«تجهیزات آزمایشی»؛ ترفند متا برای دور زدن مالیات زیرساخت‌های هوش مصنوعی

تصور کنید یک شرکت میلیارد دلاری، گران‌ترین سخت‌افزارهای جهان را بخرد اما به اداره مالیات بگوید این‌ها فقط «وسایل آزمایشگاهی» هستند تا پولی پرداخت نکند. متا دقیقاً همین کار را کرده است تا هزینه‌های سرسام‌آور رقابت در میدان هوش مصنوعی را کاهش دهد.

به گزارش نیویورک تایمز، متا (Meta) در سال ۲۰۲۵ با برچسب‌زنی مراکز داده خود به عنوان «مدل‌های آزمایشی» (Pilot Models)، توانست ۳.۹ میلیارد دلار از پرداخت مالیات فدرال آمریکا تخفیف بگیرد. این شرکت در یک مانور حسابداری تهاجمی، تراشه‌های پیشرفته انویدیا (Nvidia) را به‌جای سخت‌افزارهای تولیدی، به عنوان مواد آزمایشی تعریف کرده است.

این استراتژی در حالی رخ می‌دهد که تمام صنعت در حال رقابت برای تسلط بر قدرت محاسباتی است. همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی بهینه‌سازی نرم‌افزاری در CrawlRaven MCP اشاره کردیم، برخی شرکت‌ها روی کد تمرکز می‌کنند، اما متا روی لایه‌ی فیزیکی و سخت‌افزاری شرط‌بندی کرده است. این رویکرد در حالی است که متا همزمان در حال بازنگری در استانداردهای داخلی خود است و معیارهای ارزیابی مهندسانش را از میزان مصرف توکن به کیفیت کد تغییر داده است تا بهره‌وری را در کنار سخت‌افزار افزایش دهد. متا میلیاردها دلار برای رسیدن به «ابرهوش مصنوعی» هزینه می‌کند؛ هدفی که طبق تعریف، به زیرساخت‌های دائمی و عظیم نیاز دارد، نه آزمایش‌های موقت.

ابعاد این استراتژی مالی

بر اساس مستندات، میزان تخفیف‌های مالیاتی متا در سه سال اخیر با شتاب رشد کرده است:

• ۲۰۲۳: ۷۰۰ میلیون دلار
• ۲۰۲۴: ۲ میلیارد دلار
• ۲۰۲۵: ۳.۹ میلیارد دلار

این تخفیف‌ها شامل مراکز داده‌ای مثل Prometheus که بخشی از آن فعال شده و Hyperion است؛ خوشه‌ای عظیم با توان ۵ گیگاوات. مارک زاکربرگ در ژانویه ۲۰۲۵ از یک مرکز داده با توان بیش از ۲ گیگاوات خبر داد که وسعت آن بخش بزرگی از منهتن را می‌پوشاند. این حجم از هزینه‌کرد در حالی است که برخی شرکت‌های کوچک‌تر در مدیریت بودجه‌های مشابه با چالش مواجه‌اند؛ برای مثال اوبر در مدت چهار ماه تمام بودجه سالانه هوش مصنوعی خود را مصرف کرد که نشان‌دهنده فشار مالی شدید در این رقابت است.

متا این اقدام را با اشاره به هزینه ۲۰۰ میلیارد دلاری تحقیق و توسعه (R&D) در پنج سال گذشته توجیه می‌کند. با این حال، گزارش‌های ارسالی شرکت به SEC نشان می‌دهد که ذخایر مربوط به موقعیت‌های مالیاتی نامطمئن، با ۴۵٪ افزایش به ۱۸.۷۴ میلیارد دلار رسیده است. نکته جالب اینجاست که شرکت حسابرسی EY نه تنها این طرح را تأیید کرده، بلکه اکنون همین روش را به دیگر شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی پیشنهاد می‌دهد.

این وضعیت یک تناقض عجیب ایجاد کرده است: متا به سرمایه‌گذاران می‌گوید مراکز داده‌اش «موتور محرک محصولات اصلی» هستند، اما به اداره مالیات (IRS) می‌گوید این‌ها فقط تست‌های ساده‌اند. حتی اگر IRS این مبالغ را پس بگیرد، متا بازنده نیست؛ زیرا با پول دولت، سخت‌افزار بیشتری خریده و قیمت سهام خود را بالا برده است.

گام بعدی شما

• رصد کنید که آیا اداره مالیات آمریکا (IRS) علیه متا حکم صادر می‌کند یا خیر؛ زیرا این تصمیم می‌تواند موجی از قبوض مالیاتی سنگین برای کل صنعت هوش مصنوعی ایجاد کند.
• بررسی کنید که آیا شرکت‌های دیگر نیز از مدل‌های حسابرسی EY برای کاهش هزینه‌های زیرساختی استفاده می‌کنند.
• تحلیل کنید که تضاد بین «زیرساخت آزمایشی» و «تولید محصول» چه تأثیری بر شفافیت گزارش‌های مالی شرکت‌های تکنولوژی دارد.

اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.