تصور کنید در ترافیک شلوغ لندن باشید و خودرویی شما را جابهجا کند که رانندهاش یک هوش مصنوعی است، اما یک انسان برای اطمینان در کنارش نشسته است. این تجربه اکنون برای کاربران اپلیکیشن اوبر (Uber) به واقعیت تبدیل شده است.
طبق اعلام رسمی، در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶، اوبر و ویو (Wayve) سفرهای خودران نظارتشده را در سراسر لندن آغاز کردند. این اولین باری است که چنین فناوریای در بریتانیا در دسترس عموم قرار میگیرد و نشان میدهد صنعت از محیطهای تست بسته به سمت استقرار واقعی در شهرهای شلوغ حرکت کرده است. در حالی که تاکسیهای خودران پیش از این در برخی شهرهای منتخب ایالات متحده ظاهر شده بودند، لندن محیط رانندگی بهمراتب پرهرجومرجتری را ارائه میدهد.
برای یک مسافر عادی، این یعنی هنگام درخواست UberX، Uber Electric یا Uber Comfort، این احتمال وجود دارد که با خودرویی جفت شود که توسط هوش مصنوعی هدایت میشود. همانطور که در تحلیلهای پیشین ما دربارهی امنیت مدلهای خودران اشاره کردیم، انتقال از محیطهای کنترلشده به خیابانهای هرجومرج لندن، سختترین آزمون برای هر سیستم هوشمند است.
زمینه و استقرار
این عرضه نتیجه سالها توسعه است. شرکت ویو که دفتر مرکزیاش در لندن است، از سال ۲۰۱۸ فناوری هوش مصنوعی خود را در همین خیابانها ساخته و آموزش داده است. این بستر محلی برای پیمایش در یکی از پیچیدهترین محیطهای رانندگی جهان حیاتی بود.
علاقه عمومی حتی پیش از عرضه رسمی شکل گرفته بود. در هشت هفته منتهی به اعلام مجوزها در ماه اوت، بیش از ۱۰۰ هزار لندنی در «لیست علاقهمندان» اوبر ثبتنام کردند تا فرصتی برای تجربه سفر با ویو داشته باشند.
در حال حاضر، این سرویس محدود به سفرهای هر نقطه از لندن است، هرچند فرودگاهها از محدوده اولیه عرضه حذف شدهاند. شرکتها با تعداد محدودی خودرو شروع کردهاند و برنامه دارند بر اساس مقررات، میزان آمادگی و تقاضای مسافران، این ناوگان را گسترش دهند.
تجربه سفر
مسافران در خودروهای تمامبرقی فورد موستانگ مک-ئی (Ford Mustang Mach-E) سفر میکنند. این خودروها به راننده هوش مصنوعی ویو (Wayve AI Driver) و مجموعهای از حسگرهای محیطی مجهز شدهاند. داخل خودرو صفحهای تعاملی وجود دارد که از ۶۴ زبان پشتیبانی میکند و به مسافران اجازه میدهد مسیر برنامهریزیشده خودرو را بهصورت لحظهای ردیابی کنند.
اوبر این تجربه را کاملاً در اپلیکیشن خود ادغام کرده است. مسافران میتوانند درها را از طریق گوشی باز کنند و سفر را شروع کنند. نکته مهم این است که کاربر این اختیار را دارد که سفر خودران ویو را بپذیرد یا قبل از رسیدن خودرو، آن را به یک سفر غیرخودران تغییر دهد. قیمتها بهصورت پیشپرداخت در اپلیکیشن نمایش داده میشود و هیچ هزینه اضافهای برای جفت شدن با یک خودروی ویو دریافت نمیشود.
جزئیات مجوزها و ایمنی
به نقل از مستندات این پروژه، سرویس تحت یک سیستم مجوزدهی سختگیرانه «سه قفله» عمل میکند. این بدان معناست که اپراتور، راننده و خودِ خودرو باید هر سه مجوزهای معتبر از سازمان حملونقل لندن (TfL) داشته باشند.
مکانیزمهای کلیدی ایمنی و نظارتی به شرح زیر است:
- خودرانی نظارتشده: در هر سفر یک راننده خصوصی آموزشدیده و دارای مجوز TfL حضور دارد تا پشتیبانی لازم را ارائه دهد یا در صورت نیاز کنترل رانندگی را به دست بگیرد.
- تأییدیه خودرو: در ۵ اوت ۲۰۲۶، TfL پس از بازرسیهایی که تأیید کرد خودروها با استفاده از دوربینهای محیطی و رادار استانداردهای ایمنی را رعایت میکنند، مجوزهای PHV را به موستانگهای ویو اعطا کرد.
- چارچوب قانونی: این سفرها تحت مجوز اپراتور خصوصی اوبر در TfL و «کد رویه آزمایش خودروهای خودران» (AV Trialling Code of Practice) دولت بریتانیا انجام میشود.
- دستورالعملهای ایمنی: هر خودروی خودران در این شبکه باید به دستورالعملهای ایمنی خاص اوبر پایبند باشد.
بنیان فنی
از نظر فنی، ویو برخلاف سیستمهای خودران سنتی، از رویکردی به نام AV2.0 استفاده میکند. این سیستم — شبیه به رانندهای که با تجربه کردن یاد میگیرد — از طریق تجربه آموزش میبیند و نیازی به قوانین کدنویسیشده دستی یا نقشههای گرانقیمت با دقت بالا (HD Maps) ندارد.
مشخصات فنی کلیدی:
- سختافزار: فورد موستانگ مک-ئی مجهز به رادار و دوربینهای محیطی.
- مقیاسپذیری: راننده هوش مصنوعی نسبت به پلتفرم خودرو و پیکربندی حسگرها مستقل (Agnostic) است.
- گستره: این فناوری در بیش از ۵۰۰ شهر در سراسر جهان به نمایش گذاشته شده است.
- مدل یادگیری: هوش مصنوعی بدون اتکا به نقشههای سنتی HD، با محیطهای پیچیده سازگار میشود.
گسترش استراتژیک
این اقدام، نخستین گام از یک شراکت جهانی است که در ۲۹ اوت ۲۰۲۴ اعلام شد و شامل سرمایهگذاری برای ورود خودروهای مجهز به فناوری ویو به ۱۲ بازار مختلف است. به عنوان بخشی از این برنامه، اوبر در جریان دور سوم جذب سرمایه (Series C) ویو، یک سرمایهگذاری استراتژیک در این شرکت انجام داد.
ویو قصد دارد از این بودجه برای تسریع همکاری با خودروسازان جهانی در زمینه سیستمهای کمکراننده پیشرفته سطح ۲+ و رانندگی خودکار سطح ۳ استفاده کند، در حالی که همزمان خودروهای خودران سطح ۴ را برای استقرار گسترده در آینده در اوبر دنبال میکند.
هماکنون نگاهها به سمت آسیا است. طبق تفاهمنامهای که در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ بین ویو، اوبر و نیسان امضا شد، قرار است خودروهای نیسان لیف (Nissan LEAF) مجهز به انویدیا درایو هایپریون (NVIDIA DRIVE Hyperion) تا اواخر ۲۰۲۶ در توکیو فعال شوند. در توکیو، این سرویس از طریق یک شریک تاکسیرانی دارای مجوز عرضه خواهد شد و مانند مدل لندن، حضور یک اپراتور ایمنی آموزشدیده در هر خودرو الزامی است.
تحلیل بازار
از منظر تجاری، این حرکت نشان میدهد اوبر از یک واسطه ساده برای درخواست خودرو (Ride-hailing aggregator)، به یک پلتفرم اصلی برای جابهجایی خودران تبدیل شده است. با همکاری یک شرکت بریتانیایی، اوبر از اصطکاکهای وارد کردن یک زیرساخت فناوری خارجی به بازار بهشدت تنظیمشده اروپا گریخت.
برای مسافر، اثر فعلی ناچیز است چون قیمتها تغییر نکرده، اما تغییر بلندمدت عمیق است. موفقیت ناوبری بدون نقشه در AV2.0 میتواند هزینه گسترش تاکسیهای رباتیک به شهرهای جدید را بهشدت کاهش دهد، زیرا شرکتها دیگر نیازی ندارند ماهها وقت صرف نقشهبرداری از هر جدول و تابلوی شهر کنند تا بتوانند سرویس خود را آغاز کنند.
چشمانداز نظارتی
هایدی الکساندر، وزیر حملونقل بریتانیا، این اتفاق را «نقطه عطفی برای آینده حملونقل لندن» دانست و اشاره کرد که این فناوری گزینههای بیشتری به مسافران میدهد. جاناتان رینولدز، وزیر بازرگانی نیز بر اهمیت استفاده از هوش مصنوعی بریتانیایی تأکید کرد.
الکساندر افزود که دولت قصد دارد همزمان با توسعه فناوری، از سرمایهگذاریهای جدید و مهارتهای تازه حمایت کند، در حالی که همچنان نقش افرادی را که در حال حاضر در این بخش فعال هستند به رسمیت میشناسد.
در حال حاضر، اوبر گزارش میدهد که بیش از ۱۴۰ هزار لندنی از طریق بخش Trip Preferences در تنظیمات اپلیکیشن، تمایل خود را برای استفاده از این سرویس اعلام کردهاند که نشاندهنده اشتهای بالای بازار برای ترانزیت خودران است.
منتظر اجرای آزمایشی توکیو در اواخر ۲۰۲۶ باشید تا ببینید آیا راننده هوش مصنوعی بدون نقشه میتواند با همان اثربخشی لندن، با تراکم شهری ژاپن سازگار شود یا خیر.
گام بعدی شما
- اگر در لندن هستید، در بخش Trip Preferences اپلیکیشن اوبر، گزینه خودروهای خودران را فعال کنید.
- نتایج تستهای توکیو در اواخر ۲۰۲۶ را دنبال کنید تا ببینید آیا مدل بدون نقشه در تراکم شهری ژاپن هم موفق میشود یا خیر.
- مدلهای AV2.0 را با سیستمهای مبتنی بر نقشه (مانند Waymo) مقایسه کنید تا تفاوت در سرعت گسترش آنها را درک کنید.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است — به تحلیل ما دربارهی تراشههای NVIDIA DRIVE مراجعه کنید.
گفتگو