تصور کنید پس از یک پیروزی حقوقی سخت، متوجه شوید شرکتی که سال‌ها پیش با آن خداحافظی کرده‌اید، اکنون در حال برداشتن سهم شما از یک چک میلیارد دلاری است. این کابوس بوروکراتیک اکنون برای هزاران نویسنده در جریان است که منتظر سهم خود از غرامت ۱.۵ میلیارد دلاری شرکت Anthropic هستند. این درگیری در هفته‌ی گذشته (سپتامبر ۲۰۲۶) شدت گرفت؛ زمانی که نویسندگان ایمیل‌هایی دریافت کردند که نشان می‌داد ناشران و کارگزاران، ادعاهای متضادی بر سر پرداخت‌های آن‌ها ثبت کرده‌اند.
زمینه
این مناقشه در پی یک نبرد حقوقی رخ می‌دهد که در آن قاضی حکم داد که اگرچه آموزش هوش مصنوعی بر روی مطالب دارای کپی‌رایت «استفاده منصفانه» (Fair Use) محسوب می‌شود، اما دزدیدن و پیرت کردن (Pirating) آن مطالب مجاز نیست. این موضوع یادآور پرونده‌های مشابهی است که در آن شرکت‌های سونی و وارنر چاپل نیز بابت سرقت میلیون‌ها ترانه از آنتروپیک شکایت کردند. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که پیش‌تر در تحلیل‌های ما درباره‌ی محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ی Anthropic در مورد استفاده از لوگوها و اشعار در پرامپت‌های سیستمی، به رویکرد محتاطانه‌ی این شرکت اشاره کردیم. اکنون این تسویه حساب، پیامد مالی نحوه‌ی جمع‌آوری داده‌های آموزشی توسط این شرکت است.
این توافق در ژوئیه ۲۰۲۶ تأیید نهایی شد و اجازه داد پرداخت‌ها آغاز شوند. با این حال، فرآیند توزیع وجوه، شکاف‌های عمیقی را بین پدیدآورندگان و نهادهایی که نمایندگی آن‌ها را بر عهده دارند، آشکار کرده است.
جزئیات
به گزارش TechCrunch، این تسویه حساب نزدیک به ۵۰۰ هزار عنوان کتاب را پوشش می‌دهد. سازوکار پرداخت به این صورت است:
- برای هر اثر دزدی‌شده، مبلغ ۳,۰۰۰ دلار پرداخت می‌شود.
- اگر کتاب همچنان توسط یک ناشر سنتی چاپ شود، مبلغ بین نویسنده و ناشر ۵۰-۵۰ تقسیم می‌شود.
- اگر کتاب به‌صورت خودنشر (Self-published) منتشر شده باشد یا ناشر با خارج کردن کتاب از چاپ، حقوق آن را به نویسنده بازگردانده باشد، ۱۰۰٪ مبلغ به نویسنده می‌رسد.
اما طبق گزارش‌های دریافتی، ناشران حتی برای کتاب‌هایی که حقوقشان سال‌ها پیش بازگشته، ادعای مالکیت می‌کنند. برای مثال، اپریل هنری می‌گوید ناشر HarperCollins مدعی کتابی شده که حقوق آن حداقل ۱۷ سال پیش به او بازگشته بود. هنری با عصبانیت پرسید: «HarperCollins واقعاً دارد چه بازی‌ای در می‌آورد؟». او همچنین گزارش داد که یک هشدار اعتباری دریافت کرده که در آن ناشر به‌طور اشتباه خود را به‌عنوان «کارفرمای» او ثبت کرده است، در حالی که او هرگز چنین رابطه‌ای با آن‌ها نداشته است.
ویکتوریا استراوس در وبلاگ Writers Beware به دو خطای سیستماتیک اشاره می‌کند: نخست، تلاش ناشران برای دریافت پول بابت آثاری که به دلیل بازگشت حقوق، دیگر ادعای قانونی بر آن‌ها ندارند و دوم، درخواست ۱۰۰٪ مبلغ در حالی که طبق قرارداد فقط مستحق ۵۰٪ هستند. استراوس خاطرنand کرد که اگرچه برخی ناشران این موارد را «اشتباهات» می‌نامند و از Anthropic خواسته‌اند آن‌ها را اصلاح کند، اما حجم گزارش‌ها نشان می‌دهد که ما با چیزی «گسترده‌تر و سیستماتیک‌تر» از نقص‌های روتین روبروییم.
علاوه بر ناشران، برخی کارگزاران ادبی (Literary Agents) نیز به دنبال سهمی از این مبلغ هستند. کورتنی میلان (نام مستعار هایدی باند، استاد سابق حقوق) در شبکه Bluesky نوشت: «ظاهراً برخی کارگزاران سعی دارند درصدی از تسویه حساب Anthropic را برای خود بردارند و من به هیچ وجه فکر نمی‌کنم آن‌ها اجازه چنین کاری را داشته باشند». استراوس نیز افزود که کارگزاران در کتاب‌هایی که می‌فروشند، دارنده حق مالکیت (Rightsholder) نیستند.
از سوی دیگر، مری راسنبرگر، مدیرعامل Authors Guild، در گفتگو با The New York Times معتقد است این خطاها ناشی از بایگانی ضعیف سوابق است، نه بدخواهی ناشران. او می‌گوید این وضعیت را یک «تلاش برای غصب» توسط ناشران یا تلاشی برای «گول زدن نویسندگان» نمی‌بیند، بلکه آن را نتیجه‌ی پیش‌بینی‌پذیر یک فرآیند تسویه حساب گیج‌کننده می‌داند.
یک نکته فنی حیاتی در این پرونده «تاریخ دانلود» است؛ نویسنده‌ای که می‌خواهد ۱۰۰٪ مبلغ را دریافت کند، باید ثابت کند بازگشت حقوق اثرش پیش از ۱۰ اوت ۲۰۲۲ رخ داده است.
برای یک نویسنده معمولی، پیروزی حقوقی در برابر هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — که شبیه به دستیاری است که میلیاردها صفحه را خوانده تا بتواند متن تولید کند — حالا به یک جنگ اداری بر سر دفاتر حسابداری تبدیل شده است. این تغییر، درگیری را از دادگاه به دفاتر حسابداری منتقل کرده است، جایی که مدیریت ضعیف داده‌ها توسط ناشران قدیمی، مانع مالی جدیدی ایجاد می‌کند.
این وضعیت نشان می‌دهد که «مایل آخر» توزیع پرداخت‌ها در پرونده‌های هوش مصنوعی، می‌تواند به اندازه‌ی خودِ دعوای کپی‌رایت جنجالی باشد. اکنون Authors Guild و کورتنی میلان نویسندگان را تشویق می‌کنند تا برای تضمین دریافت سهم کامل خود، به‌طور رسمی به تخصیص پرداخت‌هایشان اعتراض کنند.
گام بعدی شما
- اگر نویسنده‌ای هستید که آثارتان در مدل‌های زبانی استفاده شده، سوابق بازگشت حقوق (Rights Reversion) خود را بازبینی کنید.
- در صورت مشاهده هرگونه ناهماهنگی در مبلغ دریافتی، از طریق Authors Guild اعتراض رسمی ثبت کنید.
- مدارک مربوط به تاریخ انتقال مالکیت آثار پیش از اوت ۲۰۲۲ را آماده نگه دارید.
اما این نبرد بر سر پول، تنها بخشی از داستان است؛ اثر این پرونده بر نحوه آموزش مدل‌های آینده را در گزارش بعدی بررسی خواهیم کرد.
گفتگو