تصور کنید بستهای بذر میخرید که وعده میدهد گلهایی به شکل سر گربه یا برگهایی با رنگهای نئونی تولید کند؛ گیاهانی که اساساً در طبیعت وجود ندارند. این تصاویر که توسط هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — شبیه نقاشیگری که هر چه را بخواهید با جزئیات خیرهکننده اما ساختگی میکشد — خلق شدهاند، هزاران خریدار را در پلتفرمهای eBay، Amazon و Etsy به تله انداختهاند.
این کلاهبرداری در واقع نسخه مدرنشدهای از تقلفهای قدیمی در فروش بذر است. طبق گزارش 404 Media، اگرچه فروش بذرهای جعلی پیش از ظهور هوش مصنوعی هم رایج بود، اما توانایی خلق تصاویر فوقواقعگرای گیاهان عجیب، مقیاس این عملیات را بهشدت افزایش داده است. این تصاویر از زیباییهای اغراقآمیز شروع شده و تا محیطهایی شبیه به جنگلهای بیگانه در فیلم آواتار ادامه مییابند.
این کلاهبرداریها بهویژه در خردهفروشان بزرگ آنلاین رایج شدهاند، زیرا این پلتفرمها نمیتوانند با سیل فروشندگان متقلب مقابله کنند. همانطور که در تحلیلهای قبلی ما دربارهی جعل عمیق (Deepfake) اشاره کردیم، این روند نشان میدهد که هوش مصنوعی دیگر فقط چهره انسانها را جعل نمیکند، بلکه اکنون به سراغ جعل طبیعت رفته است. این موضوع زمانی خطرناک میشود که مثلاً گوگل تصاویری ساختگی از قارچها را به کاربرانی نشان دهد که میخواهند بدانند آیا یک قارچ برای خوردن ایمن است یا خیر.
یکی از اهداف رایج، «آفتابگردان خرس تدی» است. در حالی که نسخه واقعی این گیاه با ظاهری پشمالو در وبسایت انجمن سلطنتی باغبانی (Royal Horticultural Society) ثبت شده، کلاهبرداران نسخههای غولپیکر و بنفش آن را تبلیغ میکنند. برخی از این تصاویر حتی شامل عکس یک زن مسن در کنار گل است تا حس اشتباهی از مقیاس اندازه گیاه ایجاد کنند.
کلاهبرداریهای پرطرفدار دیگر شامل «بذرهای رنگینکمان» و «بذرهای رز» با رنگهای غیرممکن است. دادهها نشان میدهد که این محصولات بهرغم ظاهر مضحک برای برخی ناظران، هزاران بار خریداری شدهاند. در پلتفرم Etsy، فروشندهای به نام Trenzay گیاهانی را عرضه میکند که شبیه میگوهای شیطانی یا برگهایی با رنگهای پرچم آمریکا هستند.
بر اساس بررسی منابع متعدد و نظرات کاربران در جامعه Reddit، جزئیات این عملیات به شرح زیر است:
- سودآوری بالا: هزینه عملیات تقریباً صفر است؛ تنها هزینهها شامل یک پاکت، هزینه پست، یک کیسه پلاستیکی و چند ساعت زمان برای جمعآوری بذرهای تصادفی است.
- مقیاس فروش: دادههای eBay فاش میکند که یک سری از بذرهای رز رنگی جعلی، ۳۷٬۲۷۱ بار فروخته شد تا اینکه پلتفرم حساب فروشنده را مسدود کرد. بذرهای آفتابگردان خرس تدی نیز ۱٬۳۰۱ بار به فروش رسید.
- رفتار فروشندگان: برخی فروشگاهها در Etsy بذرهای واقعی را با تصاویر ساختگی ترکیب میکنند و حتی در کنار آنها تیشرتهای جعلی ترامپ را میفروشند.
بهجز ضرر مالی، یک ریسک اکولوژیک جدی وجود دارد. اگر خریدار این بذرهای ناشناس را بکارد و آنها جوانه بزنند، ممکن است بدون اینکه بداند، گونههای مهاجم را وارد اکوسیستم محلی خود کند. این اتفاق شبیه به کلاهبرداری سال ۲۰۲۰ است که در آن بستههای بذر ناشناس برای دریافت نظرات جعلی (Review) در سایتها ارسال میشد. سال گذشته، سه ایالت آمریکا رسماً نسبت به کاشت بذرهای دریافتی از طریق پست هشدار دادند.
سخنگوی eBay در بیانیهای به 404 Media مدعی شد که این شرکت از نظارتهای مبتنی بر هوش مصنوعی، الگوریتمهای فیلتر و حسابرسیهای انطباق برای حذف آگهیهای متخلف استفاده میکند. با این حال، شرکتهای Amazon و Etsy به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
برای مصرفکننده عادی، این وضعیت عصر جدیدی از «اطلاعات بصری نادرست» را رقم زده است. وقتی محصولی بیش از حد شگفتانگیز به نظر میرسد، احتمالاً ساختگی است. اکنون بار تأیید بر دوش خریدار است تا تصاویر را با پایگاههای داده گیاهشناسی تطبیق دهد.
گام بعدی شما
- پیش از خرید بذر از بازارهای ثالث، نام علمی گیاه را در سایتهای معتبر باغبانی جستوجو کنید.
- به تصاویر بیش از حد رنگارنگ یا غیرطبیعی به چشم یک اثر هنری نگاه کنید، نه یک محصول تجاری.
- در صورت دریافت بذرهای ناشناس در پست، هرگز آنها را در خاک نکارید و دور بریزید.
اما این تنها بخشی از خطر است؛ نحوه استفاده از مدلهای انتشار برای جعل مستندات رسمی در گزارش بعدی ما بررسی خواهد شد. این گسترش ابزارهای هوش مصنوعی در حالی رخ میدهد که مدلهای بازمتن توانستهاند اثر محدودیتهای صادراتی آمریکا را کاهش دهند و دسترسی به فناوریهای پیشرفته را برای طیف گستردهتری از کاربران، چه خیر و چه شر، فراهم کنند.
گفتگو