تصور کنید به جای اینکه منتظر بمانید تا یک ماشین ذهن شما را بخواند، خودتان دقیقاً بگویید امروز چه چیزی می‌خواهید ببینید. متا و تیک‌تاک در حال انتقال فرمان هدایت از سیستم‌های توصیه‌گر مبهم به دست کاربر هستند تا هر فرد بتواند فیلترهای هوش مصنوعی خود را آموزش دهد.
سال‌ها بود که شبکه‌های اجتماعی شبیه کانال‌های تلویزیونی سنتی عمل می‌کردند و جریانی از محتوا را بر اساس سیگنال‌های پنهان پخش می‌کردند. در این مدل، کاربر فقط می‌توانست حساب‌هایی را دنبال کند، پست‌ها را لایک کند یا محتوایی را پنهان کند، اما الگوریتم‌های توصیه‌گر در نهایت کنترل نمایش محتوا را در دست داشتند. همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی حریم خصوصی داده‌ها اشاره کردیم، این مدل «جعبه سیاه» همواره مورد انتقاد بوده است. اکنون این پلتفرم‌ها در حال تکامل به چیزی شبیه به سرویس‌های استریمینگ هستند. این تغییر به کاربران اجازه می‌دهد تا علایق خود را در لحظه تنظیم کنند، به جای اینکه امیدوار باشند هوش مصنوعی بالاخره سلیقه‌ی آن‌ها را بفهمد.
نقش هوش مصنوعی
به گزارش TechCrunch، این تحول توسط مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) — مثل کتابخانه‌داری که میلیاردها صفحه را خوانده و حالا با همان لحن کتاب‌ها جواب می‌دهد — ممکن شده است. این مدل‌ها باعث می‌شوند سیستم‌های رتبه‌بندی شفاف‌تر شوند. آدام موسری، رئیس اینستاگرام، خاطرنشان کرد که مدل‌های رتبه‌بندی شبکه‌های اجتماعی در گذشته با فناوری‌هایی ساخته شده بودند که برای کاربران شفاف نبودند. اکنون LLMها به کاربران اجازه می‌دهند ترجیحات خود را به‌طور مستقیم و صریح بیان کنند و باعث می‌شوند «چرایی» نمایش یک پست قابل‌فهم‌تر شود.
مجموعه ابزارهای کنترلی جدید
تردز در ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ قابلیت «Your Algo» را معرفی کرد. این ابزار تکامل‌یافته‌ی ابزار «Dear Algo» است که در فوریه عرضه شده بود و کاربر را مجبور می‌کرد برای تأثیرگذاری بر فید، پست‌های عمومی بزند؛ مثلاً بنویسد: «الگوریتم عزیز، پست‌های بیشتری درباره پادکست نشانم بده». اکنون کاربران می‌توانند ترجیحات خصوصی خود را برای موضوعات خاص تنظیم کنند، بدون اینکه نیاز باشد آن‌ها را به‌صورت عمومی پست کنند. آن‌ها همچنین می‌توانند مدت زمان اثرگذاری این درخواست را انتخاب کنند:
- یک روز
- سه روز
- هفت روز
برای مثال، یک کاربر می‌تواند درخواست کند محتوای بیسبال بیشتری ببیند و در عین حال، اخبار استرس‌زا را کمتر دریافت کند.
اینستاگرام نیز در اوایل ژوئن ابزار «Your Algorithm» را گسترش داد. این قابلیت که در دسامبر ۲۰۲۵ فقط برای Reels محدود بود، اکنون تمام فید اصلی و صفحه Explore را پوشش می‌دهد. کاربران پس از دسترسی به این بخش در تنظیمات، می‌توانند موضوعات خاصی را که اینستاگرام فکر می‌کند برایشان جذاب است ببینند و آن‌ها را به‌صورت دستی اصلاح کنند تا با علایق واقعی‌شان سازگارتر شود.
تیک‌تاک از ابزار «Manage Topics» استفاده می‌کند که در سال ۲۰۲۴ عرضه شد. این ابزار از یک سیستم لغزنده (Slider) استفاده می‌کند تا میزان نمایش محتوا در فید «For You» را در دسته‌های مختلف تنظیم کند:
- ورزش، سفر و غذا
- طنز و رقص
- امور جاری
کاربران می‌توانند روی دکمه «اطلاعات» کلیک کنند تا ببینند چه مواردی زیر هر دسته قرار می‌گیرند؛ برای مثال، «هنرهای خلاق» شامل نقاشی، طراحی، گرافیک و آموزش‌های مرتبط با هنر است. همچنین در سال ۲۰۲۵، این پلتفرم «فیلترهای کلیدواژه‌ی هوشمند» مبتنی بر هوش مصنوعی را اضافه کرد. این فیلترها از مترادف‌ها برای مسدود کردن محتوا استفاده می‌کنند؛ مثلاً اگر کلمه «بازسازی» (remodeling) را فیلتر کنید، محتواهای مربوط به «نوسازی» (renovation) نیز حذف می‌شوند.
این تغییر برای هر دو طرف سودمند است. کاربران فیدی متناسب با حال یا علاقه لحظه‌ای خود می‌گیرند. برای غول‌های فناوری، این یک بازی استراتژیک برای افزایش نرخ تعامل (Engagement) است؛ آن‌ها با حذف اصطکاک ناشی از محتواهای نامرتبط و نمایش آنچه مردم احتمالاً بیشتر مصرف می‌کنند، کاربر را جذب می‌کنند.
با اجازه دادن به کاربر برای «خروج» (opt-out) از اخبار استرس‌زا یا «ورود» (opt-in) به یک سرگرمی خاص برای یک هفته، پلتفرم‌ها خستگی ناشی از الگوریتم (Algorithm Fatigue) و ریزش کاربران را کاهش می‌دهند. اثر ثانویه این اتفاق، تغییر در توازن قدرت است: کاربر دیگر فقط یک نقطه داده برای پیش‌بینی نیست، بلکه ویراستار تجربه خود است.
همچنین این شفافیت احتمالاً به عنوان یک ضربه پیش‌دستانه برای مقابله با فشارهای نظارتی رو به رشد در مورد دستکاری‌های الگوریتمی و اثرات «سوراخ خرگوشی» (Rabbit Hole) عمل می‌کند.
گام بعدی شما
- به منوی تنظیمات بروید و بخش «Your Algorithm» یا «Manage Topics» را بررسی کنید تا ببینید هوش مصنوعی در حال حاضر چه تصوری از علایق شما دارد.
- برای یک هفته، یک موضوع خاص (مثلاً یادگیری زبان) را در تنظیمات فعال کنید و تغییرات فید خود را اندازه بگیرید.
- کلمات کلیدی استرس‌زا را در فیلترهای هوشمند تیک‌تاک تعریف کنید تا سلامت دیجیتال خود را بهبود ببخشید.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو