تصور کنید یک مجتمع صنعتی به اندازه یک شهر کوچک در حیاط خلوت محله شما ساخته شود که برق کل ایالت را می‌بلعد. این کابوسی است که حالا برای ساکنان ۴۹ ایالت آمریکا به واقعیت تبدیل شده است.
۱۳۰ میلیارد دلار؛ این مبلغ کل ارزش حداقل ۷۵ پروژه مرکز داده (Data Center) است که بین ژانویه تا مارس ۲۰۲۶ توسط معترضان متوقف یا به تأخیر افتاده است. به گزارش Data Center Watch، این موج مقاومت از شکایت‌های پراکنده به یک جنبش ملی سازمان‌یافته علیه زیرساخت‌های فیزیکی هوش مصنوعی تبدیل شده است.
تا همین چند سال پیش، مراکز داده برای ذخیره‌سازی ابری و سایر مقاصد غیرمربوط به هوش مصنوعی — شبیه انبارهای عظیمی از پرونده‌های دیجیتال که در گوشه‌ای دنج از شهر پنهان بودند — به عنوان ابزارهای پشتیوان نامرئی شناخته می‌شدند. اما طوفان هوش مصنوعی مقیاس این سازه‌ها را تغییر داد. مراکز داده‌های مدرن اکنون به اندازه ایالت‌های کامل برق مصرف می‌کنند و مساحتی به بزرگی شهرها را می‌گیرند، به همین دلیل نادیده گرفتن اثرات آن‌ها دیگر ممکن نیست. همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی تأمین انرژی برای مدل‌های زبانی اشاره کردیم، نیاز به محاسبات (Compute) سنگین، فشار بی‌سابقه‌ای به شبکه برق وارد کرده است. در این میان، تلاش برای بهینه‌سازی هزینه‌ها و مدیریت ترافیک در بسترهای ابری اهمیت یافته است، همان‌طور که در بررسی مدیریت ترافیک در IDE ابری Neural Inverse Cloud مشاهده کردیم تا پایداری هزینه‌ها در مقیاس بالا حفظ شود.
پیشینه تاریخی: سابقه آتنری
این تنش کاملاً جدید نیست. در سال ۲۰۱۵، اپل برنامه‌ای برای ساخت مرکزی تقریباً ۱ میلیارد دلاری در شهر کوچک و آرام آتنری در ایرلند معرفی کرد. این سایت ۵۰۰ هکتاری طراحی شده بود تا خدمات اروپایی اپل، به‌ویژه iMessage، Siri و iTunes را پشتیبانی کند.
اپل برای جلب رضایت جامعه محلی، وعده‌های متعددی داد؛ از جمله استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر ۱۰۰ درصدی، ایجاد مسیرهای پیاده‌روی، فضای آموزشی در فضای باز و طرحی برای کاشت مجدد درختان بومی منطقه. با وجود اینکه دولت محلی پروژه را تأیید کرد، اما ساکنان اقدام به ثبت شکایت در هیئت برنامه‌ریزی مستقل کشور کردند. آن‌ها نگرانی‌های جدی درباره سیل، ترافیک، آلودگی نوری، آلودگی صوتی و اثرات تخریبی بر حیات وحش محلی مطرح کردند.
اگرچه این هیئت در سال ۲۰۱۶ مجوز ساخت مرکز را صادر کرد، اما نبرد قانونی به دادگاه عالی ایرلند برای بازنگری قضایی منتقل شد. دادگاه عالی در سال ۲۰۱۷ به نفع اپل رأی داد. با این حال، دو فعال محیط‌زیستی تصمیم را پذیرفتند و تلاش کردند پرونده را به دیوان عالی ایرلند ببرند. این پرونده بخشی از تاریخچه درگیری‌های حقوقی گسترده اپل با نهادهای نظارتی است؛ مشابه آنچه اکنون در بررسی تکلیف کمیسیون‌های اپل توسط دیوانه عالی آمریکا در حوزه فروشگاه اپلیکیشن‌ها شاهد آن هستیم. پس از سال‌ها بلاتکلیفی حقوقی، اپل در نهایت در مه ۲۰۱۸ اعلام کرد که این پروژه را کنار می‌گذارد.
ابعاد مقاومت
بر اساس مطالعه Data Center Watch (با پشتیبانی شرکت امنیتی 10a Labs)، تعداد گروه‌های مخالف فعال از ۳۹۶ گروه در پایان سال ۲۰۲۵ به ۸۳۳ گروه در پایان سه ماهه اول ۲۰۲۶ افزایش یافت. این گروه‌ها تنها در یک فصل، بیش از ۲۳۵ هزار امضا برای طرد این پروژه‌ها جمع‌آوری کردند.
پیامدهای این مقاومت برای غول‌های فناوری ملموس و عینی شده است:
- ویسکانسین: در ژانویه ۲۰۲۶، شرکت QTS (متعلق به Blackstone) پس از اعتراضات شدید جامعه محلی، طرح ساخت پرکمپوس ۱۲ میلیارد دلاری در دافورست را به‌طور کامل لغو کرد.
- دلاور: در مارس ۲۰۲۶، رگولاتورها یک سایت ۵۸۰ هکتاری در شهر دلاور را متوقف کردند. آن‌ها تشخیص دادند که این مرکز با قانون منطقه ساحلی ایالت، که صنایع سنگین را در خطوط ساحلی ممنوع می‌کند، در تضاد است.
- ویرجینیا: در جولای ۲۰۲۶، مخالفان پروژه «Digital Gateway» شرکت QTS را متوقف کردند. این پروژه مقرر بود ۲۰۰۰ هکتار زمین را اشغال کند، آن هم در ایالتی که پیش از آن با افزایش هزینه‌های انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کرد.
- یوتا: ساکنان محلی، کوین اولیری (ستاره برنامه Shark Tank) را تحت فشار گذاشتند تا مساحت ۴۰ هزار هکتاری پروژه Stratos در شهرستان باکس الدِر را کاهش دهد.
هزینه‌های زیست‌محیطی و انرژی
ساکنان اطراف این مراکز از طیف گسترده‌ای از بحران‌های محلی گزارش می‌دهند؛ از جمله آلودگی صوتی و نوری، مشکلاتی که کیفیت آب را تغییر می‌دهد و افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش‌بینی می‌کند که به دلیل گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی، تقاضای انرژی تجاری برای نخستین بار در سال جاری از تقاضای مسکونی پیشی بگیرد. انتظار می‌رود این میزان تقاضا تا سال ۲۰۲۷ دو برابر شود.
ریسک‌های محیطی هم‌گام با قدرت پردازش در حال افزایش است:
- ردپای کربن: پروژه Environmental Integrity Project دریافت که ۷۴ نیروگاه گازی برنامه‌ریزی‌شده برای تغذیه مراکز داده در سراسر آمریکا، می‌توانند به اندازه کل کشور استرالیا آلودگی گازهای گلخانه‌ای تولید کنند.
- آلودگی آب: در وایومینگ، مقامات دریافتند که یکی از پیمانکاران مرتبط با مراکز داده متا، آب‌های آلوده به باکتری را مستقیماً وارد سیستم فاضلاب عمومی کرده است.
- فشار اقتصادی: کارخانه‌های منطقه میدوِست گزارش داده‌اند که هزینه برق آن‌ها به‌طور مستقیم و به دلیل حضور مراکز داده در نزدیکی‌شان افزایش یافته است.
جنگ سیاست‌های محلی و فدرال
در واشینگتن، یک شکاف سیاسی عمیق ایجاد شده است. پرزیدنت دونالد ترامپ مراکز داده را بخشی کلیدی از برنامه خود برای پیروزی در رقابت هوش مصنوعی با چین می‌داند. برای تسریع این روند، او سال گذشته فرمانی اجرایی برای سرعت بخشیدن به ساخت این سازه‌های عظیم امضا کرد.
اما با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای، برخی کاندیداهای جمهوری‌خواه برای جلب رضایت رأی‌دهندگان محلی، از دیدگاه‌های ترامپ در مورد مراکز داده فاصله می‌گیرند. در مقابل، قانون‌گذاران دموکرات به دنبال ایجاد توقف‌های ساختاری هستند. سناتور برنی سندرز و نماینده الکساندرییا اوکازیو-کورتز لایحه‌ای را معرفی کردند تا ساخت مراکز داده‌های جدید AI را متوقف کند تا زمانی که کنگره قوانینی برای جلوگیری از آسیب‌های محیط‌زیستی و افزایش قیمت خدمات شهری تصویب کند.
قانون‌گذاران از هر دو حزب در حال بررسی سه مسیر رگولاتوری متمایز هستند:
۱. قانون حفاظت از نرخ مصرف‌کننده (The Ratepayer Protection Act): این قانون توافقی را که توسط مایکروسافت، متا، گوگل و دیگر غول‌های فناوری برای پرداخت هزینه‌های انرژی خودشان امضا شده است، به صورت قانونی الزام می‌کند.
۲. قانون GRID (تضمین عایق‌بندی نرخ از مراکز داده): این قانون مراکز داده را مجبور می‌کند از منابع انرژی مجزا از شبکه برق ملی آمریکا استفاده کنند تا ساکنان از افزایش قبض‌های برق در امان بمانند.
۳. لایحه سندرز-اوکازیو-کورتز: این طرح بر توقف کامل ساخت‌وساز تا زمان تصویب قوانین حفاظتی جدید تمرکز دارد.
در سطح ایالتی، مجموعه‌ای پراکنده از ۲۸ قانون در ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان شکل گرفته است. فلوریدا قوانینی را برای جلوگیری از انتقال هزینه‌های انرژی مراکز داده به دوش ساکنان معرفی کرد. آیداهو محدودیت‌هایی را بر مصرف آب اعمال کرد. ایالت واشینگتن رویکرد متفاوتی داشت و امتیازات مالیاتی شرکت‌های فعال در این مراکز را لغو کرد.
موج بعدی ساخت‌وسازها
با وجود این موانع و بن‌بست‌ها، خط لوله «مگا-پروژه‌ها» همچنان تهاجمی است. مجموعه‌ی فعلی قوانین محلی برای مهار این گسترش ناکافی است و بسیاری از جوامع را مجبور می‌کند به تنهایی با این غول‌ها مبارزه کنند. صنعت در حال حاضر برای چندین مرکز عظیم فشار می‌آورد:
- متا: پروژه ۲۷ میلیارد دلاری Hyperion در لوئیزیانا.
- گوگل: پروژه ۱۰ میلیارد دلاری Mica در میزوری.
- SpaceXAI: پرکمپوس ۲۰ میلیارد دلاری در میسیسپی.
- Stargate: مجموعه‌ای از مراکز داده ۵۰۰ میلیارد دلاری که در سراسر آمریکا برنامه‌ریزی شده‌اند.
برخی شرکت‌ها در حال بررسی مکان‌های جایگزین هستند. در حالی که برخی plan دارند مراکز داده AI را در فضا مستقر کنند، سامسونگ و هیوندای علاقه خود را به قرار دادن مراکز داده روی کشتی‌ها ابراز کرده‌اند.
این روند نشان می‌دهد عصر مراکز داده متمرکز و نامرئی به پایان رسیده است. با گسترش ردپای فیزیکی هوش مصنوعی، غول‌های فناوری اکنون باید نه تنها با رگولاتورها، بلکه با مردمی که در همسایگی آن‌ها زندگی می‌کنند مذاکره کنند. مقیاس‌پذیری هوش مصنوعی دیگر فقط یک مسئله نرم‌افزاری یا تراشه‌ای نیست؛ بلکه تبدیل به یک چالش املاک، زمین و سیاست شده است.
شما باید چشم خود را به انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو باز نگه دارید. فاصله گرفتن کاندیداهای جمهوری‌خواه از سیاست‌های «تسریع» ترامپ می‌تواند سیگنالی از یک تغییر دائمی در نحوه برقراری تعادل بین رقابت ملی در حوزه AI و حقوق محلی زمین و انرژی در آمریکا باشد.
گام بعدی شما
- اگر سرمایه‌گذار یا تحلیلگر بازار هستید، تغییر موضع کاندیداهای جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای را دنبال کنید؛ این تغییر می‌تواند سیگنالی برای توقف دائمی توسعه سریع زیرساخت‌ها باشد.
- تاثیرات محیط‌زیستی را در گزارش‌های ESG شرکت‌های Big Tech با دقت بیشتری بررسی کنید.
- تحولات مربوط به انرژی‌های جایگزین (مانند انرژی هسته‌ای کوچک) را به عنوان راهکار احتمالی این شرکت‌ها رصد کنید.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو