تصور کنید تمام سیستم‌های اداری یک ابرقدرت جهانی را یک‌شبه از ریشه تغییر دهید تا هیچ کلید خاموشی در دست رقیب نباشد. پکن اکنون دقیقاً همین مسیر را برای پاک‌سازی اثرات مایکروسافت از بدنه دولت در پیش گرفته است.
به گزارش بلومبرگ، وزارت امنیت دولتی چین دستور داده است که «نسخه دولتی ویندوز ۱۰» با جایگزین‌های بومی مبتنی بر لینوکس جایگزین شود. این دستورالعمل سیگنالی از یک پاک‌سازی گسترده‌تر در زیرساخت‌های دولتی است تا چین به حاکمیت دیجیتال کامل دست یابد.
این چرخش راهبردی نشان می‌دهد که پکن دیگر نرم‌افزار را صرفاً یک ابزار بهره‌وری نمی‌بیند، بلکه سیستم‌عامل را مسئله‌ای حیاتی در امنیت ملی تلقی می‌کند. این تغییر در حالی رخ می‌دهد که پکن سال‌هاست برای جایگزینی فناوری‌های خارجی در سیستم‌های حساس تلاش می‌کند. همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی حاکمیت دیجیتال اشاره کردیم، این روند بخشی از یک گرایش جهانی است که در آن دولت‌های غیر آمریکایی برای اجتناب از نظارت خارجی یا فعال شدن «کلیدهای خاموشی» (Kill-switches)، در حال فاصله گرفتن از پشته‌های فناوری (Tech Stacks) آمریکایی هستند.
مقامات چینی به نگرانی‌های امنیتی در مورد ویندوز اشاره کرده‌اند، هرچند جزئیات دقیقی در این باره ارائه ندادند. در مقابل، مایکروسافت در پاسخ به بلومبرگ اعلام کرد که از هیچ حادثه امنیتی خاصی که محصول آن‌ها را تحت تأثیر قرار داده باشد بی‌اطلاع نیست و تأکید کرد که این نسخه همچنان به‌روزرسانی‌های امنیتی منظم دریافت می‌کند.
هدف اصلی این پاک‌سازی، «نسخه دولتی ویندوز ۱۰» (Windows 10 China Government Edition) است؛ نسخه‌ای تخصصی که توسط شرکت C&M Information Technologies (CMIT) ساخته شد. این نسخه حاصل یک سرمایه‌گذاری مشترک در سال ۲۰۱۶ بین مایکروسافت و گروه فناوری الکترونیک چین (یک شرکت دولتی) بود.
این بیلد (Build) خاص به‌طور دقیق برای رعایت الزامات دولت چین طراحی شده بود، از جمله:
- پشتیبانی از استانداردهای رمزنگاری بومی چین.
- ترتیبات محلی برای فعال‌سازی و دریافت به‌روزرسانی‌ها.
- حذف برخی از سرویس‌های تجاری و مصرف‌کننده.
در حالی که تاریخ بازنشستگی اولیه این نسخه برای فوریه ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده بود، اکنون این ضرب‌الاجل به اواخر سال ۲۰۲۶ جلو کشیده شده است.
پکن نام یک جایگزین واحد و رسمی را اعلام نکرده، اما دو رقیب اصلی در میدان هستند که پس از انتشار این گزارش‌ها، قیمت سهام هر دو تأمین‌کننده بلافاصله جهش کرد:
- Kylin OS: محصول شرکت Kylin Software که نسخه‌های تجاری دسکتاپ، سرور و نسخه‌های تخصصی ارائه می‌دهد. آن‌ها همچنین یک نسخه کاملاً متن‌باز و رایگان به نام openKylin دارند.
- UnionTech OS (UOS): توسعه‌یافته توسط شرکت UnionTech (تکنولوژی نرم‌افزاری تونگ‌شین). این سیستم ریشه در خانواده دبیان لینوکس (Debian) و دیپین (Deepin) دارد.
هر دو فروشنده به‌جای تمرکز بر بازار رایانه‌های شخصی مصرف‌کننده، روی محیط‌های دولتی، شرکت‌های دولتی و زیرساخت‌های حیاتی تمرکز کرده‌اند. گزینه‌های دیگری مثل HarmonyOS 2 هواوی نیز وجود دارند؛ سیستمی که ابتدا به عنوان یک گونه از اندروید شروع شد و اکنون یک سیستم‌عامل اختصاصی برای موبایل و اینترنت اشیا (IoT) است. نسخه‌های دسکتاپ HarmonyOS در حال توسعه هستند، اما هنوز برای استقرار در سطح نهادهای سازمانی به بلوغ کافی نرسیده‌اند.
البته جایگزینی ویندوز در یک بوروکراسی عظیم دولتی، یک تعویض ساده نرم‌افزاری نیست. این مهاجرت بسیار دشوار است و نیازمند موارد زیر است:
- تست اپلیکیشن‌ها و بررسی سازگاری فرمت اسناد.
- اعتبارسازی درایورها و تجهیزات جانبی.
- یکپارچه‌سازی سیستم‌های شناسایی و احراز هویت.
- جایگزینی یا تطبیق نرم‌افزارهای تجاری که وابسته به ویندوز هستند.
- بازآموزی گسترده و جامع کارکنان.
اگرچه گزارش‌ها جزئیاتی از فرآیند دقیق این تحول ارائه نمی‌دهند، اما سرعت این تغییر نشان می‌دهد که این چالش‌ها در حال حاضر در لایه‌های مدیریت متمرکز دسکتاپ چین در حال رسیدگی هستند.
این اقدام به معنای ممنوعیت کامل مایکروسافت در چین نیست؛ نسخه Home ویندوز ۱۱ چین — که نسخه‌ای محدود و قفل‌شده از کارخانه است و استفاده از زبان چینی را اجباری می‌کند — همچنان برای کاربران عادی در دسترس است. اما برای دولت، مسیر روشن است: آینده دسکتاپ‌های دولتی چین لینوکس است.
این اتفاق تایید می‌کند که «اینترنت تکه‌تکه» (Splinternet) را از مرورگرها و اپلیکیشن‌ها فراتر رفته و به هسته (Kernel) ماشین‌هایی که از آن‌ها استفاده می‌کنیم رسیده است. وقتی دومین اقتصاد جهان از یک اکوسیستم نرم‌افزاری خارج می‌شود، خلأ بزرگی ایجاد می‌شود که بازیگران داخلی تشنه‌ی پر کردن آن هستند.
گام بعدی شما
- بررسی توزیع‌های لینوکس بومی چین برای درک استانداردهای جدید امنیت دیجیتال در شرق.
- تحلیل اثر خروج چین بر استراتژی توزیع جهانی ویندوز ۱۱ مایکروسافت.
- مطالعه درباره مدل‌های جایگزین سیستم‌عامل در کشورهای در حال توسعه برای کاهش وابستگی به تک‌تولیدکننده.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است؛ برای درک اینکه چین چگونه تراشه‌های خود را با این سیستم‌عامل‌ها هماهنگ می‌کند، به تحلیل ما درباره معماری RISC-V مراجعه کنید.
گفتگو