تجهیزاتی به ارزش ۱۳۰ میلیارد دلار اکنون در وضعیت بلاتکلیفی مطلق قرار دارند. طبق گزارش دیتا سنتر واچ (Data Center Watch)، شهروندان تنها در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی، ۷۵ پروژه زیرساختی هوش مصنوعی را مسدود یا به تأخیر انداختند.
این موج شدید مخالفتها، نقطه شکست صنعت است؛ چراکه تعداد پروژههای متوقفشده در این بازه زمانی، با مجموع کل سال ۲۰۲۵ برابری میکند. این موضوع نشاندهنده یک تشدید سریع در واکنشهای منفی عمومی است و سیگنالی است مبنی بر اینکه سرعت مقاومت مردم در مقیاسی بیسابقه افزایش یافته است.
برای بسیاری از آمریکاییها، این مراکز عظیم محاسباتی که اندازه چندین زمین فوتبال را دارند، تنها بخش ملموس یک فناوری انتزاعی هستند. شما نمیتوانید بهسادگی با یک شبکه عصبی (Neural Network) — که شبیه نقشه مترویی است و سیگنالها را از ورودی به جواب میرساند — بجنگید، اما میتوانید با مجوزهای تغییر کاربری زمین مقابله کنید. این اصطکاک فیزیکی، در واقع نمادی از ترسهای عمیقتر درباره نحوه تخریب بازار کار و بازنویسی زندگی روزمره توسط هوش مصنوعی است.
نبرد بر سر نمادها
از آنجا که این مراکز، দৃশ্যپذیرترین جلوه هوش مصنوعی هستند، به هدف اصلی بازخوردهای شهروندان و اعتراضات تبدیل شدهاند. بحث بر سر استفاده از زمین، در واقع تبلور اضطراب مردم درباره معیشت و آینده شغلی آنهاست. به گزارش رویترز (Reuters)، نگرانیها از مراکز داده با ترسهای عمیقتری گره خورده است: این که گسترش هوش مصنوعی ممکن است بازار کار را بهکلی دگرگون کند و نظم اشتغال را برهم زند. خبرگزاری واکس (Vox) در یکی از تیترهای خود این وضعیت را چنین توصیف کرده است: «آمریکاییها نمیدانند چگونه با هوش مصنوعی بجنگند، پس با مراکز داده میجنگند».
همانطور که در تحلیل قبلی ما درباره امنیت مدلهای بازمتن اشاره کردیم، تقابل بین شفافیت و قدرت همواره موتور محرک تغییرات است. اکنون این تنش در حالی رخ میدهد که هوش مصنوعی از یک کنجکاوی فنی به ستونی مرکزی در چرخه انتخابات ۲۰۲۶ تبدیل شده است. تضاد اصلی دیگر بر سر بنچمارکهای فنی مدلها نیست، بلکه بر سر قدرت است: آیا زیرساخت دیجیتال قرن ۲۱ توسط نهادهای دموکراتیک اداره میشود یا مشتی از مدیران ارشد شرکتی؟
تاریخچهای از قدرت غیردموکراتیک
این کشمکش یادآور دهههای اول عصر دیجیتال است. در آن دوران، گروه کوچکی از مدیران تصمیماتی گرفتند که میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داد و قوانینی را بر اساس منافع شخصی خود نوشتند و در عمل به عنوان دولتهای موازی یا شبه-دولتی عمل کردند. مدتها پیش از ظهور چتباتها، الگوریتمهای اولیه هوش مصنوعی برای بهینهسازی نرخ تعامل (Engagement) استفاده شدند. این فرآیند، حجم بیسابقهای از اطلاعات شخصی را جمعآوری کرد و باعث تقویت و گسترش اطلاعات نادرست شد.
طبق یادداشتی در نیویورک تایمز، «رسانههای اجتماعی نخستین نقطه تماس انسان با هوش مصنوعی بود و انسان شکست خورد». اکنون کسانی که تجربه رسانههای اجتماعی را شکل دادند، به دنبال کنترل شناخت رایانهای (Computerized Cognition) هستند. پرسش اصلی این است که آیا رهبری ایالات متحده در حوزه هوش مصنوعی در برابر افکار عمومی پاسخگو خواهد بود یا قدرت در دستان بازیگران خصوصی و اولیگارشهای تک متمرکز میشود. این چالش در حالی رخ میدهد که دولت آمریکا در تلاش است برای تسریع این روند، بودجههای کلانی را برای عملیاتیسازی هوش مصنوعی تخصیص دهد تا رقابت جهانی را از دست ندهد.
جنگ مالی برای نفوذ
این رقابت برای کسب نفوذ، منجر به تزریق سرمایههای کلانی به کمیتههای اقدام سیاسی (PAC) شده است. سوپر-پک لیدینگ د فیوچر (Leading the Future) توسط چهرههای صنعت با بودجهای عظیم راهاندازی شد که شامل موارد زیر است:
- ۵۰ میلیون دلار از سرمایهگذار هوش مصنوعی، اندریسن هوروویتز (Andreessen Horowitz)
- ۵۰ میلیون دلار از گریگ بروکمن (Greg Brockman)، رئیس اوپنایآی (OpenAI)
این گروه با مجموع ۱۴۰ میلیون دلار بودجه اولیه، قصد دارد کاندیداهای طرفدار هوش مصنوعی را شناسایی، حفظ کرده و رشد دهد. این قدرت مالی در تضاد کامل با گاردریلز الاینس (Guardrails Alliance) قرار دارد. این گروه که توسط کارکنان ردهپایهای در شرکتهای مسلط هوش مصنوعی سازمان یافته، به کمک کمکهای مالی کوچک اداره میشود. این ائتلاف که پیشتر با بودجهای محدود برای مقابله با لابیهای ضدمقررات ایجاد شده بود، با شعار اینکه «میلیاردرهای هوش مصنوعی در حال خرید انتخابات ما هستند»، خواهان ایجاد حفاظها (Guardrails) — شبیه نردههای ایمنی در لبه پرتگاه — برای توسعه و اجرای هوش مصنوعی هستند تا به جای تکیه بر تصمیمات داخلی صنعت، چارچوبهای سختگیرانهای تعریف شود.
زنگ خطر دوحزبی
قانونگذاران از هر دو طیف سیاسی هشدار میدهند که تعداد کمی از شرکتها اکنون تمرکز خطرناکی از سرمایه، اطلاعات و قدرت سیاسی را در اختیار دارند.
- سناتور جمهوریخواه جاش هالی (Josh Hawley) از ایالت میزوری اشاره کرد که این تجمع قدرت «در تجربه آمریکاییها بیسابقه است».
- سناتور دموکرات الیزابت وارن (Elizabeth Warren) از ایالت ماساچوست استدلال میکند که غولهای فناوری «رقابت را با بولدوزر تخریب کردهاند» و از اطلاعات خصوصی برای سودجویی استفاده کردهاند تا میدان بازی را علیه همه تغییر داده و نوآوری را خفه کنند.
این نگرانیها بازتابی از دوران اولیه دیجیتال است؛ جایی که الگوریتمهای بهینهشده برای تعامل، دادههای شخصی را میبلعیدند و اطلاعات غلط را تقویت میکردند. حالا هر دو سناتور، علیرغم تفاوتهای سیاسی شدید، یک پرسش مشترک دارند: چه مقدار قدرت اقتصادی و سیاسی باید در دستان تعداد محدودی از شرکتهای فناوری متمرکز باشد؟
این تغییر، بحث مراکز داده را به یک رفراندوم درباره پاسخگویی دموکراتیک تبدیل میکند. همانطور که اکونومیست (The Economist) این مسئله را تلخیص کرد: «پنج نفر هوش مصنوعی را کنترل میکنند. چه کسی آنها را کنترل میکند؟»
با شدت گرفتن فصل سیاسی ۲۰۲۶، باید رصد کرد که این سوپر-پکها چگونه بر قوانین منطقهبندی و سیاستهای انرژی ملی اثر میگذارند تا وتوهای محلی را دور بزنند. نتیجه این نبرد تعیین خواهد کرد که آیا زیرساخت هوش مصنوعی در خدمت منافع عمومی خواهد بود یا در خدمت منافع اولیگارشهای تک و سرمایهگذاران آنها.
گام بعدی شما
- رصد کنید که چگونه سوپر-پکها برای دور زدن وتوهای محلی، قوانین منطقهبندی و سیاستهای انرژی ملی را تغییر میدهند.
- بررسی کنید که آیا مدلهای محلی و کوچکتر میتوانند نیاز به این مراکز عظیم را کاهش دهند.
- تأثیر این ترمزهای فیزیکی بر سرعت استقرار مدلهای نسل بعد را در گزارشهای तिमाही آینده دنبال کنید.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است — به تحلیل ما درباره تراشههای Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو