تصور کنید پلیسی که دیگر نیازی به ساعت‌ها تماشای فیلم‌های ضبط‌شده ندارد و فقط با تایپ عبارت «زنی با کلاه قرمز»، هدفش را در لحظه پیدا می‌کند. این کابوس نظارتی، واقعیت جدید میلیون‌ها دوربین در چین است.
به گزارش فایننشال تایمز (Financial Times) در ۲۷ مه ۲۰۲۶، چین در حال جایگزینی مدل سنتی «ضبط و بازبینی» با تحلیل رفتاری لحظه‌ای است. این تغییر، شبکه‌ای غیرفعال از دوربین‌ها را به ابزاری فعال تبدیل می‌کند که می‌تواند قصد انسان‌ها را پیش‌بینی کند.
همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی هوش مصنوعی حاکمیتی (Sovereign AI) اشاره کردیم، تمرکز دولت‌ها بر کنترل زیرساختی در حال افزایش است. این تحول در چین، دستور مستقیم وانگ شیائوهونگ، وزیر امنیت عمومی در سال ۲۰۲۴ بود. دلیل این چرخش، افزایش حملات خشونت‌آمیز در پی بحران سلامت روان پس از پاندمی و رکود اقتصادی است.
در این سیستم، بینایی ماشین (Computer Vision) — شبیه چشم‌های دیجیتالی که نه تنها تصویر را می‌بینند، بلکه می‌فهمند چه اتفاقی در حال رخ دادن است — با مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) ترکیب شده است. مدل زبانی بزرگ مثل کتابخانه‌داری است که میلیاردها صفحه را خوانده و حالا می‌تواند توصیفات متنی پلیس را به تصاویر متناظر تبدیل کند.
شرکت‌های هیک‌ویژن (Hikvision) و هواوی (Huawei) اکنون سخت‌افزارهایی با این قابلیت‌ها عرضه می‌کنند. طبق مستندات خرید در منطقه یائودو (Sichuan)، ۱۷۵ دوربین HD با تحلیل هوشمند ویدیو مستقر شده‌اند. در شهر داتونگ نیز دوربین‌ها می‌توانند جنسیت، وضعیت بدنی و نوع لباس را شناسایی کنند.
برای کاهش هزینه‌های ابری، برخی سازمان‌ها سرورهای میانی را با رایانش لبه (Edge Computing) جایگزین کرده‌اند. رایانش لبه مثل داشتن یک آشپز در هر اتاق است، به جای اینکه همه غذاها در یک آشپزخانه مرکزی پخته و ارسال شوند. در این مدل، پردازش ویدیو روی AI PCهای محلی انجام می‌شود.
این تغییر، ماهیت قدرت دولتی را عوض می‌کند. سیستم‌های قدیمی افرادی را می‌دیدند که قبلاً «پرچم‌گذاری» شده بودند؛ اما شبکه جدید، خودِ «رفتار» را پرچم‌گذاری می‌کند. حالا دولت برای نظارت بر شما نیازی به دلیل قبلی ندارد؛ هوش مصنوعی صرفاً الگوهای «مشکوک» را در لحظه شکار می‌کند.
گام بعدی شما
- بررسی استانداردهای جدید سخت‌افزاری شرکت‌های نظارتی برای شناسایی قابلیت‌های تحلیل رفتاری.
- مطالعه اثرات ادغام LLMها در سیستم‌های امنیتی بر حریم خصوصی جهانی.
- تحلیل شکاف محاسباتی در استقرار مدل‌های لبه‌ای.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است؛ اگر چین شکاف محاسباتی ذکر شده توسط آنتروپیک را تا سال ۲۰۲۸ پر کند، مقیاس سرکوب هوشمند فراتر از مراکز شهری خواهد رفت.
گفتگو