تصور کنید در اتاق عملیات پنتاگون، تحلیل دادههای حساس دیگر توسط ابزارهای سادهای که فقط به سؤال جواب میدهند انجام نشود، بلکه عاملهایی خودمختار برنامهریزی و اجرای گردشهای کاری پیچیده را بر عهده بگیرند. این تحول اکنون محقق شده است، زیرا وزارت دفاع ایالات متحده به شرکت اوراکل اجازه داد تا هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) و سیستمهای عاملمحور (Agentic AI) را مستقیماً در شبکههای نظامی محرمانه مستقر کند. طبق اعلام رسمی، این توافق که در ۱ مه ۲۰۲۶ نهایی شد، به این سیستمها اجازه میدهد در سطوح دسترسی «Top Secret» و «برنامههای دسترسی ویژه» (SAP) فعالیت کنند.
برای بخش دفاعی، این انتقال شبیه این است که بهجای یک دانشنامه دیجیتال، یک افسر ستاد دیجیتال داشته باشید که میتواند بهطور مستقل گزارشها را پیشنویس کرده و تهدیدها را شناسایی کند. این تغییر در حالی رخ میدهد که پنتاگون به دنبال جایگذاری هوش مصنوعی پیشرو در تمام لایههای عملیاتی خود است، اما در عین حال میخواهد از وابستگی به یک فروشنده واحد اجتناب کند. برای حفظ این انعطافپذیری، دولت آمریکا هشت شریک فناوری را برای ارائه این قابلیتها انتخاب کرده است. این رویکرد چندجانبه در حالی است که رقبا نیز در تلاشاند تا با تغییر مدلهای عملیاتی خود، جایگاهی مشابه در پروژههای دفاعی کسب کنند؛ برای نمونه، استراتژی جدید آمازون برای تقلید از مدل عملیاتی پالانتیر نشاندهنده رقابت شدید غولهای فناوری برای نفوذ به لایههای عملیاتی ارتش است.
همانطور که در تحلیل قبلی ما دربارهی امنیت مدلهای بازمتن اشاره کردیم، جداسازی محیطهای عملیاتی از دسترسی عمومی، کلید پذیرش AI در سازمانهای حساس است. در این بستر، هوش مصنوعی عاملمحور با AI متداول تفاوت دارد؛ زیرا میتواند وظایفی چندمرحلهای را بهطور خودمختار اجرا کند. به نقل از مستندات فنی، این سیستمها استدلال، برنامهریزی و اقدام را با کمترین دخالت انسانی در هر مرحله ترکیب میکنند. در محیطهای دفاعی، این قابلیت به ارتش اجازه میدهد تا اطلاعات را از چندین منبع محرمانه ترکیب کند، تهدیدات نوظهور را شناسایی نماید و گزینههای پیشنهادی برای اقدام را بسیار سریعتر از گردشهای کاری تحلیلی سنتی استخراج کند.
برتری ساختاری اوراکل از «پشته تأییدیههای امنیتی» آن میآید. اکثر ارائهدهندگان ابری تجاری نمیتوانند در لایههای بالای امنیت دولتی فعالیت کنند. اوراکل با پوشش سطوح دسترسی Impact Level (IL) از سطح IL2 تا دستهبندیهای Top Secret و SAP، جایگاهی را به دست آورده است که جایگزینی آن برای رقبا بسیار دشوار است. بر اساس گزارش dev.to، زیربنای فنی این پروژه بر پایه زیرساخت ابری اوراکل (OCI) و پایگاه داده هوش مصنوعی اوراکل 26ai است. این استقرار شامل چندین مؤلفه حیاتی است:
- زیرساخت تأییدشده: ۱۰ منطقه ابری اختصاصی برای دولت ایالات متحده که در سطوح دسترسی از Impact Level 2 تا Top Secret فعالیت میکنند.
- قابلیتهای عاملمحور: سیستمهایی که قدرت استدلال و برنامهریزی را برای اجرای کارهای پیچیده و چندمرحلهای با دخالت محدود انسانی ترکیب میکنند.
- دسترسی به مدلهای باز: پنتاگون از طریق OCI Enterprise AI میتواند مدلهای شرکتهای ثالث، از جمله Grok 4.3 و NVIDIA Nemotron 3 Nano Omni را مستقر کند. این استراتژی باعث میشود پنتاگون دچار «قفلشدگی» یا وابستگی انحصاری به کاتالوگ مدلهای خودِ اوراکل نشود.
- یکپارچهسازی دادهها: «پلتفرم دادههای AI اوراکل برای سازمانهای فدرال ایالات متحده» که در مارس ۲۰۲۶ رونمایی شد، مدلهای AI را به دادههای پراکندهای که پیشتر در سیلوهای سازمانی محبوس بودند متصل میکند. این پلتفرم، OCI، پایگاه داده خودمختار AI اوراکل و OCI Enterprise AI را در یک محیط واحد برای ساخت «لیک-هاوسهای داده سازمانی» (Enterprise Data Lakehouses) ترکیب میکند.
در این میان، پایگاه داده 26ai نقش قلب تپنده گردش کار عاملمحور را دارد. این سیستم بهطور خاص طراحی شده است تا دادههای محرمانه و مختص سازمان را با منابع اطلاعاتی گستردهتر ترکیب کند. این قابلیت، پاسخهای خودمختاری را ممکن میسازد که بهطور همزمان از هر دو بستر داخلی (محرمانه) و خارجی (عمومی) تغذیه میشوند.
این لایه فنی بر روی یک سفارش ۸۸ میلیون دلاری با قیمت ثابت (firm-fixed-price) قرار دارد که در فوریه ۲۰۲۶ توسط نیروی هوایی آمریکا تحت برنامه Cloud One به اوراکل واگذار شد. این قرارداد تضمین میکند که خدمات OCI در چندین سطح دسترسی امنیتی تا تاریخ ۷ دسامبر ۲۰۲۸ برای وزارت دفاع در دسترس باقی بماند.
تاثیرات مالی این قراردادهای امنیتی سطح بالا در گزارشهای اوراکل کاملاً مشهود است. این شرکت در پایان سه ماهه سوم سال مالی ۲۰۲۶، حدود ۵۵۳ میلیارد دلار تعهدات عملکردی باقیمانده (RPO) را گزارش کرد و دلیل آن را قراردادهای گسترده هوش مصنوعی دانست. در همین بازه زمانی، درآمدهای ابری به تقریباً ۸.۹ میلیارد دلار و درآمدهای زیرساخت ابری به حدود ۴.۹ میلیارد دلار رسید. همچنین اوراکل پیشبینی درآمد خود برای سال مالی ۲۰۲۷ را به تخمین ۹۰ میلیارد دلار افزایش داده و بودجه سرمایهای (CapEx) را برای سال مالی ۲۰۲۶ در حدود ۵۰ میلیارد دلار حفظ کرده است.
این توافق یک «خندق ساختاری» عظیم برای اوراکل ایجاد میکند. اکثر ارائهدهندگان ابری تجاری، سالها تأییدیههای امنیتی لازم برای فعالیت در سطح SAP را ندارند. وقتی اوراکل در این محیطهای حساس ادغام شود، جایگزینی آن تقریباً غیرممکن خواهد بود و این امر به آنها جایگاهی دائمی در امنترین راهروهای امنیت ملی ایالات متحده میبخشد.
باید دید پنتاگون چگونه تعادل میان این ادغام عمیق و هدف اعلامشدهاش برای جلوگیری از وابستگی به یک فروشنده واحد را برقرار میکند، بهویژه زمانی که گردشهای کاری عاملمحور شروع به اتوماسیون تحلیلهای حیاتی دفاعی میکنند.
گام بعدی شما
- بررسی مدلهای استدلالی سریع (Reasoning Models) برای اتوماسیون گردشهای کاری در محیطهای ایزوله.
- مطالعه استانداردهای Impact Level برای درک نحوه تفکیک داده در ابرهای دولتی.
- دنبال کردن تعادل میان «دسترسی به مدلهای متنوع» و «امنیت داده» در استراتژیهای سازمانی.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است — به تحلیل ما دربارهی تراشههای Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو