اگر امروز از اندروید استفاده می‌کنید، احتمالاً به‌زودی می‌توانید ChatGPT یا Claude را به‌عنوان دستیار اصلی سیستم خود جایگزین Gemini کنید. این تغییر یعنی گوگل دیگر نمی‌تواند دسترسی به سخت‌افزارهای گوشی شما را به‌طور انحصاری در اختیار مدل‌های خودش نگه دارد.
به گزارش The Verge، اتحادیه اروپا در ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ دستور داد تا گوگل (Google) دسترسی محدود به داده‌های اندروید و جست‌وجو را متلاشی کند. این تصمیم در واقع تلاشی برای شکستن سلطه «دروازه‌بان‌های دیجیتال» است تا رقبای هوش مصنوعی بتوانند ادغام عمیق‌تری در اکوسیستم اندروید داشته باشند. این حکم نشان‌دهنده تشدید تلاش‌های این بلوک برای مهار تسلط غول‌های فناوری است.
همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی چرخش‌های راهبردی گوگل دیپ‌مایند (Google DeepMind) اشاره کردیم، این فشار رگولاتوری دقیقاً روی نقطه‌ای اثر می‌گذارد که هوش مصنوعی با سخت‌افزار گره می‌خورد. این اقدام مستقیماً زیربنای نحوه تعامل هوش مصنوعی با سخت‌افزار را هدف گرفته است.
این دستورات بر اساس رویه‌های فنی رگولاتوری تحت قانون بازارهای دیجیتال (DMA) صادر شده‌اند؛ قانونی که پلتفرم‌های مسلط را مجبور می‌کند دسترسی‌ای مشابه دسترسی خودشان را به رقبای کوچک‌تر بدهند تا عدالت در دسترسی به سیستم‌ها و داده‌ها برقرار شود.
تصور کنید گوشی شما خانه‌ای است که گوگل تنها کلید آن را دارد؛ حالا اتحادیه اروپا گوگل را مجبور کرده تا نسخه‌ای از این کلیدها را به شرکت‌هایی مثل OpenAI یا Anthropic بدهد تا آن‌ها هم بتوانند به اتاق‌های مختلف سیستم دسترسی داشته باشند.
طبق مستندات قانونی DMA، این حکم دو تغییر ساختاری کلیدی را می‌طلبد:
تعامل‌پذیری اندروید
- برابری سیستمی: گوگل باید به دستیارهای هوش مصنوعی رقیب، همان دسترسی به ویژگی‌های سیستمی و داده‌هایی را بدهد که جمینای (Gemini) در اختیار دارد.
- کنترل سخت‌افزاری: این مورد شامل فرمان‌های صوتی فعال‌ساز مثل «Hey Google» و توانایی تعامل با سایر اپلیکیشن‌های نصب‌شده روی دستگاه است.
- حق انتخاب کاربر: قوانین جدید اجازه می‌دهد کاربر — و نه گوگل — تصمیم بگیرد که کدام ابزار رقیب اجازه دسترسی به سخت‌افزار و داده‌های دستگاه را داشته باشد تا عاملیت کاربر تقویت شود.
دسترسی به داده‌های جست‌وجو
- اشتراک داده‌ها: موتورهای جست‌وجوی رقیب و چت‌بات‌های هوش مصنوعی باید به اطلاعاتی دسترسی داشته باشند که پیش از این به‌طور تاریخی توسط گوگل سرچ (Google Search) نگه داشته می‌شد و دسترسی به آن محدود بود.
- ادغام چت‌بات‌ها: اتحادیه اروپا صراحتاً اشاره کرده است که چت‌بات‌های هوش مصنوعی در بسیاری از موارد عملاً حکم موتور جست‌وجو را دارند و بنابراین باید در این طرح گنجانده شوند.
- هم‌سویی با آمریکا: این اقدام مشابه راهکارهای اصلاحی است که اخیراً در پرونده‌های ضدان‌حصار ایالات متحده دستور داده شده است؛ جایی که گوگل ملزم شد اطلاعات ارزشمند جست‌وجو را برای تقویت رقابت به اشتراک بگذارد.
بر اساس اعلام کمیسیون اروپا، گوگل تا ژانویه ۲۰۲۷ برای اشتراک‌گذاری داده‌های جست‌وجو و تا ژوئیه ۲۰۲۷ برای اجرای کامل تغییرات اندروید فرصت دارد. گوگل استدلال می‌کند که این الزامات، حریم خصوصی و امنیت کاربران را به خطر می‌اندازد، اما اتحادیه اروپا تأکید دارد که فرآیندهای بررسی امنیتی همچنان فعال می‌مانند و محدودیت‌هایی بر نحوه استفاده از داده‌های جست‌وجو اعمال خواهد شد.
در کنار این دستورات، گوگل در حال شل کردن کنترل‌های خود بر اکوسیستم است. به گزارش Engadget، از ژوئیه ۲۰۲۶، فروشگاه‌های اپلیکیشن شخص ثالث در ایالات متحده می‌توانند از طریق برنامه «دسترسی به کاتالوگ پلی» (Play Catalog Access Program) به کاتالوگ پلی استور (Play Store) دسترسی پیدا کنند. این گام در ادامه سیاست‌های جدید گوگل برای تعدیل محدودیت‌های مالی است، به‌گونه‌ای که پیش‌تر کارمزدهای پلی‌استور برای درآمدات تا یک میلیون دلار کاهش یافته بود.
این تغییرات برای شما به معنای یک چرخش بنیادی در حق انتخاب است. شما به‌زودی قادر خواهید بود ChatGPT، Claude یا Perplexity را به‌عنوان دستیار اصلی سیستم خود تنظیم کنید و به آن‌ها همان قدرتی را بدهید که در حال حاضر جمینای برای کنترل دستگاه شما دارد. این اتفاق اندروید را از یک ویترین اختصاصی برای محصولات گوگل، به پلتفرمی بی‌طرف برای عامل‌های (Agents) — شبیه به یک مدیر اجرایی دیجیتال که کارهای مختلف را برای شما پیش می‌برد — هوش مصنوعی تبدیل می‌کند.
این تحول برای کل صنعت یک هشدار جدی است. رویکرد اتحادیه اروپا یک الگوی عملی برای برخورد با سایر غول‌ها ارائه می‌دهد. برای مثال، اپل (Apple) پیش از این با استناد به نگرانی‌های مشابه در مورد تعامل‌پذیری DMA، از آوردن قابلیت‌های هوش مصنوعی سیری (Siri) به اروپا خودداری کرده و ادعا کرده است که این کار امنیت کاربر را به خطر می‌اندازد. این فشارها در اروپا با پرونده‌های مشابه در کشورهای دیگر هم‌سو است، مانند بررسی‌های جاری در ایتالیا برای مقابله با انحصار اپل در سرویس iCloud.
هنا ویرکونن، نایب‌رئیس اجرایی کمیسیون اروپا در امور حاکمیت فناوری، امنیت و دموکراسی، اعلام کرد: «ما با اقدامات امروز می‌خواهیم از نوآوری و تنوع در اتحادیه اروپا حمایت کنیم تا رقابت عادلانه شود... امیدواریم شاهد ظهور جایگزین‌های جدید برای گوگل سرچ و خدمات هوش مصنوعی گوگل باشیم.»
اگر گوگل در برابر این دستورات مقاومت کند، ریسک مالی سرسام‌آوری در انتظار اوست. کمیسیون اروپا می‌تواند جریمه‌هایی تا ۱۰ درصد از گردش سالانه جهانی گوگل را اعمال کند که با توجه به درآمد این شرکت، می‌تواند به ده‌ها میلیارد دلار برسد.
گام بعدی شما
- اگر توسعه‌دهنده هستید، مستندات مربوط به APIهای جدید اندروید را برای ادغام عامل‌های هوش مصنوعی دنبال کنید.
- بررسی کنید که آیا در تنظیمات سیستم اندروید خود، گزینه‌ای برای تغییر دستیار پیش‌فرض به مدل‌های غیرگوگلی اضافه شده است یا خیر.
- ضرب‌الاجل ژوئیه ۲۰۲۷ را به‌دقت دنبال کنید تا ببینید آیا تجربه «دستیار» در اندروید واقعاً متنوع می‌شود یا گوگل راهکارهای فنی برای حفظ برتری خود پیدا می‌کند.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو