تغییر لایه‌های قدرت در گوگل دیپ‌مایند؛ خروج جف دین و تغییر نقش هاسابیس

تصور کنید دو نفر از باهوش‌ترین ذهن‌های جهان که مسیر تکامل هوش مصنوعی در یک دهه اخیر را ترسیم کردند، به‌طور هم‌زمان از اتاق فرمان یکی از قدرتمندترین آزمایشگاه‌های دنیا خارج شوند. این اتفاق اکنون در گوگل دیپ‌مایند رخ داده است. به نقل از منابع داخلی، دیمیس هاسابیس و جف دین در ۵ آگوست ۲۰۲۶ از نقش‌های مدیریتی اصلی خود کنار رفتند. این چرخش ساختاری گسترده در حالی رخ می‌دهد که گوگل برای پر کردن شکاف عملکردی با رقبای خود عجله دارد و این جابه‌جایی، نقطه عطفی در جاه‌طلبی‌های هوش مصنوعی Alphabet است.

این انتقال در لحظه‌ای بسیار حساس و مخاطره‌آمیز اتفاق می‌افتد. همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی عدم صحت داده‌ها به عنوان مانع اصلی مقیاس‌پذیری AI اشاره کردیم، گوگل اکنون در یک جنگ استعدادی و محصولی قرار دارد. اگرچه این شرکت قدرت محاسباتی (Compute) عظیمی در اختیار دارد، اما در حفظ پیشتازی در قابلیت‌های کدنویسی شکست خورده است؛ حوزه‌ای که در آن OpenAI و Anthropic اخیراً پیشتازی چشمگیری داشته‌اند.

در این میان، گوگل با مدل زبانی بزرگ (LLM) — مثل کتابخانه‌داری که میلیاردها صفحه را خوانده و حالا با همان لحن کتاب‌ها جواب می‌دهد — تلاش می‌کند تا دوباره بازار را به دست بگیرد.

گارد جدید و تلاش برای AGI

کورای کاووکجیوگلو، معمار ارشد هوش مصنوعی گوگل و مدیر فناوری سابق، اکنون مدیریت عملیات روزمره را بر عهده دارد. او مستقیماً به ساندار پیچای، مدیرعامل Alphabet گزارش می‌دهد و مسئولیت‌های او شامل موارد زیر است:

• توسعه خانواده مدل‌های Gemini
• پژوهش‌های پیشرو در AI و اپلیکیشن جمینای
• پلتفرم‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی گوگل

کاووکجیوگلو دارای پیشینه سازمانی عمیقی است؛ او در روزهای اولیه به دیپ‌مایند پیوست و بیش از ۱۳ سال با هاسابیس همکاری نزدیک داشته است. ساندار پیچای اشاره کرد که کاووکجیوگلو تیم یادگیری عمیق را از پایه ساخته و به پیشرفت‌های بنیادینی همچون WaveNet و DQN کمک کرده است. هاسابیس نیز اعلام کرده است که «اعتماد کامل» به کاووکجیوگلو و تیم رهبری جدید دارد.

دیمیس هاسابیس محیط گوگل را ترک نمی‌کند، بلکه به عنوان دانشمند ارشد Alphabet و رئیس دیپ‌مایند عمل خواهد کرد. او حالا روی «مسائل استراتژیک و جهانی هوش مصنوعی عمومی» (AGI) تمرکز می‌کند و زمان بیشتری را به Isomorphic Labs اختصاص خواهد داد؛ شرکت تابعه Alphabet که هدفش کشف داروهای جدید با کمک AI است. هاسابیس معتقد است که «کاربرد شماره یک هوش مصنوعی باید بهبود سلامت انسان باشد».

طبق پیامی که هاسابیس برای کارکنان فرستاد، او باور دارد که AGI اکنون «در دسترس است» و این دوره را «لحظه‌ای محوری در تاریخ بشر» نامید. او پیش از این، وضعیت بشریت را به گونه‌ای توصیف کرده بود که گویی «در دامنه‌های تکینگی (Singularity) ایستاده‌ایم». او همچنان در دفتر مرکزی لندن مستقر خواهد بود و به تیم‌های دیپ‌مایند مشاوره می‌دهد.

تولد Discovery Loop

جف دین پس از ۲۷ سال حضور در گوگل، برای تأسیس Discovery Loop خارج شد. این شرکت یک «شرکت با منافع عمومی» (Public Benefit Corporation) است. دین به همراه سانجای گماوات، اوریول وینیالز و کوک له قصد دارد کل چرخه پژوهش — از طرح فرضیه و آزمایش گرفته تا تحلیل نتایج — را خودکار کند تا سرعت اکتشافات علمی را به شدت افزایش دهد.

این استارتاپ ابتدا بر خودکارسازی آزمایش‌های مقیاس‌بزرگ شبکه عصبی (Neural Network) — شبیه نقشهٔ مترویی که سیگنال‌ها را از ورودی به جواب می‌رساند — تمرکز می‌کند و سپس فعالیت خود را به طیف گسترده‌ای از حوزه‌های مهندسی و علمی گسترش خواهد داد. آزمایشگاه‌های دیگر AI، از جمله OpenAI و Anthropic نیز خودکارسازی پژوهش‌های علمی را در نقشه‌های راه جامع خود گنجانده‌اند.

پروژه Discovery Loop توسط دور سرمایه‌گذاری اولیه (Seed Round) از سوی Radical Ventures، Khosla Ventures، Lightspeed، Kleiner Perkins و Doerr Capital حمایت مالی شده است. Alphabet نیز به عنوان شریک ابری (Cloud Partner) این استارتاپ باقی خواهد ماند. مؤسسان ادعا می‌کنند که رویکرد خودکارسازی آن‌ها می‌تواند تقریباً تمام ۱۴ «چالش بزرگ» شناسایی شده توسط آکادمی ملی مهندسی را برطرف کند.

پیوندهای سازمانی و زمینه تاریخی

مؤسسان Discovery Loop تاریخچه مشترک عظیمی دارند؛ جف دین می‌گوید این چهار نفر در بازه‌های زمانی بین ۱۴ تا ۳۰ سال با یکدیگر همکاری کرده‌اند. به طور خاص، دین و گماوات به ساخت زیرساخت‌های اولیه جستجوی گوگل کمک کردند و شبکه‌های عصبی را توسعه دادند که به گفته پیچای، «به خلق دوران مدرن AI کمک کرد».

رابطه مستمر Alphabet با این استارتاپ شامل همکاری برنامه‌ریزی شده روی یک چارچوب پژوهشی برای سیستم‌ها و زیرساخت‌های یادگیری ماشین است. انتظار می‌رود دور تأمین سرمایه اولیه در هفته‌های آینده به طور کامل بسته شود.

تحلیل استراتژیک و پیامدها

این تغییرات فراتر از یک ارتقای شغلی یا چرخه ترفیع ساده است. خروج جف دین بسیار تکان‌دهنده است، زیرا در پیام خداحافظی او در شبکه X، تشکرهای معمول شرکتی دیده نمی‌شد و او از گوگل تشکر نکرد که این موضوع گویای احتمال وجود تنش‌های داخلی است. این تغییر نشان می‌دهد گوگل در حال چرخش به سمت یک اجرای محصول‌محورتر و بهینه‌تر تحت مدیریت کاووکجیوگلو است تا Gemini 4 را — مدلی که «بسیار بزرگ‌تر» است و در حال حاضر در مرحله آموزش قرار دارد — به بازار عرضه کند.

برای صنعت AI، این یک سیگنال برای انتقال از «فاز کشف» مدل‌های زبانی بزرگ به «فاز کاربردی» است؛ جایی که تمرکز بر خودکارسازی جریان‌های کاری پیچیده علمی است. گوگل با جدا کردن Discovery Loop، در واقع به برترین ذهن‌های خود اجازه داد تا پژوهش‌های پرریسک خودکارسازی علمی را دنبال کنند، در حالی که آن‌ها را همچنان در اکوسیستم ابری Alphabet نگه دارد.

تاریخ عرضه Gemini 4 را زیر نظر بگیرید، زیرا این تاریخ به عنوان معیار اصلی تعیین می‌کند که آیا این بازسازی مدیریت در واقع منجر به تسریع چرخه توسعه گوگل شده است یا خیر.

گام بعدی شما

• اخبار مربوط به تاریخ عرضه Gemini 4 را دنبال کنید؛ این مدل محک اصلی موفقیت مدیریت جدید است.
• اگر در حوزه بیوتکنولوژی فعال هستید، تحرک Isomorphic Labs را زیر نظر بگیرید.
• مدل‌های خودکارسازی پژوهش Discovery Loop را برای جایگزینی با متدهای دستی مطالعه کنید.

اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.