تصور کنید یکی از حیاتیترین ابزارهای شناسایی حوادث کیهانی در حال سقوط به زمین است و تنها چند ماه برای نجات آن فرصت دارید. ناسا با پرتاب یک «یدککش فضایی»، تلاش کرده است تا رصدخانه سوئیفت را پیش از آنکه در اواخر سال ۲۰۲۶ در جو زمین بسوزد، نجات دهد.
طبق گزارش خبرگزاری انگجت، این رصدخانه به دلیل فعالیتهای اخیر خورشیدی، سریعتر از پیشبینیها از مدار خارج شده بود. برای نجات این زیرساخت، ناسا در ۳ ژوئیه ۲۰۲۶ از یک روش پرتاب غیرمتعارف استفاده کرد: موشک پگاسوس XL (Pegasus XL) محصول شرکت نورتورپ گرومن، از شکم یک هواپیمای استارگیزر (Stargazer) در ارتفاع ۴۰ هزار پایی بر فراز جزایر مارشال رها شد.
همانطور که در تحلیلهای پیشین ما دربارهی مدیریت چرخه عمر ماهوارهها اشاره کردیم، عملیاتهای تعمیر و نجات در مدار اکنون به یک ضرورت صنعتی تبدیل شده است. فضاپیمای توسط شرکت کاتالیست اسپیس (Katalyst Space) طراحی شده و در حال حاضر ارتباط خود را با تیمهای زمینی برقرار کرده است. این رویکرد تجاری در راستای تغییر مدلهای عملیاتی ناسا است که هماکنون در مأموریتهایی نظیر اعزام مدارگر Aeolus برای مطالعه اتمسفر مریخ نیز مشاهده میشود. این عملیات نجات طبق یک توالی فنی دقیق پیش میرود:
- بررسی سلامت: کاتالیست چندین هفته زمان صرف ارزیابی سیستمهای پیشران، حسگرها و ناوبری میکند.
- تسخیر: فضاپیمای LINK موقعیت رصدخانه را مییابد و با استفاده از سه بازوی رباتیک به آن متصل میشود. این دقت در شناسایی و اتصال، یادآور پیشرفتهای اخیر در حوزه هوش مصنوعی است که امکان شناسایی مستقل اهداف در مدار را با مدلهایی چون Gemma 3 محقق کرده است.
- کشاندن: این فضاپیما، رصدخانه سوئیفت را به ارتفاع تقریبی ۳۷۰ مایلی میکشاند.
بر اساس مستندات این مأموریت، کل فرآیند یدککشی بین ۱۰ تا ۱۲ هفته زمان میبرد. برد سنکو (Brad Cenko)، محقق ارشد پروژه سوئیفت، تأکید میکند که این رصدخانه مانند یک «اولین پاسخدهنده» برای رویدادهای ناگهانی کیهانی عمل میکند. سوئیفت بهطور تخصصی روی «درشتپرتابهای گاما» مطالعه میکند؛ پدیدههایی که در عرض چند ثانیه، انرژی بیشتری نسبت به کل طول عمر خورشید آزاد میکنند.
با تمدید ۱۰ ساله عمر این تلسکوپ، ناسا جریان دادههایی را حفظ میکند که ثابت میکنند سنگینترین عناصر جهان، مانند طلا و پلاتین، در اثر برخورد ستارهها شکل میگیرند. موفقیت LINK در واقع اعتباربخش یک مدل تجاری جدید برای خدماترسانی به ماهوارهها و اصلاح مدار است؛ مدلی که تنش میان نوآوریهای تجاری سیلیکونولی و ساختارهای سنتی پژوهشهای دولتی آمریکا را به چالش میکشد.
گام بعدی شما
- نتایج بررسیهای سلامت سیستمهای پیشران توسط شرکت کاتالیست اسپیس را در هفتههای آتی دنبال کنید.
- گزارشهای مربوط به تغییر ارتفاع رصدخانه سوئیفت را برای تأیید موفقیت مرحله «کشاندن» بررسی کنید.
- مدلهای جدید خدماترسانی تجاری در مدار را به عنوان جایگزین جایگزینی کامل ماهوارهها مطالعه کنید.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است؛ به تحلیل ما دربارهی تراشههای نسل جدید کنترل مدار مراجعه کنید.
گفتگو