تصور کنید یک شرکت غول‌پیکر، نه فقط لیست خریدهای شما، بلکه مدل ذهنی دقیقی از شخصیت، عادت‌ها و حتی تعداد فرزندانتان در پرونده‌ای مخفی نگه داشته باشد. آمازون (Amazon) اکنون با ایجاد صفحه «About You»، این پرونده‌های دیجیتال را پیش روی کاربران قرار داده است تا ببینند این شرکت دقیقاً چه تصوری از زندگی آنها دارد.
این ابزار شفاف‌سازی در زمانی عرضه می‌شود که کاربران نسبت به جمع‌آوری نامرئی داده‌ها بدبین‌تر شده‌اند. برای بسیاری، دیدن این نتایج شبیه به یک شوک است؛ چرا که برخی استنتاج‌ها به‌طور عجیبی دقیق‌اند و برخی دیگر چنان اشتباه‌اند که خنده‌دار به نظر می‌رسند. این تضاد، شکاف عمیق میان حدس‌های الگوریتمی و واقعیت زندگی انسان را به‌خوبی نشان می‌دهد. همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی حریم خصوصی در عصر مدل‌های زاینده اشاره کردیم، مرز میان «پیش‌بینی نیاز» و «جاسوسی دیجیتال» هر روز باریک‌تر می‌شود.
به گزارش ZDNET در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۶، صفحه «About You» داده‌ها را از چندین جریان مشخص جمع‌آوری و ترکیب می‌کند:
- تاریخچه خرید و نظرات ثبت‌شده برای محصولات
- گفتگوهای صورت‌گرفته با دستیارهای هوشمند الکسا (Alexa)
- عبارات جست‌وجوشده و لیست‌های ذخیره‌شده
بر اساس مستندات منتشرشده، یکی از کاربران متوجه شد که آمازون سن و جنسیت فرزندان، شغل او به عنوان روزنامه‌نگار و حتی مدل دقیق خودرویش (کیا نیرو) را درست تشخیص داده است. اما در عین حال، سیستم دچار توهم (Hallucination) — شبیه به دوستی که خاطره‌ای را با اطمینان اما کاملاً اشتباه تعریف می‌کند — شده و وجود دو فرزند دیگر را برای او جعل کرده بود.
برخی کاربران استنتاج‌های عجیب‌تری را گزارش کرده‌اند؛ مثلاً مدل آمازون به برخی گفته است که «نمی‌توانند گیاهان واقعی را زنده نگه دارند» یا «عاشق بوی وینیل و یخچال‌های نو هستند». حتی مورد عجیبی وجود داشت که در آن سیستم متوجه شده بود کاربر در حال خواندن کتاب با کیندل (Kindle) در حمام است!
برای مدیریت این داده‌ها، کاربران باید به صفحه «About You» بروند و لیست ویژگی‌ها را بررسی کنند. با ضربه زدن روی هر مورد، می‌توان اطلاعات را برای شخصی‌سازی بهتر به‌روزرسانی کرد یا آن را به‌طور کامل حذف نمود.
این قابلیت با تبدیل «جعبه سیاه» پروفایل‌سازی مصرف‌کننده به یک محیط قابل مشاهده، توازن قدرت را کمی تغییر می‌دهد. این موضوع ثابت می‌کند آمازون فقط ردیابی نمی‌کند که شما چه می‌خرید، بلکه فعالانه در حال ساخت یک پروفایل روان‌شناختی از «کیستی» شماست.
برای یک کاربر عادی، این یعنی دستگاه‌های خانه هوشمند فراتر از اجرای دستورات ساده عمل می‌کنند و تغذیه‌کننده یک موتور تحلیل شخصیت هستند. امکان حذف این ویژگی‌ها گام اول است، اما حقیقت این است که داده‌ها پیش از این جمع‌آوری شده‌اند.
اگر می‌خواهید ببینید آمازون شما را چگونه می‌بیند، همین امروز به تنظیمات حساب خود مراجعه کنید. این فرصتی نادر است تا زندگی خود را از دریچه چشم یک الگوریتم تماشا کنید.
گام بعدی شما
- همین حالا به بخش Account Settings و سپس About You بروید تا پروفایل شخصیتی خود را بررسی کنید.
- داده‌های اشتباه را حذف کنید تا توصیه‌های خرید آمازون دقیق‌تر شود.
- بررسی کنید کدام دستگاه‌های خانه هوشمند شما بیشترین سهم را در ساخت این پروفایل داشته‌اند.
اما داستان سخت‌افزاری این تحلیل‌های رفتاری حتی پیچیده‌تر است — به بررسی ما درباره‌ی تراشه‌های اختصاصی پردازش داده در لبه مراجعه کنید.
گفتگو