تصور کنید به جای ارسال حجم عظیمی از داده‌های خام به سرورهای روی زمین، پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی درست در مدار زمین انجام شود. این ایده اکنون با سرمایه‌ای کلان در حال تبدیل شدن به واقعیت است تا گلوگاه‌های پهنای باند و تأخیر در ارتباطات ماهواره‌ای برای همیشه حذف شوند. هدف این استارتاپ، ساخت مراکز داده مداری است تا وظایف هوش مصنوعی را در فضا پردازش کنند و نیاز به ارسال داده‌های حجیم به زمین را کاهش دهند.
ارزش شرکت Starcloud پس از جذب ۲۵۰ میلیون دلار سرمایه جدید به ۲.۳ میلیارد دلار رسید. این مبلغ نشان‌دهنده یک شرط‌بندی بزرگ روی انتقال استنتاج (Inference) — یعنی همان لحظه‌ای که مدل واقعاً جواب تولید می‌کند، شبیه به خودِ آشپزی و نه دوره‌ی آموزش آشپز — از مراکز دادهٔ زمینی به مدار زمین است. طبق گزارش TechCrunch، این حرکت در زمانی رخ می‌دهد که صنعت فضا با یک بحران حمل‌ونقل روبروست؛ چراکه اکثر اپراتورهای ماهواره‌ای به موشک فالکون ۹ اسپیس‌اکس متکی هستند، اما این برنامه پیشران قرار است در سال ۲۰۲۸ به پایان برسد. این موضوع یک شکاف خطرناک برای استارتاپ‌هایی ایجاد می‌کند که پیش از عملیاتی شدن کامل موشک بزرگ‌تر و هنوز اثبات‌نشده‌ی استارشیپ، به دسترسی قابل‌اعتماد به فضا نیاز دارند.
همان‌طور که در تحلیل‌های قبلی ما درباره‌ی رایانش لبه اشاره کردیم، هدف نهایی کاهش فاصله بین محل تولید داده و محل پردازش است و Starcloud این «لبه» را به ستاره‌ها برده است. در حالی که Starcloud بر کاهش تأخیر در فضا تمرکز دارد، در زیرساخت‌های زمینی نیز تلاش‌های مشابهی برای حذف گلوگاه‌های انتقال داده در جریان است؛ برای مثال، استفاده از فیبرهای توخالی می‌تواند سرعت انتقال داده‌های AI را به طور چشمگیری افزایش دهد.
به نقل از گزارش‌های منتشر شده، این دور سرمایه‌گذاری توسط Manhattan West Ventures رهبری شد. این گروه سرمایه‌گذاری شامل غول‌هایی مثل Nvidia و Cisco بود که انویدیا به‌تنهایی ۲۵ میلیون دلار در این معامله مشارکت کرد. این تمدید سرمایه در ادامه یک دور سری A به مبلغ ۱۷۰ میلیون دلار در ماه مارس صورت گرفته است.
سایر شرکت‌کنندگان در این تلاش برای تأمین مالی عبارت بودند از:
- Benchmark
- EQT
- Soma
- NFX
- 776
- Cedar Capital
- Goanna Capital
- Standard Capital
فیلیپ جانستون، مدیرعامل Starcloud، سرمایه‌گذاری انویدیا را یک سیگنال کلیدی از مزایای این شرکت در بخش نوظهور محاسبات فضایی می‌داند. او اشاره کرد که انویدیا بیش از هر شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر دیگری، بررسی‌های فنی (Due Diligence) دقیقی انجام داده است؛ دلیل این دقت بالا، داده‌های جمع‌آوری شده از ماموریت Starcloud One بود.
این شرکت در حال حاضر تنها اپراتوری است که یک واحد پردازش گرافیکی (GPU) مدل H100 — که در واقع موتور محرک مراکز داده زمینی است — را برای آموزش مدل‌ها در مدار زمین به کار گرفته است. در حالی که اکثر GPUهای فضایی دیگر تنها به پردازش‌های لبه‌ای (Edge Processing) محدود شده‌اند، Starcloud در حال آزمایش سخت‌افزارهای سطح بالا در خلأ فضا است. نقشه‌ی راه فنی آن‌ها شامل موارد زیر است:
- Starcloud-2: دو ماهواره محاسباتی ۸ کیلوواتی که قرار است در سال ۲۰۲۷ از طریق پروازهای اشتراکی (Rideshare) پرتاب شوند تا استنتاج را برای سازمان‌های دولتی آمریکا انجام دهند.
- Starcloud-3: یک مرکز دادهٔ مداری بزرگ‌تر که اختصاصاً برای موشک استارشیپ طراحی شده است.
- Vera Rubin Space-1: یک GPU مخصوص فضا که توسط انویدیا ساخته شده و Starcloud امیدوار است آن را تا اواخر سال ۲۰۲۸ به مدار بفرستد.
جانستون می‌گوید مهندسان او در حال رصد سه مانع مهندسی اصلی هستند تا بقای سخت‌افزار در محیط خشن فضا تضمین شود:
۱. مدیریت حرارتی: بررسی رابطه بین دمای کاری تراشه و اندازه رادیاتورهای مورد نیاز برای دفع گرما.
۲. محافظت در برابر تشعشعات: جای‌گذاری دقیق شیلدهای ضد تشعشع برای جلوگیری از خرابی تراشه‌ها.
۳. یکپارچگی ساختاری: مقاوم‌سازی سخت‌افزار برای تحمل ضربات و فشارهای شدید هنگام پرتاب موشک.
برای پشتیبانی از این مقیاس، Starcloud در حال گسترش یک مرکز تولیدی به مساحت ۱۰۰ هزار فوت مربع در وودین‌ویل، واشینگتن است. این مکان استراتژیک، در نزدیکی جایی است که آمازون و اسپیس‌اکس ماهواره‌های ارتباطی خود را می‌سازند. در حال حاضر ۲۵ نفر در این شرکت مشغول به کار هستند، اما این تعداد برای رسیدن به اهداف تولید به‌سرعت در حال افزایش است.
کل مدل کسب‌وکار Starcloud به موفقیت استارشیپ وابسته است. اگرچه آن‌ها گزینه‌ی خرید پرتاب‌های اختصاصی فالکون ۹ را برای نیازهای فوری بررسی می‌کنند و در حال امضای قرارداد با سایر تامین‌کنندگان هستند، اما هدف بلندمدت، استفاده از استارشیپ برای کاهش هزینه‌های پرتاب به حدی است که بتوان با مراکز دادهٔ زمینی رقابت کرد.
با این حال، زمان‌بندی‌ها متزلزل است. ایلان ماسک اخیراً تلاش برای شکار موشک بازگشتی استارشیپ را به تأخیر انداخت و تلاش‌ها برای پرواز مجدد به اواخر سال جاری یا اوایل ۲۰۲۷ موکول شد. این عدم قطعیت با این واقعیت پیچیده‌تر می‌شود که موشک‌های رقیب، مانند New Glenn متعلق به Blue Origin و Vulcan متعلق به ULA، به‌طور منظم پرواز نمی‌کنند و Neutron متعلق به Rocket Lab هنوز روی سکوی پرتاب نیست.
جانستون به TechCrunch گفت: «ما می‌توانیم ببینیم چه چیزی در راه است؛ ما به رزرو حجم عظیمی از پرتاب‌ها نیاز خواهیم داشت.» او هشدار داد که اگر شرکت نتواند ظرفیت پرتاب اسپیس‌اکس را برای سال ۲۰۲۹ رزرو کند، با چالشی جدی روبرو خواهد شد. این موضوع حیاتی است زیرا Starcloud پیش از این از FCC اجازه عملیاتی کردن ۸۸ هزار فضاپیما را درخواست کرده است.
برای دنیای کسب‌وکار، این موضوع نشان‌دهنده تغییری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی است. ما از جهانی که در آن محاسبات در انبارهای عظیم زمینی متمرکز بود، به سمتی می‌رویم که «لبه» به معنای واقعی کلمه در میان ستاره‌هاست. در صورت موفقیت، این مدل گلوگاه‌های پهنای باند و تأخیر در ارتباطات ماهواره به زمین را از بین می‌برد.
پروازهای اول Starcloud-2 در سال ۲۰۲۷ را دنبال کنید، زیرا آن‌ها اولین شواهد واقعی را ارائه می‌دهند که آیا استنتاج مداری واقعاً می‌تواند برای بارهای کاری دولتی و سازمانی، عملکرد بهتری نسبت به ابرهای زمینی داشته باشد یا خیر.
گام بعدی شما
- اخبار مربوط به پرتاب‌های آزمایشی استارشیپ در اواخر ۲۰۲۴ را دنبال کنید، زیرا سرنوشت مراکز دادهٔ فضایی به آن گره خورده است.
- بررسی کنید که آیا مدل‌های استنتاج لبه‌ای در صنعت شما می‌توانند جایگزین ارتباطات ماهواره‌ای سنتی شوند یا خیر.
- گزارش‌های مربوط به تراشه‌های مخصوص فضا (Space-grade GPUs) انویدیا را رصد کنید.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell و معماری‌های جدید پردازشی مراجعه کنید.
گفتگو