اگر از مک‌های سری M3 استفاده می‌کنید و به دنبال محیطی هستید که کنترل کامل سخت‌افزار را به شما بدهد، اکنون راهی رسمی برای خروج از اکوسیستم اپل پیدا کرده‌اید. طبق اعلام وب‌سایت asahilinux.org، از ۶ سپتامبر ۲۰۲۶، کاربران می‌توانند لینوکس را به‌طور مستقیم روی تراشه‌های M3 نصب کنند.
تیم Asahi سال‌هاست که در حال مهندسی معکوس سیلیکون‌های اختصاصی اپل است تا محیطی کاملاً کاربردی از لینوکس را فراهم کند. این تلاش به کاربران اجازه می‌دهد سیستم‌عامل macOS را به‌طور کامل کنار بگذارند و از قدرت سخت‌افزارهای ARM در محیطی باز استفاده کنند. همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی چالش‌های بوت‌لودرهای اپل اشاره کردیم، این مسیر همواره با محدودیت‌های سخت‌افزاری پیچیده‌ای همراه بوده است.
بر اساس مستندات منتشرشده، اکثر اجزای حیاتی بلافاصله پس از نصب فعال می‌شوند:
- وب‌کم و میکروفون‌های داخلی
- اتصال WiFi و بلوتوث
- رمزگشایی ویدئویی با شتاب سخت‌افزاری (شامل AV1)
- درگاه‌های USB با سرعت تا ۱۰ گیگابیت بر ثانیه
با این حال، این نسخه هنوز کامل نیست. به گزارش تیم توسعه‌دهنده، واحد پردازش گرافیکی (GPU) — که مثل موتور محرک برای پردازش‌های بصری است — هنوز از شتاب‌دهنده سه‌بعدی با کارایی بالا بهره نمی‌برد. همچنین درگاه HDMI در مک‌بوک‌ها به‌دلیل نبود پشتیبانی کامل از DCP غیرفعال است و حالت خواب (Sleep Mode) به‌خاطر محدودیت‌های فریم‌بافر در فریم‌ور، به‌درستی عمل نمی‌کند.
این به‌روزرسانی نشان‌دهنده تغییر رویکرد از «هک‌های آزمایشی» به یک فرآیند نصب استاندارد است. توسعه‌دهندگان برای تست فشار، دسترسی به M3 را فعلاً پشت پرچم EXPERT=1 (حالت خبره) قرار داده‌اند. هدف آن‌ها این است که تا بتای فدورا ۴۵ در اواخر سپتامبر، این محدودیت را حذف کنند.
برای یک کاربر عادی، این یعنی مک‌های M3 اکنون برای توسعه نرم‌افزاری تحت لینوکس قابل استفاده هستند، به شرطی که به نمایشگر خارجی یا حالت خواب بهینه تکیه نکنند. نبود شتاب گرافیکی همچنان بزرگ‌ترین مانع برای کسانی است که می‌خواهند لینوکس را جایگزین کامل سیستم‌عامل اصلی کنند.
کاربران می‌توانند برای حمایت از این تلاش‌های مهندسی معکوس، صفحات OpenCollective یا GitHub Sponsors این پروژه را دنبال کنند.
گام بعدی شما
- اگر توسعه‌دهنده هستید، با استفاده از پرچم EXPERT=1 محیط لینوکس را روی M3 تست کنید.
- برای استفاده از نمایشگر خارجی، فعلاً به نسخه‌های M1 یا M2 تکیه کنید.
- انتشار بتای Fedora 45 را در اواخر سپتامبر برای دریافت نسخه پایدارتر دنبال کنید.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است؛ برای درک چالش‌های معماری ARM در لینوکس، تحلیل ما درباره تراشه‌های نسل جدید را بخوانید. در همین راستا، پیشرفت‌های خیره‌کننده در سخت‌افزارهای آینده اپل، مانند حافظه ۵۱۲ گیگابایتی M5 Ultra، افق‌های جدیدی را برای اجرای مدل‌های زبانی بزرگ در محیط‌های محلی باز کرده است.
گفتگو