اگر امروز از گوشی‌های هوشمند برای کارهای پیچیده استفاده می‌کنید، احتمالاً با گرم شدن دستگاه و تخلیه سریع باتری آشنا هستید. اما تراشه جدید مدیاتک (MediaTek) این معادله را تغییر می‌دهد و مصرف انرژی در پردازش‌های چند‌هسته‌ای را ۶۱٪ کاهش داده است. این جهش سخت‌افزاری در حالی رخ می‌دهد که مدیاتک برای اولین بار در میان تامین‌کنندگان تراشه‌های موبایل، به آستانه تولید ۲ نانومتری دست یافته است؛ اتفاقی که باعث می‌شود عوامل هوش مصنوعی (AI Agents) از ابرهای پردازشی مستقیماً به جیب شما منتقل شوند.
این سخت‌افزار در حالی معرفی می‌شود که صنعت به سمت هوش مصنوعی عامل‌محور (Agentic AI) — سیستم‌هایی که شبیه به دستیاران شخصی فعال هستند و به‌جای پاسخ ساده، می‌توانند محیط را درک کرده، استدلال کنند و اقدام نمایند — حرکت می‌کند. همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی مدل‌های محلی مانند Qwen3.8-27B اشاره کردیم، این مدل‌ها در بنچمارک‌های کدنویسی غالب هستند، اما گلوگاه اصلی اجرای آن‌ها روی موبایل، همواره تخلیه سریع باتری و محدودیت‌های حرارتی سخت‌افزار بوده است؛ حالا مدیاتک قصد دارد این سقف را بشکند.
زمینه و توسعه
طبق اعلام رسمی مدیاتک در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ در شهر شین‌چو تایوان، این تراشه با استفاده از فرآیند پیشرفته N2P شرکت تی‌اس‌ام‌سی (TSMC) ساخته شده است. این ساختار ترانزیستوری نانوشیت (Nanosheet) اجازه می‌دهد تراکم منطقی نسبت به فرآیند قبلی N3E حدود ۱.۲ برابر افزایش یابد.
اتخاذ این فناوری در ادامه همکاری‌های استراتژیک است؛ پیش از این در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵، مدیاتک مشارکت خود با TSMC بر روی فرآیند N2P را اعلام کرده بود. در آن زمان شرکت اشاره کرد که کاربران N2P می‌توانند در توان مصرفی یکسان، ۱۸٪ افزایش عملکرد و در سرعت یکسان، تقریباً ۳۶٪ کاهش مصرف انرژی را نسبت به N3E تجربه کنند.
جِی. سی. هسو، نایب‌رئیس ارشد مدیاتک، تأکید کرد که هوش مصنوعی اکنون هسته تجربه کاربری در گوشی‌هاست. او خاطرنشان کرد که دستگاه‌ها برای همگام شدن با نیازهای در حال تکامل کاربران، به عملکرد و هوشمندی بیشتری نیاز دارند و ادعا کرد که مدل 9600 Pro «تجربیات جدیدی از هوش مصنوعی عامل‌محور» را ارائه می‌دهد.
جزئیات معماری محاسباتی و حافظه
معماری این تراشه برای حداکثر بهره‌وری طراحی شده است:
- طراحی CPU: ساختار «تمام هسته‌های بزرگ» (All Big Core) با آرایش ۲+۳+۳ که شامل دو هسته C2-Ultra با فرکانس ۴.۵۵ گیگاهرتز، سه هسته C2-Pro با ۴.۳۵ گیگاهرتز و سه هسته C2-Pro با ۳.۱ گیگاهرتز است.
- عملکرد: افزایش ۱۷ درصدی سرعت تک‌هسته‌ای و ۱۵ درصدی عملکرد چند‌هسته‌ای نسبت به نسل قبل. این معیارها از طریق تست دستگاه‌های دمو در آزمایشگاه‌های مدیاتک به دست آمده‌اند.
- حافظه: این پلتفرم برای اولین بار از حافظه LPDDR6 و فضای ذخیره‌سازی UFS 5.0 پشتیبانی می‌کند که توسط یک حافظه کش ۳۴.۵ مگابایتی پشتیبانی می‌شود.
- مدیریت منابع: موتور زمان‌بندی Dimensity ارتقایافته، هماهنگی بین سخت‌افزار و نرم‌افزار را برای تخصیص بهینه منابع محاسباتی، توان و حافظه مدیریت می‌کند تا تولیدکنندگان بتوانند چندین برنامه را به‌طور هم‌زمان در پس‌زمینه فعال نگه دارند.
قابلیت‌های هوش مصنوعی و تصویربرداری
در بخش هوش مصنوعی، این تراشه از یک معماری NPU دوگانه بهره می‌برد. واحد پردازش عصبی (NPU) — که شبیه به یک شتاب‌دهنده تخصصی برای ریاضیات پیچیده هوش مصنوعی است — در مدل NPU 1090 عملکرد پیش‌پُرکردن (Prefill) مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) را ۵۱٪ و تولید توکن (Token) — تکه‌های کوچک متن که مدل می‌خواند — را ۵۵٪ در هر وات بهبود داده است. این یعنی مدل‌هایی با حداکثر ۳۰ میلیارد پارامتر اکنون روی گوشی اجرا می‌شوند.
علاوه بر این، نسل دوم NPU فوق‌بهینه (Super Efficient NPU) مصرف انرژی را برای وظایف هوش مصنوعی «همیشه روشن» (Always-on) تا ۴۰٪ کاهش می‌دهد.
در حوزه تصویربرداری و گرافیک:
- تصویربرداری: پردازنده Imagiq 1290 و معماری ادغام تصویربرداری AI Dimensity، امکان ضبط ویدیوهای 4K240 فوق آهسته (Native)، ضبط سینمایی 4K120 Log، حالت 4K60 AI True Color Tone، تصویربرداری با محدوده دینامیکی 17EV و ضبط حرکات با ۶۰ فریم بر ثانیه به کمک NPU را فراهم می‌کند.
- گیمینگ: پردازنده گرافیکی G2-Ultra NX عملکرد پیک را ۲۷٪ افزایش و مصرف انرژی در اوج را ۲۴٪ کاهش داده است. همچنین ردیابی پرتویی (Raytracing) در این مدل ۱۸٪ سریع‌تر شده است. این پردازنده از طریق معماری گرافیکی عصبی Dimensity و HyperEngine، گیمینگ با نرخ ۱۸۵ فریم بر ثانیه را پشتیبانی می‌کند.
مدیاتک همچنین نسخه Dimensity 9600M را معرفی کرد؛ نسخه‌ای مقیاس‌بندی شده که طراحی شده تا هوش مصنوعی عامل‌محور در سطح پرچمدار و بهره‌وری انرژی را به طیف گسترده‌تری از رده‌های گوشی‌های هوشمند بیاورد. مدل 9600M شامل موتور هوش مصنوعی عامل‌محور، موتور زمان‌بندی Dimensity و HyperEngine برای گیم‌پلی ۱۸۵ فریم بر ثانیه است.
برای کاربر عادی، این یعنی گوشی شما دیگر صرفاً دریچه‌ای به یک سرور دوردست نیست، بلکه شبیه به یک «همزاد دیجیتال» عمل می‌کند. شما می‌توانید انتظار کمک‌های پیش‌دستانه، تحلیل هوشمند داده‌های خصوصی روی دستگاه و پاسخ‌های شخصی‌سازی‌شده‌ای را داشته باشید که ترجیحات کاربر را بدون تأخیر (Latency) یا خطرات حریم خصوصی مربوط به ابر، یاد می‌گیرد. در حالی که بهینه‌سازی سخت‌افزاری روی دستگاه در حال پیشرفت است، زیرساخت‌های انتقال داده نیز برای کاهش تأخیر در ارتباط با ابرها در حال تحول هستند؛ برای مثال، استفاده از فیبرهای توخالی در مراکز داده گامی بلند برای حذف گلوگاه‌های ارتباطی در اکوسیستم‌های AI است.
از منظر تجاری، مدیاتک با اولین ورود به بازار ۲ نانومتری، به شدت وضعیت موجود را به چالش کشیده است. با کاهش ۶۱ درصدی مصرف انرژی، آن‌ها اصلی‌ترین بهانه برای نگه داشتن مدل‌های زبانی در ابر، یعنی عمر باتری، را حذف کردند.
اگر این بازدهی در دنیای واقعی تکرار شود، «گوشی هوش مصنوعی» از یک شعار تبلیغاتی به ابزاری تبدیل می‌شود که زندگی شما را به‌طور خودکار مدیریت می‌کند. انتظار می‌رود اولین گوشی‌های مجهز به 9600 Pro و 9600M در همین فصل روانه بازار شوند.
گام بعدی شما
- در زمان خرید گوشی‌های جدید در این فصل، به وجود تراشه 9600 Pro برای اجرای محلی مدل‌های زبانی دقت کنید.
- بررسی کنید آیا اپلیکیشن‌های مورد استفاده شما از قابلیت‌های Agentic AI در سطح سخت‌افزار پشتیبانی می‌کنند یا خیر.
- منتظر نتایج بنچمارک‌های مستقل باشید تا ببینید آیا کاهش ۶۱ درصدی مصرف انرژی در محیط آزمایشگاه، به افزایش واقعی زمان روشن بودن صفحه نمایش تبدیل می‌شود یا خیر.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو