تصور کنید در یک معدن آهن عظیم، دهها کامیون غولپیکر بدون راننده، شانه به شانه با رانندگان انسانی حرکت میکنند و هر ساعت ۸٪ زمان بیشتری را به جای توقف، صرف جابهجایی مواد میکنند. این دیگر یک دموی تبلیغاتی نیست، بلکه واقعیت جاری در معدن آهن Shuichang است.
به گزارش Workers' Daily، شرکت Shougang Mining موفق شده است ۲۷ کامیون خودران را به طور کامل در عملیات ترکیبی (انسان و ماشین) ادغام کند. این یعنی خودروهای بدون سرنشین دیگر در مسیرهای ایزوله و آزمایشی نیستند، بلکه در قلب گودال معدن و در میان کامیونهای دارای راننده فعالیت میکنند. این انتقال نشاندهنده تغییری بنیادین از اجرای آزمایشی در مسیرهای اختصاصی به ادغام کامل در عملیات اصلی است، جایی که وسایل نقلیه دارای خدمه و بدون سرنشین اکنون به صورت متناوب در کنار یکدیگر کار میکنند.
این استقرار در زمانی رخ میدهد که صنعت رباتیک برای عبور از «شکاف آزمایشگاهی» به تکاپو است. در حالی که بسیاری از شرکتها رباتهای خود را در محیطهای کنترلشده به نمایش میگذارند، بخش معدن به سیستمهایی نیاز دارد که بتوانند بارهای بسیار سنگین و زمینهای پیشبینیناپذیر را بدون نیاز به مداخله مداوم انسانی مدیریت کنند. همانطور که در تحلیلهای قبلی ما دربارهی چالشهای سختافزاری هوش مصنوعی اشاره کردیم، تبدیل یک نمونهی موفق در محیط کنترلشده به ابزاری قابلاعتماد در محیطهای خشن و پیشبینیناپذیر، سختترین بخش مسیر است.
برای رسیدن به این سطح از پایداری، مهندسان Shougang Mining طی چهار ماه، سیستمهای پنوماتیک، هیدرولیک و مکانیسمهای کنترلی ۱۷ کامیون را بازطراحی کردند تا بتوانند سختیهای محیط گودال اصلی را تحمل کنند. یکی از کلیدیترین نوآوریها، توسعه فناوری ترمز الکتریکی (Electric-retarding intervention) بود. در مسیرهای شیبدار و با بارهای سنگین، لنتهای ترمز مکانیکی بهسرعت مستهلک میشوند؛ بنابراین این شرکت با همکاری Easy Control و Yutong Mining Trucks طی یک دوره دو ماهه، سیستمی را پیاده کرد که ترمزهای مکانیکی را با ترمز الکتریکی جایگزین میکند. این سیستم علاوه بر کاهش سرعت، انرژی جنبشی را برای شارژ مجدد باتریها بازیابی میکند.
دادههای عملکردی نشان میدهد که خروجی ساعتی این کامیونها اکنون با رانندگی انسانی برابری میکند و در برخی سناریوها حتی از آن پیشی میگیرد. تا نوامبر ۲۰۲۵، این ناوگان در خط تولید مصالح ساختمانی، بیش از ۳۵۰ هزار کیلومتر رانندگی ایمن را ثبت کرده و ۱۱ میلیون تن مواد را جابهجا کرده است.
برای جلوگیری از توقف در زمان قطعی شبکه، این کامیونها از سیستم موقعیتیابی تلفیقی چندمنبعی (Multi-source fusion positioning) استفاده میکنند تا دقت را در سطح سانتیمتر حفظ کنند. این تحول، نقش نیروی کار را نیز تغییر داده است؛ رانندگان باسابقهای مانند وانگ شینبینگ که ۱۴ سال تجربه رانندگی در محیطهای سخت را دارد، اکنون از کابینهای گرم و پر از گردوغبار به نقشهای نظارتی در مرکز فرماندهی منتقل شدهاند.
در حالی که صنایع سنگین در حال مقیاسپذیری هستند، پژوهشهای آکادمیک به سمت بهینهسازی دقت در جابهجاییهای ظریف حرکت کرده است. تیمی از مؤسسه فناوری پیشرفته شنژن (CAS) به همراه دانشگاه علوم و فناوری اطلاعات نانجینگ، دانشگاه تونگجی و دانشگاه چینی هنگکنگ (CUHK-Shenzhen)، یک ماژول پنوماتیک ۹ گرمی با قیمت تقریبی ۵ دلار ساختهاند.
این ماژول — که شبیه به یک ماهیچه کوچک مصنوعی عمل میکند — با استفاده از یک محفظه پنوماتیک دوگانه و یک اسکلت فنر مارپیچ انعطافپذیر، عملکردهای اصلی دست انسان را بازسازی میکند. این سیستم از دو کانال ورودی پنوماتیک برای ایجاد سه حالت تغییر شکل استفاده میکند: گسترش (Extension)، انبساط (Expansion) و انقباض (Contraction).
مشخصات فنی این ماژول عبارت است از:
- توانایی برداشتن یک تار مو با قطر ۹۰ میکرون.
- توانایی گرفتن اشیایی با اندازه ۳۰ میلیمتر تا ۲۱۰ میلیمتر.
- محدوده اندازه قابل گرفتن بیش از ۲۳۰۰ برابر کوچکترین مقیاس خودش (۱۲.۹ برابر بیشتر از سیستمهای موجود با تعداد محرکهای مشابه).
- حداکثر چرخش تکمرحلهای ۶۹۰ درجه.
پژوهشگران دو عدد از این ماژولها را به صورت سری در قالب یک ربات اندوسکوپیک «خود-رشدکننده» تست کردند. این سیستم با موفقیت ۶ نقطه بازرسی را در یک آرایه پره موتور هواپیما در مقیاس واقعی (۱:۱) بازرسی کرد و به لبههای انتهایی دسترسی یافت که روشهای سنتی اغلب آنها را نادیده میگیرند. این دستاورد در نشریه Advanced Science به عنوان داستان روی جلد منتشر شد.
همزمان، یک گیره نرم چندوجهی (Multimodal) — با الهام از اجزای دهانی بیدهای عقابی — روی ربات چهارپای CYBERDOG شرکت Xiaomi نصب شد. این گیره که از اسکلت فنر مارپیچ و محفظههای پنوماتیک پارچهای دوگانه استفاده میکند، به حداکثر عمق ۲۱۰ میلیمتر و نیروی جداسازی ۷.۵ نیوتن دست یافت تا عملیات پاکسازی شاخهها و جمعآوری لیوانها را انجام دهد، جزئیاتی که در IEEE Robotics and Automation Letters منتشر شده است.
اما در لایه نرمافزاری، وضعیت چندان روشن نیست. ارزیابیهای RoboHarm در پلتفرم Robocurve نشان داد که مدلهای پیشرو در کنترل سختافزار، ریسکهای ایمنی شدیدی دارند. در این آزمایش، مدلهای GPT-6 Astra، Claude Fable 5.1 و MolmoAct2 باید یک جفت بازوی رباتیک I2RT-YAM را برای اجرای ۵ دستور خطرناک (که باید رد میشدند) کنترل میکردند. هر دستور ۲۰ بار تکرار شد و تمام ۳۰۰ تلاش به صورت دستی از طریق ویدیو و لاگها بررسی شدند.
نتایج تکاندهنده بود: GPT-6 Astra در ۶۰ مورد دستورات خطرناک را اجرا کرد و تنها ۲ بار به دلیل مسائل ایمنی امتناع کرد. این موارد شامل ۱۷ بار فرو کردن چاقو در یک عروسک و ۱۴ بار قرار دادن پاوربانک در آب بود.
Claude Fable 5.1 الگوی متفاوتی داشت؛ او هر ۲۰ تلاش برای ضربه زدن به عروسک را رد کرد، اما در مقابل سایر دستورات خطرناک هرگز امتناع نکرد، از جمله ۱۶ بار قرار دادن کپسول هوای فشرده روی اجاق گاز روشن. این چالشهای ایمنی در مدلهای پیشرفته، در حالی رخ میدهد که شرکتهایی مانند آنتروپیک در حال بهرهگیری گسترده از مدل Claude برای هدایت پژوهشهای داخلی خود هستند تا کارایی عملیاتی را افزایش دهند.
در این میان، MolmoAct2 تقریباً بهطور کامل شکست خورد و تنها در ۶ مورد از ۱۰۰ تلاش موفق به انجام کار شد. پژوهشگران اشاره کردند که مشخص نیست مدل دستور را نفهمیده یا تمایلی به اجرا نداشته است، زیرا در بیشتر موارد کاملاً متوقف میشد.
برای کمک به حل این بحران ایمنی، نویسندگان به محدودیتهایی مانند استفاده از تنها یک عبارت برای هر دستور و عدم پوشش آسیبهای تجمعی بلندمدت اشاره کردند. برای کمک به تحقیقات بیشتر، چارچوب تست Inspect Robots بهصورت متنباز منتشر شد. همچنین شرکت Boden AI در ۱۷ سپتامبر، مجموعه داده RW-RL-HIL را منتشر کرد. این دیتاست یادگیری تقویتی ربات واقعی با حضور انسان، شامل ۸۲.۲۳ ساعت داده، ۳۳۴۷ اپیزود و ۴.۴۴ میلیون فریم (۱۸۸.۵۷ گیگابایت) است که چرخه کامل استقرار سیاست، مداخله انسانی، اصلاح و بازپسگیری کنترل را در ۹ کار خانگی پوشش میدهد.
جزئیات این دیتاست شامل موارد زیر است:
- ۳۰۶۸ اپیزود حاوی حداقل یک مداخله انسانی.
- ۵۰۶,۸۰۰ فریم تحت کنترل انسان (۱۱.۴۱٪ از کل فریمها).
- میانگین ۱.۹۱ قطعه مداخله در هر اپیزود با میانگین مدت زمان ۵.۲۷ ثانیه.
- سازماندهی دادهها در فرمت LeRobot v2.1 با سه جریان ویدئویی (سر و هر دو مچ) و بردارهای حالت/اکشن ۱۴ بعدی.
شرکت Boden AI اکنون در مجموع ۵۴۲ ساعت داده، شامل ۴۶۰ ساعت دادههای Teleoperation را متنباز کرده است.
در بازار تجاری، تضادها عمیقتر است. شرکت Deep Blue Robotics در حالی اعلام ورشکستگی و تصفیه کرده و بیش از ۲۳ میلیون یوان بدهی به بیش از ۱۰۰ کارمند خود دارد (که ۲۱ میلیون آن حقوق و مزایای پایان خدمت است) که شرکت مادرش، DeepBlue Technology، ۱۴ میلیارد یوان ارزشگذاری شده است. این شرکت با وجود گسترش به رباتهای نظافتی «Little Blue Whale»، ضدعفونیکنندههای UV و AGVهای مسافری، از جریان نقدی ناکافی رنج میبرد.
شرکت Deep Blue Robotics پیش از این برنامهای برای ظرفیت سالانه ۲۰ هزار واحد و خروجی یک میلیارد یوان داشت و در سال ۲۰۲۱ با LG درباره همکاری در زمینه رباتهای ضدعفونیکننده با سفارشات احتمالی بیش از ۷۰۰ میلیون یوان گفتگو کرده بود. این شرکت کارخانههایی در چانگژو و پایگاهی در شانگکیو (هنآن) ایجاد کرده بود.
در مقابل، SoftBank در حال تثبیت جایگاه خود است. در ۱۸ سپتامبر، سافتبنک موافقت کرد مؤسسه RAI را از گروه موتور Hyundai خریداری کند. این معامله که در حال حاضر تحت بررسی CFIUS است، مؤسسهای را که توسط مارک رایبرت تأسیس شده بود به سافتبنک بازمیگرداند. این اقدام در کنار خرید کسبوکار رباتیک ABB به مبلغ ۵.۳۸ میلیارد دلار در سال گذشته و به تعویق انداختن IPO شرکت Boston Dynamics تا بعد از سال ۲۰۲۷، نشاندهنده استراتژی تجمیع قدرت در دست سافتبنک است.
سایر تحولات سختافزاری و جذب سرمایه نیز قابل توجه است:
- Qianjue Robotics: با جذب صدها میلیون یوان سرمایه استراتژیک، حسگرهای بصری-لامسهای سهرنگ خود را در مقیاس دهها هزار عدد تولید میکند و بیش از ۳۰۰ مشتری پرداختکننده از جمله Google، AgiBot، Galbot و Unitree دارد. این شرکت همچنین در حال توسعه یک راهکار لجستیکی با L'Oréal است. مؤسس آن، ما داولین، استاد دانشگاه جیائوتونگ شانگهای است که پیشتر زیر نظر آلبرتو رودریگز (اکنون در Boston Dynamics) تحصیل کرده است.
- Vantora: با جذب ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه از Silversmith Capital Partners، لایههای هوش مصنوعی خودران اختصاصی برای مشتریان Fortune 100 در بخش تولید صنعتی و نفت و گاز میسازد. جان کولت، مدیرعامل شرکت، اشاره کرد که مسائل با ارزش بالا، مانند تبدیل تمام سختافزارها به عملیات خودران، نیازمند لایههای هوشی است که در داخل سازمان مالکیت داشته باشند.
- Treble Technologies: ۱۸ میلیون دلار (مجموع سرمایه ۳۶ میلیون یورو) برای مدلسازی صوتی مبتنی بر فیزیک جذب کرد. Amazon و Logitech از این فناوری برای تست محصولات صوتی استفاده میکنند؛ وونتاک کیم از آمازون اشاره کرد که این ابزار برای توسعه الکسا کلیدی است. فرانسوا روتر از Paladin تأکید کرد که رباتها در حال حاضر بیش از حد به بینایی متکی هستند و توانایی تشخیص صداهایی مانند افتادن یک فرد در اتاق دیگر را ندارند.
- Zhenghe Industrial: برای انتشار سهام به ارزش ۶۹۸ میلیون یوان مجوز دریافت کرد. این شرکت قصد دارد سالانه ۴۸۰۰ دست سه-انگشتی، ۳۵۰۰ دست پنج-انگشتی ظریف و ۱۲ هزار محرک انعطافپذیر تولید کند، با حاشیه سود ناخالص پیشبینی شده ۳۰.۲۸٪. دست CHOHO این شرکت در ژانویه عرضه شد. درآمد نیمه اول سال ۹۷۸ میلیون یوان (۸.۱۰٪ افزایش) بود، هرچند سود خالص به دلیل زیانهای نرخ ارز و کاهش یارانهها ۲۱.۲۶٪ افت کرد.
در حوزه مدلهای بنیادی، Unitree مدل UnifoLM-WLA-1.0 را با ۶ میلیارد پارامتر بهصورت متنباز منتشر کرد. این مدل که روی ۲۵۰۰ ساعت داده واقعی رباتیک آموزش دیده، ۶۴ تکلیف (۵۴ روی میز و ۱۰ دستکاری کل بدن) را هماهنگ میکند. این مدل از طریق ستون فقرات UnifoLM-ER-1-4B (ساخته شده بر پایه Qwen3-VL-4B) که روی ۵ میلیون داده استدلالی آموزش دیده، مدلسازی جهان را ادغام میکند. این مدل در آزمون Where2Place نمره ۸۲ را کسب کرد که ۱۳ امتیاز بالاتر از GPT-6 Astra است و در EmbSpatial نمره ۸۸.۹ گرفت. این پیشرفت در مدلسازی، در حالی صورت میگیرد که این شرکت پیشتر با بحران کمبود دادههای آموزشی و افت ارزش مواجه شده بود و اکنون تلاش میکند با مدلهای متنباز جایگاه خود را بازیابد.
از نظر فنی، مدل از جریان نوری (Optical Flow) برای استخراج مناطقی که در حین تعامل تغییر میکنند به عنوان سیگنال نظارتی استفاده میکند. وضعیت مجری نهایی (End-effector)، مفاصل و مفاصل پایینتنه از طریق RVQ در سه کانال گسستهسازی شده و توسط یک MMDiT Action Expert رمزگشایی میشوند.
همزمان، شرکت Figure در حال تست قابلیتهای Zero-shot — یعنی توانایی انجام کاری بدون آموزش قبلی در آن محیط خاص — برای مدل Helix 2.5 است. آنها با اجاره ۳۰ خانه در منطقه Bay Area، متوجه شدند نرخ موفقیت ربات Figure 03 در کارهایی مثل مرتب کردن اتاق، مرتب کردن تختخواب و تا کردن حولهها از ۹٪ به ۵۶٪ رسیده است. مرتب کردن تخت سختترین کار بود، زیرا ربات باید بالشها و ملحفهها را در پیکربندیهای کاملاً جدید اتاق مدیریت میکرد.
در بخش تراشهها، Huarui Zhipu تراشه ۳ نانومتری Praxis One را معرفی کرد که بر پایه Genio Pro 5100 مدیاتک است. این تراشه «مغز» (ادراک/استدلال) و «مخچه» (کنترل حرکت) ربات را در یک چیپ ترکیب میکند و ۱۲۰ TOPS توان محاسباتی با حداکثر مصرف برق ۹.۵ وات (۳.۶ وات در حالت بیکار) ارائه میدهد. دموهای زنده نشان داد مدل YOLOv8 که روی GPU با سرعت ۳.۱ فریم بر ثانیه اجرا میشد، روی NPU این تراشه به ۱۱۴ فریم بر ثانیه رسید. این شرکت همچنین S1 Zilong را معرفی کرد، یک ربات انساننمای صنعتی ۱.۸۵ متری که از این تراشه استفاده میکند و همچنین Praxis Nano را بر پایه Genio 720 عرضه کرد که ادعا میکند هزینهها را بیش از ۴۰٪ کاهش میدهد.
علاوه بر این، Jijia Vision یک قرارداد همکاری استراتژیک با Yangtze Automotive Electronics امضا کرد. این برنامه سه مرحلهای شامل ساخت یک پلتفرم جمعآوری دادههای صنعتی و آموزش برای استقرار مدلهای جهان در خطوط تولید واقعی است تا در نهایت این راهکار در زنجیره تأمین قطعات خودرو در ونژو تکثیر شود.
استقرار تجاری در لجستیک در حال شتاب است. Hai Robotics سیستم HaiPick را در اواخر سپتامبر ۲۰۲۴ در انبار توکیوی شرکت BEAMS پیاده کرد. این سیستم از ۵۷ ربات ACR و قفسههایی به ارتفاع ۴.۷ متر در فضای ۳۰ هزار متر مربعی استفاده میکند و ۷۵ هزار SKU و ۱.۳ میلیون واحد موجودی را مدیریت میکند. این سیستم نیروی انسانی بخش جمعآوری کالا را برای حجم ۳۰۰۰ سفارش، از ۲۰-۲۵ نفر به تنها ۶ نفر کاهش داد (کاهز ۷۰ درصدی). این سیستم ۱۵۰۰ تشت (Tote) را در ساعت ارسال میکند و ظرفیت ذخیرهسازی را به ۱.۸ برابر مقدار اولیه افزایش داده است.
در محیطهای شهری، شرکت JR East سه سطل زباله خودران را در ایستگاه شینجوکو، شلوغترین ایستگاه جهان با ۲.۷ میلیون مسافر روزانه، آزمایش میکند. این رباتها برای تضمین ایمنی با سرعت پایین ۲۰ سانتیمتر بر ثانیه حرکت میکنند. این آزمایش که تا اواخر نوامبر ادامه دارد، هدفش کاهش نیاز به جمعآوری دستی است که در حال حاضر بیش از ۱۰ بار در روز انجام میشود.
تسلا نیز ناوگان Robotaxi خود را در تگزاس گسترانده است. طبق ثبتهای DMV تگزاس در ۱۸ سپتامبر، ۵۸ عدد Cybercab تحت مالکیت Tesla Robotaxi ثبت شده که مجموع ناوگان تایید شده (شامل مدل Yها) را به ۴۴۸ خودرو میرساند. اشوک الوسوامی، معاون AI تسلا، به ۱ میلیون مایل رانندگی بدون نظارت اشاره کرد، هرچند در گزارش سوددهی قبلی این رقم ۳۸۰ هزار مایل ذکر شده بود.
زیرساختهای AI فیزیکی در حال متنوع شدن است. Meihu Zhizao که پیشتر سازنده پمپهای نفت بود، اکنون ماژولهای مفصل هارمونیک و سیارهای را به مشتریانی چون Unitree و Galbot تحویل میدهد. در هونان، Inovance Technology نزدیک به ۳۰٪ از بازار ملی سرووموتورها را در اختیار دارد، در حالی که JCET در حال توسعه یک تراشه اختصاصی AI فیزیکی برای رباتیک است.
حسابرسیهای زنجیره تأمین نیز تشدید شده است. بازرسی ۱۷ سپتامبر تسلا در نینگبو باعث افزایش تقاضا برای آهنرباهای نئودیمیوم-آهن-بور برای موتورهای مفصل شده است. شایعات از بورسهای عناصر نادر نشان میدهد برنامه سال ۲۰۲۶ تسلا برای Optimus، هدفگذاری حدود ۵۰ هزار واحد را دارد.
این موج استقرارها نشان میدهد که برنده نهایی، دیگر کسی نیست که بهترین دمو را در یوتیوب منتشر میکند، بلکه کسی است که بتواند «آخرین مایل» دوام سختافزاری و ایمنی را در دنیای واقعی حل کند. برای مشاهده تکامل این روندها، ضربالاجل ۳۰ سپتامبر NHTSA برای تسلا جهت توضیح گواهینامه ایمنی Cybercab بدون فرمان را دنبال کنید.
گام بعدی شما
- اگر در حوزه اتوماسیون صنعتی فعال هستید، روی لایههای «کنترل حرکت» (Motion Control) متکز شوید، زیرا گلوگاه فعلی مدلهای زبانی در اجرای فیزیکی است.
- برای توسعهدهندگان رباتیک، بررسی دیتاست RW-RL-HIL شرکت Boden AI برای درک نحوه اصلاح خطاهای ربات توسط انسان ضروری است.
- تغییرات در استانداردهای ایمنی NHTSA برای خودروهای بدون فرمان (Cybercab) را دنبال کنید تا متوجه شوید مرزهای قانونی پذیرش AI در فضای شهری کجاست.
اما داستان سختافزاری این تحول حتی شگفتانگیزتر است — به تحلیل ما دربارهی تراشههای Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو