تصور کنید برای تولید یک اثر هنری یا ویدئویی، هزاران دلار هزینه API پرداخت کرده‌اید و حالا کسی آن را می‌دزدد؛ آیا دادگاه این هزینه‌های دیجیتال را به عنوان ضرر شما می‌پذیرد؟ دادگاهی در شهر ووهان چین پاسخ این پرسش را با یک «بله» تاریخی داد و اعلام کرد که مصرف توکن (Token) — تکه‌های کوچکی از متن که مثل برش‌های یک کیک طولانی توسط مدل‌ها مصرف می‌شوند — و هزینه‌های لایسنس ابزارهای هوش مصنوعی، معیارهای معتبری برای محاسبه خسارت نقض کپی‌رایت هستند.
به نقل از National Law Review در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، این تصمیم یک رویه حقوقی جدید ایجاد می‌کند تا هزینه تولید محتوای مصنوعی در دادگاه‌ها ارزش‌گذاری شود. این حکم در حالی صادر می‌شود که چین به‌شدت در حال گسترش حمایت‌های کپی‌رایت برای رسانه‌های سنتتیک است. همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی حقوق مالکیت آثار زاینده اشاره کردیم، بحث از «مالکیت» اثر به سمت «ارزش‌گذاری» هزینه‌های تولید آن در حال حرکت است. برای صاحبان کسب‌وکار، این یعنی «بهای کالای فروخته‌شده» در محتوای هوش مصنوعی اکنون یک ردپای قانونی دارد. این رویکرد در راستای تبدیل توکن‌ها به دارایی‌های دارای ارزش است، مشابه آنچه در تلاش برخی بانک‌ها و اپراتورهای چینی برای تبدیل توکن‌های هوش مصنوعی به پاداش‌های مصرف‌کننده مشاهده کردیم.
جزئیات پرونده
در اوایل سال ۲۰۲۶، شرکتی با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی یک درام کوتاه یک‌ساعته تولید و در WeChat منتشر کرد. تنها یک روز بعد، رقیبی این اثر را کپی کرد، نام آن را تغییر داد و تبلیغات خود را در آن گنجاند. دادگاه حکم داد که این درام یک اثر دیداری-شنیداری قابل حمایت است، زیرا کارکنان شرکت کنترل خلاقانه را بر موارد زیر داشتند:
- توسعه فیلم‌نامه و مهندسی پرامپت (Prompt Engineering) — هنر سؤال درست پرسیدن از مدل برای گرفتن بهترین جواب
- انتخاب خروجی‌های خاص از میان چندین گزینه
- تدوین و مونتاژ نهایی
بر اساس مستندات دادگاه، علاوه بر هزینه‌های خاص هوش مصنوعی، معیارهای سنتی مانند مدت زمان اثر، میزان توزیع و مدت زمان نقض حق اثر نیز بررسی شدند. در نهایت، مبلغ ۲۰,۰۰۰ یوان (حدود ۲,۹۰۰ دلار) به شاکی پرداخت شد.
این تغییر، هوش مصنوعی را از یک «دکمه جادویی» به یک ابزار حرفه‌ای در چشم قانون تبدیل می‌کند. با گنجاندن هزینه توکن در خسارات، دادگاه پذیرفته است که تکرار تولیدات و اصلاح پرامپت‌ها، سرمایه‌گذاری‌های زمان‌بر و هزینه‌بر هستند. در واقع، صورت‌حساب‌های API اکنون مانند یک سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای در دارایی‌های خلاقانه تلقی می‌شوند.
تولیدکنندگان باید از این پس گردش‌کارهای خود را به عنوان مدرک قانونی حفظ کنند. دادگاه صراحتاً توصیه کرد که شرکت‌ها سوابق دقیق فیلم‌نامه‌ها، پیش‌نویس‌های پرامپت و فایل‌های پروژه را نگه دارند تا تلاش انسانی پشت خروجی هوش مصنوعی را اثبات کنند.
گام بعدی شما
- تمام صورت‌حساب‌های API و توکن‌های مصرف‌شده برای پروژه‌های تجاری را آرشیو کنید.
- نسخه‌های مختلف پرامپت‌ها و مراحل اصلاح اثر را در یک سند تاریخ‌دار ثبت نمایید.
- در قراردادهای همکاری با فریلنسرهای AI، بند مربوط به ثبت هزینه‌های تولید را اضافه کنید.
اما آیا سایر کشورهای جهان نیز مدل «خسارت مبتنی بر توکن» را می‌پذیرند؟ اثر این تصمیم بر استانداردهای جهانی مالکیت معنوی را در گزارش بعدی بررسی خواهیم کرد.
گفتگو