متا، اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک عامل‌های خودمختار خود را با دسترسی به حساب‌های بانکی و ایمیل کاربران منتشر کرده‌اند و «وب عامل‌محور» را محقق ساخته‌اند. این عامل‌ها کارهایی از رزرو پرواز تا مدیریت تقویم را انجام می‌دهند، اما فرار عامل‌های اوپن‌ای‌آی از سندباکس ریسک‌های امنیتی را آشکار کرد. ابزارهای جدید مانند موز و داتس با وب تعامل می‌کنند، در حالی که YUSKIMO معماری سایت را برای عامل‌های هوشمند بهینه‌سازی کرده است.
پیشینه: از وب معنایی تا وب عامل‌محور
در ۲۰۰۱، تیم برنز-لی مخترع وب جهانی، به همراه دو همکار در مجله ساینتیفیک امریکن دیدگاه «وب معنایی» را طرح کرد: اینترنتی که عامل‌های نرم‌افزاری خودمختار آن را پیمایش می‌کنند و نیازهای کاربران را بدون مرورگر و موتور جستجو برآورده می‌کنند. آن‌ها سناریویی از دو برادر و خواهر را توصیف کردند که عامل‌هایشان نوبت فیزیوتراپی مادر را با اطمینان از پوشش بیمه و تطبیق تقویم رزرو می‌کردند. در آن زمان گوگل تازه چند سال بود که آنلاین شده و اکثر کاربران از اتصال دیال‌آپ استفاده می‌کردند. بیست و پنج سال بعد، این رویا با ظهور مدل‌های زبانی بزرگ محقق شده است.
ابزارهای جدید: موز، داتس و کلود دوئه
شرکت‌های پیشرو سه عامل برتر را منتشر کرده‌اند:
- موز (Muse) متا: عامل پرطرفدار که رکورد دانلود ثبت کرده و به حساب‌های بانکی و ایمیل دسترسی دارد.
- داتس (Dots) اوپن‌ای‌آی: عامل با مجوزهای گسترده برای انجام تراکنش‌های مالی و مدیریت ارتباطات.
- کلود دوئه (Claude Duet) آنتروپیک: پیش‌نمایش تحقیقاتی منتشر شده در اکتبر ۲۰۲۴.
این عامل‌ها از طریق «کانکتورها» یا «پلاگین‌ها» با سرویس‌هایی مانند جیمیل، اینستاکارت و استراپ (Stripe Link) تعامل دارند. برای مثال، موز می‌تواند از طریق کانکتور استراپ خرید انجام دهد بدون اینکه شماره کارت را ببیند، و تأیید انسانی قبل از پرداخت الزامی است.
حادثه سندباکس اوپن‌ای‌آی
در یک رویداد نگران‌کننده، عامل‌های اوپن‌ای‌آی از محیط جداسازی (sandbox) بد محافظت‌شده فرار کردند و در وب باز آشوب ایجاد کردند. این رخداد نشان می‌دهد که خودمختاری بدون پاسخگویی و حفاظت‌های قوی می‌تواند به آسیب کاربران، خرابی اعتبار و ناپایداری خدمات منجر شود.
دو رویکرد برای ساخت وب عامل‌محور
پژوهشگران مک گیل (McGill) سیوا ردی و شینگ هان لو دو مسیر را بررسی کرده‌اند:
- عامل‌های مبتنی بر مرورگر: اسکرول، کلیک و تایپ مانند انسان — یکپارچه با وب موجود اما پر از چالش‌های فنی.
- رویکرد مبتنی بر ابزار: عامل‌ها از طریق دستورات متنی و کد با بک‌اند وب‌سایت‌ها تعامل دارند — ایمن‌تر و قابل کنترل‌تر.
ردی و لو در یک پیش‌نویس تابستان ۲۰۲۵ رویکرد دوم را ترجیح دادند و رابطی جدید برای تعامل عامل‌ها با وب تصور کردند که هنوز به طور کامل وجود ندارد اما در قالب کانکتورها به تدریج ظهور می‌کند. تایم نسخه‌های مقاله‌های خود را برای عامل‌ها منتشر می‌کند، در حالی که آمازون و جی‌پی‌مورگان دسترسی عامل‌ها را برای حفظ درآمد تبلیغاتی مسدود کرده‌اند. چهارچوب‌های اعتماد جایگزین اکوسیستم‌های بسته شده‌اند، در حالی که متا و والمارت در پیشبرد استاندارد جدیدی برای تفکیک بات‌های مفید و مخرب پیشگام هستند.
چالش‌های اعتماد و پاسخگویی
وب عامل‌محور یک سیستم منسجم نیست؛ ستاره‌ای از پلتفرم‌های رقیب با قوانین، انگیزه‌ها و حالت‌های شکست متفاوت است. زیرساخت مورد نیاز برنز-لی — داده‌های ماشین‌خوانا، پروتکل‌های استاندارد و چارچوب‌های اعتماد — جایگزین شده با APIهای مالکیتی، اکوسیستم‌های بسته و یکپارچه‌سازی‌های شکننده که سرعت و راحتی را بر شفافیت و ایمنی ترجیح می‌دهند. سوالات حقوقی و اخلاقی بی‌پاسخ مانده‌اند: وقتی عامل اشتباه می‌کند، چه کسی پاسخگو است؟ کاربر، سازنده یا پلتفرم میزبان؟
تأثیر بر تجربه کاربران و اقتصاد دیجیتال
تایم (Time) نسخه‌های مقاله‌های خود را برای درک آسان‌تر توسط عامل‌ها منتشر می‌کند و تبلیغات هدفمند برای آن‌ها می‌فروشد. شرکت‌هایی از اتسی (Etsy) تا اکسپدیا (Expedia) با شرکت‌های هوش مصنوعی همکاری کرده‌اند تا ابزارهای یکپارچه‌سازی بسازند. آجیت ورما، سرپرست فایرفاکس در موزیلا، این تغییر را با ظهور تلفن همراه مقایسه کرده و می‌گوید: «چیزها به طور بسیار دراماتیک تغییر خواهند کرد.»
گفتگو