اگر شما مدیر یک شرکت نرمافزاری هستید که با اکوسیستمهای بسته میجنگد، این خبر معنای پیروزی قانون بر قدرت مطلق است. گوگل باید ۴.۱ میلیارد یورو (۴.۶۷ میلیارد دلار) جریمه بپردازد؛ مبلغی که پس از رد آخرین درخواست تجدیدنظر این شرکت در ۲ جولای ۲۰۲۶ توسط دادگاه عدالت اتحادیه اروپا قطعی شد.
این تصمیم نقطه پایان یک نبرد حقوقی ۱۰ ساله است. گوگل برای حفظ انحصار موتور جستوجوی خود، سیستمعامل اندروید را به گونهای مدیریت میکرد که رقبایش هیچ شانسی نداشته باشند. در واقع، اتحادیه اروپا استراتژی گوگل در اندروید را شبیه به یک «شهرک محصور» میبیند؛ جایی که فقط خدمات گوگل اجازه ورود داشتند و بقیه در بیرون دیوارها میماندند.
همانطور که در تحلیلهای پیشین ما دربارهی محدودیتهای APIهای گوگل اشاره کردیم، این پرونده بر خلاف مسائل فنی، بر توافقات تجاری محدودکننده تمرکز دارد. طبق اعلام رسمی دادگاه، این جریمه به دلیل «تداوم و شدت تخلفات» تعیین شده است. محورهای اصلی این تخلفات عبارتند از:
- بستهبندی اجباری (Forced Bundling): گوگل اپراتورهای شبکه موبایل را مجبور میکرد تا کروم (Chrome) و گوگل سرچ (Google Search) را به عنوان پیشفرضهای انحصاری پیشنصب کنند.
- سلطه بر بازار: این اقدامات در بسیاری از کشورهای اروپایی با بهرهگیری از سهم بازار بیش از ۸۰ درصد صورت گرفته است.
- محاسبه بر اساس درآمد: کمیسیون اروپا مبلغ جریمه را بر اساس درآمدهای حاصل از تبلیغات جستوجوی اندروید در منطقه اقتصادی اروپا محاسبه کرد.
به گزارش منابع قضایی، دادگاه صراحتاً اعلام کرد که دادگاه عمومی در ارزیابی این اثرات ضد رقابتی دچار خطا نشده است. این نتیجه پس از توصیه دادستان کل در یک سال پیش، تا حد زیادی پیشبینی شده بود.
برای دنیای کسبوکار، این یک سیگنال واضح است: اتحادیه اروپا «قفل کردن اکوسیستم» را نمیپذیرد، حتی اگر محصول بسیار محبوب باشد. این رویکرد سختگیرانه تنها محدود به اندروید نیست و کمیسیون اروپا اخیراً شرکتهای AWS و Azure را نیز به عنوان «دروازهبان» ابری معرفی کرد تا از انحصار در زیرساختهای ابری جلوگیری کند. این پرونده یک پیشهنگ سخت ایجاد میکند: پلتفرمهای مسلط نمیتوانند از لایه سیستمعامل برای محافظت از انحصار برنامههای خود استفاده کنند. اندروید از یک بسته مالکانه به فضایی تبدیل میشود که در آن تعاملپذیری (Interoperability) یک دستور قانونی است، نه یک انتخاب.
گام بعدی شما
- رصد احکام جدید تحت قانون بازارهای دیجیتال (DMA) برای بررسی تغییرات در Play Store.
- تحلیل استراتژیهای جایگزین برای توزیع اپلیکیشنها در بازارهای اروپایی.
- بررسی احتمال تغییر در نحوه نمایش نتایج خبری در موتور جستوجوی گوگل.
اما این تنها بخشی از فشار بر غول جستوجو است؛ تأثیر قانون DMA بر مدلهای هوش مصنوعی زاینده گوگل را در گزارش بعدی بررسی خواهیم کرد.
گفتگو