۲۰۲۶، یکی از زیرمجموعه‌های SpaceX سخت‌افزارهایی را از شرکت Valor Equity Partners اجاره کرد؛ شرکتی که توسط آنتونیو گراسیا، مدیر SpaceX، اداره می‌شود.
این ترتیبات به جای اجاره، به عنوان تامین مالی (Financing) تلقی می‌شوند. بدهی‌های طرف‌های مرتبط (Related-party debt) مرتبط با این معاملات تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ به ۱۳.۳۳ میلیارد دلار رسید که در پایان سال ۲۰۲۵ مبلغ ۴.۵۱ میلیارد دلار بود. این موضوع باعث ایجاد ۳۲۷ میلیون دلار هزینه بهره در این سه ماهه شد.
در مجموع، بدهی کل شرکت اکنون ۳۸.۴۳ میلیارد دلار است. این رقم شامل ۲۵ میلیارد دلار اوراق قرضه ارشد بدون وثیقه است که در ژوئن ۲۰۲۶ با میانگین کوپن ۵.۸۵۵٪ فروخته شد.
ریسک‌های درآمدی و سفارشات معوقه
گزارش مالی، شرایط واقعی را به این رشد پیوست کرده است. SpaceX خاطرنشان می‌کند که بخش قابل توجهی از درآمد زیرساخت‌های AI متمرکز بر تعداد کمی از مشتریان است. علاوه بر این، این قراردادهای ابری بر اساس هزینه‌های ماهانه ثابت هستند که پس از یک دوره اولیه افزایش ظرفیت، هر یک از طرفین می‌توانند با اعلان ۹۰ روزه آن‌ها را فسخ کنند.
تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶، مجموع سفارشات معوقه (Backlog) شرکت ۴۷.۴۶ میلیارد دلار بود. SpaceX انتظار دارد حدود ۵۶ درصد از این مبلغ را ظرف یک سال شناسایی کند.
خریدهای استراتژیک و ضرب‌الاجل‌ها
SpaceX در حال خرید جایگاه خود در این اکوسیستم است:
- Cursor: در ژوئن ۲۰۲۶، SpaceX موافقت کرد که این شرکت کدنویسی AI را به مبلغ ۶۰ میلیارد دلار در قالب سهام خریداری کند. این معامله پس از تایید رگولاتورها باید در سه ماهه سوم ۲۰۲۶ نهایی شود. Cursor در حال حاضر تحت یک قرارداد مجزای خوشه GPU، مشتری توان پردازشی است.
- Mesh Optical Technologies: خرید این سازنده ترانسیورهای نوری برای شبکه‌بندی مراکز داده در ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ نهایی شد.
شاخص‌های مالی آتی شامل اولین پرداخت‌های بهره روی اوراق قرضه ژوئن است که سررسید آن ۱۵ ژانویه ۲۰۲۷ است. علاوه بر این، ۲۲.۲۴ میلیارد دلار از مجموع ۲۷.۹۶ میلیارد دلار تعهدات غیرقابل لغو شرکت — که عمدتاً مربوط به زیرساخت‌های AI و ظرفیت ابری طرف ثالث است — در سال ۲۰۲۷ سررسید می‌شود.
با وجود جهش در درآمدات AI، زیان عملیاتی سه ماهه این بخش همچنان بالا و معادل ۱.۲۶ میلیارد دلار است، هرچند نسبت به ۱.۵۲ میلیارد دلار سال گذشته کاهش یافته است. در سطح کل شرکت، زیان خالص به ۵۴۱ میلیون دلار کاهش یافت که تقریباً نیمی از رقم سال قبل است.
این مقیاس از سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد که SpaceX معتقد است ظرفیت پردازشی تا مدت‌ها گلوگاه اصلی برای بقیه صنعت باقی خواهد ماند. آن‌ها صرفاً یک فضای ابری نمی‌سازند؛ بلکه در حال ساخت یک «خندق دفاعی» از سیلیکون و برق هستند.
برای خواننده، این بدان معناست که «جنگ‌های محاسباتی» از دایره AWS و Azure فراتر رفته است. اکنون بازیگری جدید با سرمایه‌ای عظیم و بدهی‌های جسورانه برای رقابت بر سر باارزش‌ترین تراشه‌های جهان وارد شده است.
منتظر گزارش سه ماهه سوم باشید تا ببینید آیا مسیر درآمدی می‌تواند در نهایت از رشد ۲۰ برابری هزینه‌های سرمایه‌ای AI پیشی بگیرد یا خیر.
گام بعدی شما
- اگر مدیر محصول هستید، هزینه‌های استنتاج خود را با مدل‌های ابری جدید مقایسه کنید تا تغییر قیمت‌ها در اثر ورود رقبای جدید مثل SpaceX را رصد کنید.
- روند خرید شرکت‌های ابزاری مانند Cursor توسط غول‌های زیرساختی را دنبال کنید؛ این یعنی آینده AI در ادغام ابزار و سخت‌افزار است.
- گزارش سه ماهه بعدی را بررسی کنید تا ببینید آیا رشد درآمد می‌تواند از رشد ۲۰ برابری هزینه‌های سرمایه‌ای پیشی بگیرد یا خیر.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو