تیبریوس ایروسپیس (Tiberius Aerospace)، استارتاپی که توسط دو مدیر سابق گوگل تاسیس شده، قراردادی ۵۰۰ میلیون دلاری برای تولید گلوله توپخانهای طراحی شده با هوش مصنوعی با بریتانیا بست. این توافق پس از آن حاصل آمد که مدل هوش مصنوعی شرکت، جنگ اوکراین را تحلیل کرده و برخلاف انتظار سیلیکون ولی، توپخانه را بر درونها ترجیح داد.
هوش مصنوعی که توپخانه را برگزید
چد استیلبرگ (Chad Steelberg)، پیشین رئیسعامل وریتون (Veritone)، در ۲۰۲۱ یک آزمایشگاه تحقیقاتی خصوصی در فرانسه، بریتانیا و آمریکا راهاندازی کرد. پیش از جنگ، تیم روی ایدههایی چون درونها، هواپیماهای برقی برداشت و فرود عمودی (eVTOL) و محاسبه کوانتومی کار میکرد. پس از حمله روسیه در فوریه ۲۰۲۲، مهندسان را به مدلسازی متغیرهای جنگ معطوف کرد. سیستم، که بعداً جیرایل (GRAIL) نام گرفت، هزینه-اثربخشی، برد، آسیبپذیری در برابر جامینگ و امکان تولید را در دستههای تسلیحاتی تحلیل کرد.
مدل جوابی غیرمستقیم داد: درون نسازید. یک گلوله ۱۵۵ میلیمتری بسازید که أبعد، سریعتر و بالای سقف جنگ الکترونیک پرواز کند. سام کرنی-اوانز (Sam Cranny-Evans) از موسسه خدمات متحد رایل (Royal United Services Institute) منطق را تأیید کرد: افزایش برد هاویتزر به توپخانهداران اوکراین اجازه میدهد از خارج از برد درونهای روسی آتش بگشایند.
از شاتو تا آزمایش آتش زنده
استیلبرگ از پذیرایی چند صد پناهنده اوکرایی در شاتوی فرانسویاش در اوایل ۲۰۲۲ عجله یافت. او میگوید مرتباً از «تاسف و اندوه» خانوادهها وقتی اخبار بدی از یاران شان میرسید، «دلشکن» میشد. «من معتقدم واقعاً میتوانم نتیجه این و هر جنگی را تغییر دهم»، استیلبرگ به وایرد (Wired) میگوید.
اندی بینز (Andy Baynes)، که چهار سال زیر نظر استیو جابز (Steve Jobs) در اپل کار کرده، در ۲۰۲۳ به تیم پیوست. او پیشتر برای بررسی استارتاپ رینگ (Ring) به اوکراین سفر کرده و با جامعه مهندسی کییف آشنا شده بود. پس از حمله روسی، بینز در بوداپست مستقر شد تا لجستیک خروج مدنیان و انتقال تجهیزات را مدیریت کند. هر دو کار را اخلاقی و تجاری میدانند. «نمیگویم این صرفاً بیغرض است»، استیلبرگ میگوید. «البته پول هم از آن میسازیم.»
در آوریل ۲۰۲۴ تیبریوس گلوله اسکپتر (Sceptre) را از هاویتزر استاندارد ۱۵۵ میلیمتری ناتو آزمایش کرد. گلوله به سرعتهای ابرصوتی و ارتفاعاتی رسید که اکثر جامینگها را باطل میکند. ارتش آمریکا اکنون سیستم را به بلوغ میرساند. همکاری تکنولوژیک ۵۰۰ میلیون دلاری با شرکای بریتانیا تولید، لایسنس و توزیع را بر عهده میگیرد.
گلوله اسکپتر: مشخصات فنی
سیستم حاصل، به نام اسکپتر، از یک هاویتزر ۱۵۵ میلیمتری — رایجترین سلاح توپخانهای اهدا شده به اوکراین — شلیک میشود. ادعاها:
- أبعد از گلولههای موجود در حال حاضر پرواز میکند
- به سرعتهای ابرصوتی میرسد
- در ارتفاعاتی بالاتر از برد جامینگها کار میکند
کرنی-اوانز میگوید که دادن برد اضافی به توپهای اوکراین مهم است چون به توپخانهداران اجازه میدهد از خارج از برد حملات درونی روسی کار کنند. «گلولههای ۱۵۵ میلیمتری میتوانند به یک گروه از وسایل نقلیه یا پیادهروها آسیب سنگین بزنند»، او میگوید. «هر تکنولوژیای که بتواند به اوکراین کمک کند برد هاویتزرهایش را افزایش دهد و آنها را به میدان نبرد بازگرداند، ارزشمند خواهد بود.»
مدل اپل برای مهمات: پلتفرم جیرایل
بینز میخواهد کتابچه بازی اپل را کپی کند. تیبریوس طراحی و تکرار میکند؛ شبکه زیرپیمانکاران دقیق در بریتانیا، فرانسه، آلمان، نوردیکها و آمریکا میسازد. این سرمایهگذاری ثابت را در زمان صلح از ترازنامه برمیدارد و در درگیری بلافاصله مقیاس مییابد.
جیرایل (Generative Real-Time Artificial Intelligence for Lethality) انطباق، ردیابی زنجیره تأمین و شبیهسازی چندمحیطی — قطب شمال، بیابان، شهری — را با دادههای باز و در صورت امکان خوراکهای زنده جنگی از اوکراین خودکار میکند. پلتفرم هدف دارد متحدان را قادر سازد مهمات را در روزها نه سالها تست، بازطراحی و گواهی بگیرند. مشابه رویکرد تیبریوس، هلسینگ نیز پلتفرم هوش مصنوعی برای هدفگیری نظامی با نظارت انسانی توسعه داده که در گزارش جداگانه بررسی شده است.
سرمایهگذاری و شراکتها
سری A ۸۵ میلیون دلاری توسط سرمایهگذار تکنولوژی اروپایی لاکاستار (Lakestar) و روشهفورت مدیریت دارایی (Rochefort Asset Management) — مجوزدار وزارت دفاع آمریکا — رهبری شد. صندوق سرمایهگذاری اوکرایی یوای۱ (UA1) نیز مشارکت کرد. دور سرمایهگذاری تیبریوس را بالای ۱ میلیارد دلار ارزشیابی کرد.
لولهخط و شراکتهای کلیدی:
- آوریل ۲۰۲۴: آزمایش آتش زنده موفق گلوله اسکپتر از هاویتزر استاندارد ۱۵۵ میلیمتری ناتو
- همکاری ارتش آمریکا برای بلوغ سیستم
- قرارداد همکاری تکنولوژیک ۵۰۰ میلیون دلاری با شرکای بریتانیا برای تولید، لایسنس و توزیع
- توسعه موشک در جریان، انتظار میرود سال آینده درآمدزایی کند
تحلیل: تولید غیرمتمرکز به عنوان مزیت استراتژیک
تیبریوس شرط میبندد مزیت ماندگار غرب نه یک سلاح خاص، بلکه تولید دقیق توزیعشده است که رقیبها نمیتوانند تقلید کنند. اگر جیرایل همانطور که تبلیغ شده کار کند، طراحی توپخانه را به یک مسئله نرمافزاری تبدیل میکند: شبیهسازی، تکرار، ارسال فایل به کارگاههای واجد شرط، ارسال گلوله. این مدل میتواند حلقه نوآوری متمرکز و کند روسیه را پشت بگذارد.
ریسکها و چالشها
- کنترل کیفیت غیرمتمرکز در دهها زیرپیمانکار
- پیچیدگی کنترل صادرات و انطباق ایتار (ITAR)
- دسترسی به دادههای میدان جنگ از اوکراین و درگیریهای دیگر
- انتقال از نمونه اولیه به برنامه ثبتشده (program of record) با ارتش آمریکا
- آیا جیرایل به عنوان پلتفرم برای توسعهدهندگان متحد باز میشود یا ابزار اختصاصی تیبریوس باقی میماند




گفتگو