تصور کنید در امن‌ترین اتاق جلسات یکی از قدرتمندترین شرکت‌های جهان نشسته‌اید، اما هر کلمه‌ای که درباره‌ی آینده‌ی بشریت می‌گویید، توسط یک دستگاه کوچک مخفی ضبط می‌شود. این کابوس امنیتی برای OpenAI به واقعیت تبدیل شد و به بازداشت یکی از مهندسان ارشد این شرکت در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ انجامید.
طبق اعلام دادستان‌های فدرال، این مهندس سعودی متهم است که دستگاه‌های ضبط صدای پیشرفته‌ای را در دفتر مرکزی سان‌فرانسیسکو جاسازی کرده تا به تحقیقات اختصاصی، قراردادهای دولتی و استراتژی‌های محرمانه دست یابد. دادستان‌ها ادعا می‌کنند که این دستگاه به‌طور خاص برای شنود تحقیقات مالکانه، تعاملات دولتی و سایر بحث‌های فنی و استراتژیک محرمانه طراحی شده بود. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی تحت فشار شدیدی هستند تا از دارایی‌های فکری خود در برابر جاسوسی‌های شرکتی و دولتی محافظت کنند. همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی نبردهای حقوقی بر سر جذب نیروهای کلیدی اشاره کردیم، اکنون تهدیدات از «جذب خارجی» به «جاسوسی داخلی» تغییر جهت داده‌اند. این تنش‌ها در حالی شدت می‌یابد که شرکت‌های رقیب نیز برای دسترسی به اسرار استخدامی OpenAI تلاش می‌کنند، چنان‌که دادگاه اخیراً دسترسی اپل به سوابق استخدام این شرکت را تأیید کرد. برای بسیاری، شنود اتاق جلسات شبیه به فیلم‌های دوران جنگ سرد است، اما در مسابقه‌ی دستیابی به هوش مصنوعی عمومی (AGI)، افشای یک نقشه‌ی راه محصول می‌تواند میلیاردها دلار از ارزش بازار را جابه‌جا کند.
زمینه و بستر نفوذ
اتاق هدف، مکانی برای جلسات سطح بالا بود که در آن اطلاعات تجاری و استراتژیک بسیار حساسی بررسی می‌شد. این اطلاعات شامل تحقیقات مالکانه و برنامه‌های توسعه‌ی محصولات آینده بود. همچنین، این اتاق میزبان بحث‌هایی در مورد تعاملات و قراردادهای دولتی بود که حساسیت بالایی داشتند.
کریگ میساکیان (Craig Missakian)، دادستان ایالات متحده، با تأکید بر شدت این حادثه اظهار داشت: «برای ما، این موضوع یک مسئله امنیت ملی است.» این دیدگاه توسط کش پاتل (Kash Patel)، مدیر FBI نیز تایید شد. پاتل خاطرنشان کرد که محافظت از نوآوری‌های هوش مصنوعی ایالات متحده یکی از بالاترین اولویت‌های ضدجاسوسی این سازمان است. همچنین اسکات شلبل (Scott Schelble)، مامور ویژه مسئول دفتر میدانی FBI در سان‌فرانسیسکو، افزود که این سازمان متعهد به محافظت از تحقیقات حساس و فناوری‌های مالکانه است.
جزئیات نفوذ و دستگاه شنود
کارکنان OpenAI در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ متوجه وجود یک دستگاه ضبط صدا شدند. این دستگاه به یک درگاه USB در پشت تلویزیون یک اتاق مدیریتی محدود متصل شده بود. مهندس متهم برای جلوگیری از شناسایی و لو رفتن، سخت‌افزار را درون دستمال توالت مخفی کرده بود. بررسی‌های فنی شرکت نشان داد که این دستگاه در حدود ۲۸ سپتامبر نصب شده است.
بر اساس مستندات دفتر دادستانی ایالات متحده، این دستگاه بسیار پیشرفته و پیچیده بود و ویژگی‌های زیر را داشت:
- رمزنگاری پیشرفته برای محافظت از داده‌های ضبط‌شده و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز.
- قابلیت‌های نظارت صوتی لحظه‌ای و مداوم.
- یک مکانیزم انتقال داده‌ی تخصصی که به‌گونه‌ای طراحی شده بود تا از سیستم‌های نظارتی شبکه (Network Monitoring) عبور کند و شناسایی نشود.
- محتوای رمزگذاری‌شده‌ای که برای رمزگشایی و تحلیل، نیاز به بررسی‌های تخصصی جنایی دیجیتال (Forensic Analysis) داشت.
ردپای دیجیتال متهم
بازپرسان عبدالرحمن الفوزان (Abdulrahman Alfozan)، مهندس ۳۵ ساله‌ی پیشرو در پلتفرم عامل‌های هوش مصنوعی (AI Agents) — سیستم‌هایی شبیه به دستیارهای هوشمندی که می‌توانند به‌جای کاربر، کارهای پیچیده را به‌صورت مستقل انجام دهند — را به عنوان متهم اصلی شناسایی کردند. الفوزان در جولای ۲۰۲۵ به عنوان سرپرست مهندسی در پلتفرم عامل‌های هوش مصنوعی به OpenAI پیوسته بود. تصاویر دوربین‌های مداربسته او را در تاریخ‌های مختلف در نزدیکی اتاق محدود نشان می‌داد، در حالی که او هیچ مجوزی برای ورود به آنجا یا شرکت در جلسات آن اتاق نداشت.
تحقیقات سپس به یک ردپای دیجیتال رسید که به یک حساب کاربری چت‌بات متصل بود؛ حسابی که متعلق به همسر الفوزان بود. این حساب کاربری دارای شناسه‌های مشترکی با حساب شخصی خود الفوزان بود. بین ۲۴ تا ۳۰ سپتامبر، این حساب پرسش‌هایی (Prompts) را ارسال کرده بود که می‌پرسید چگونه می‌توان:
- یک ضبط‌کننده‌ی صوتی مداوم بسازد.
- یک کارت SD را رمزگذاری کند.
- یک دستگاه ضبط صدا را برای دسترسی از راه دور نصب و مخفی کند.
در تاریخ ۲۷ و ۲۸ سپتامبر، این حساب به‌طور مشخص درباره‌ی آدرس MAC دستگاهی پرس‌وجو کرده بود که بعداً در دفتر پیدا شد. علاوه بر این، الفوزان از ابزارهای بهره‌وری داخلی شرکت برای شناسایی آدرس‌های ساختمان، اتاق‌های جلسات، ظرفیت اتاق‌ها و بررسی تقویم کاری مدیران ارشد و شرکای خارجی استفاده کرده بود.
بازداشت و نقش FBI
در ۵ اکتبر، الفوزان وارد اتاق کنفرانس شد و به نظر می‌رسید که در حال بررسی پشت تلویزیون است. در همان روز، او کیفی را در اتاقی دیگر به‌صورت بدون نظارت رها کرد. کارکنان امنیتی که کیف را باز کردند، کیف پول و کارت شناسایی الفوزان را به همراه دستگاه ضبط صدای دومی پیدا کردند که مشابه دستگاه اول بود.
OpenAI برای مدیریت عملیات بازداشت با FBI هماهنگ کرد. شرکت دسترسی‌های سیستمی او را بین ۳۰ سپتامبر تا ۱۰ اکتبر به‌تدریج محدود کرد و در نهایت در روز بازداشت، قرارداد او را فسخ نمود. در این بازه زمانی، OpenAI دسترسی‌های فیزیکی و شبکه‌ای او را به طور کامل تعلیق کرد، او را به مرخصی اجباری فرستاد و تمام تجهیزات شرکتی که در اختیارش بود را توقیف کرد.
هوش مصنوعی در نقش کارآگاه
نکته‌ی شگفت‌انگیز اینجاست که OpenAI برای حل این پرونده از مدل‌های خودش استفاده کرد. تیم ضدجاسوسی فنی شرکت از این مدل‌ها برای تحلیل تصاویر جنایی (Forensic Images) حافظه‌ی دستگاه و ارزیابی تغییرات در داده‌های زیربنایی بهره برد. این فرآیند به آن‌ها اجازه داد تا دقیقاً تشخیص دهند دستگاه چیست، از کجا آمده است و سخت‌افزار را به این کارمند خاص مرتبط کنند.
به نقل از OpenAI، هیچ شواهدی مبنی بر دسترسی الفوزان به وزن‌های باز (Open Weights) — یعنی دستور پخت عددی مدل که تعیین‌کننده رفتار آن است — یا کدهای منبع و داده‌های مشتریان یافت نشده است. شرکت تأکید می‌کند که ایمنی محصولات و اطلاعات مشتریان به هیچ وجه به خطر نیفتاده است. OpenAI این پرونده را نمونه‌ای از قدرت هوش مصنوعی در مقابله با تهدیدات امنیتی پیچیده توصیف کرد و اعلام کرد که محافظت از فناوری و کارکنان خود را «یک مسئله با اهمیت ملی» می‌داند.
پیشینه‌ی حرفه‌ای متهم
الفوزان سوابق درخشانی در شرکت‌های بزرگ داشت. او طبق پروفایل لینکدین خود، دارای مدرک کارشناسی ارشد علوم داده از دانشگاه برکلی (UC Berkeley) است. مسیر شغلی او شامل موارد زیر است:
- مهندس ارشد سیستم‌ها در Meta (۲۰۱۷–۲۰۲۲)
- مهندس مؤسس در Nash، یک شرکت زیرساخت هوش مصنوعی برای لجستیک (۲۰۲۲–اوت ۲۰۲۵)
- مهندس سیستم‌ها در Reach Labs، یک استارتاپ انرژی بی‌سیم تحت حمایت Y Combinator (۲۰۱۵)
- دوره‌های کارآموزی در مایکروسافت، آکامای (Akamai Technologies) و SAP در برلین
او در ویدئویی که ماه گذشته در یوتیوب منتشر شد، به عنوان تنها کارمند سعودی OpenAI معرفی شده بود. در این ویدئو، او خاطرنشان کرد که یک سال کار در این شرکت، «شبیه به پنج سال تجربه در هر جای دیگر» است. او درباره‌ی فلسفه‌ی هوش مصنوعی بحث کرد و بیان کرد که AI باید کارهای کسالت‌بار را انجام دهد تا انسان‌ها بتوانند روی سرگرمی‌ها یا کارهایی که از آن لذت می‌برند تمرکز کنند.
این پرونده آغاز عصر جدیدی از امنیت شرکتی است که در آن هوش مصنوعی هم هدف جاسوسی است و هم ابزار اصلی شناسایی آن. برای هر متخصص فناوری، این یک هشدار است که نظارت‌های داخلی در شرکت‌های استراتژیک، به‌شدت دقیق‌تر و خودکارتر می‌شوند.
در صورت محکومیت، الفوزان با حداکثر ۵ سال زندان و ۲۵۰ هزار دلار جریمه روبروست و پس از آن سه سال تحت نظارت آزاد خواهد بود. این پرونده توسط بخش امنیت ملی، سایبری و پیگردهای ویژه دفتر دادستانی ایالات متحده برای منطقه شمالی کالیفرنیا دنبال می‌شود. جلسه بازداشت او در برابر قاضی الکس جی. تسه (Alex G. Tse) برای ۱۹ اکتبر برنامه‌ریزی شده است.
گام بعدی شما
- اگر در محیط‌های حساس فنی کار می‌کنید، پروتکل‌های دسترسی به سخت‌افزارهای محیطی (مانند USB تلویزیون‌ها و مانیتورها) را بازبینی کنید.
- از ابزارهای تحلیل رفتار کاربر (UEBA) برای شناسایی الگوهای دسترسی غیرعادی به مناطق محدود استفاده کنید.
- امنیت فیزیکی را به اندازه امنیت سایبری جدی بگیرید؛ جاسوسی‌های مدرن ترکیبی از سخت‌افزار ساده و تحلیل‌های پیچیده هستند.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو