تصور کنید ۴۵۰ میلیون شهروند یک قلمرو اقتصادی، یک‌شبه از دسترسی به پیشرفته‌ترین ابزارهای تفکر ماشین محروم شوند. این کابوسِ واقعی الکساندر پرول، دبیر国务 دیجیتال اتریش است که در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶ در نامه‌ای به هنّا ویرکونن، کمیسر اتحادیه اروپا، خواستار بازنگری فوری در جایگاه این منطقه شد. این درخواست پس از آن صورت گرفت که دولت ایالات متحده دسترسی اروپا به پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی خود را مسدود کرد.
این بحران زمانی رخ داد که اروپا دریافت دسترسی به هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — ابزاری شبیه به یک دستیار همه‌فن‌حریف که می‌تواند متن، کد و تصویر خلق کند — در واقع در دستان چند سیاست‌مدار در واشنگتن است. این وضعیت دقیقاً مثل این است که برق کل شهر شما را همسایه‌ای تامین کند که هر لحظه بخواهد، کلید را بزند و شما را در تاریکی بگذارد. همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی محدودیت‌های آمریکا بر مدل Mythos 5 شرکت Anthropic اشاره کردیم، این اتفاق یک نقص سیستمی عمیق در سیاست‌های دیجیتال اروپا است. این محدودیت‌ها در واقع تداوم دستورات کاخ سفید برای مسدود کردن مدل‌های Fable و Mythos برای کاربران خارج از آمریکا است.
به نقل از مستندات این نامه، پرول استدلال می‌کند هر فناوری که صرفاً با اجازه خارجی استفاده شود، یک «وابستگی» است، نه یک «ابزار». او به‌طور مشخص Anthropic را برای انتقال به اروپا هدف قرار داده است؛ چرا که این شرکت بر مبنای اعتقاد قلبی به اولویت ایمنی و اخلاقیات بر سرعت رشد، فعالیت می‌کند. پیشنهاد او برای جذب این آزمایشگاه شامل موارد زیر است:
- تضمین‌های حقوقی و دسترسی گسترده به بازار
- سرمایه‌گذاری‌های نقدی و سرمایه‌ای کلان
- چارچوبی منطبق بر ارزش‌های اروپایی
با این حال، طبق گزارش‌های تحلیل‌گران، احتمال انتقال این شرکت بسیار کم است. آنتروپیک هرچقدر هم اخلاق‌گرا باشد، همچنان عمیقاً میهن‌پرست است. به گزارش منابع نزدیک، مدل‌های این شرکت پیش از این با سازمان NSA ادغام شده‌اند و اختلافات پیشین آن‌ها با پنتاگون نیز همواره در چارچوب حفاظت از شهروندان آمریکایی بوده است.
در این میان، یک جایگزین خطرناک در کمین اروپا است. به باور شیائین کو، سرمایه‌گذار AI، شرکت‌های اروپایی ممکن است برای بازپس‌گیری کنترل، به سراغ مدل‌های چینی بروند و آن‌ها را روی پردازنده‌های گرافیکی (GPU) محلی میزبانی کنند. این مسیر یعنی استفاده از تنظیم دقیق (Fine-tuning) — شبیه به وقتی که به یک پزشک عمومی، تخصص پوست می‌دهیم تا در یک حوزه خاص خبره شود — بر روی مدل‌های بازمتن چینی تا وابستگی به OpenAI و آنتروپیک تمام شود. این نگرانی‌ها بخشی از یک چالش گسترده‌تر است که رهبران G7 را نسبت به انحصار مدل‌های پیشرفته در دستان آمریکا و تبدیل آن به تهدیدی برای امنیت ملی به هشدار واداشته است.
اما این چرخش، در واقع تعویض یک زنجیر با زنجیری دیگر است. جایگزینی واشنگتن با پکن، توهمی موقت از خودکفایی ایجاد می‌کند. اگر مدل‌های چینی برای تراشه‌های Huawei بهینه شوند نه Nvidia، چین می‌تواند هم لایه مدل و هم لایه سخت‌افزار را به طور کامل در دست بگیرد و در نتیجه، هر لحظه مجوزهای دسترسی را لغو کند.
حاکمیت واقعی تنها با ساخت زیرساخت‌های بومی ممکن است. بدون محاسبات (Compute) محلی و مدل‌های اختصاصی، اروپا تنها یک مسافر در رقابت دو ابرقدرت است. پیشنهاد فعلی برای جذب یک شرکت آمریکایی، بیشتر از آنکه یک استراتژی باشد، فریاد استیصال پس از ۲۰ سال شکست در سیاست‌گذاری است. این تلاش‌ها را باید در راستای رویکرد کلی اروپا برای دستیابی به حاکمیت هوش مصنوعی دید تا این منطقه بتواند برای همیشه از سایه فناوری‌های آمریکایی خارج شود. اکنون باید دید اتحادیه اروپا چگونه از تنها اهرم فشار باقی‌مانده خود استفاده می‌کند: یعنی درآمدهای کلانی که از بازار اروپا به‌دست می‌آید و در حال حاضر هزینه‌های آموزش میلیارد دلاری آزمایشگاه‌های آمریکایی را تامین می‌کند.
گام بعدی شما
- پیگیری نحوه واکنش کمیسیون اروپا به نامه‌ی دبیر国务 اتریش در هفته‌های آتی
- بررسی مدل‌های بازمتن اروپایی (مانند Mistral) برای ارزیابی میزان پیشرفت در استقلال مدل‌سازی
- تحلیل اثرات احتمالی مهاجرت شرکت‌های AI به خاک اروپا بر قوانین حریم خصوصی (GDPR)
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است؛ بررسی کنید که چگونه تراشه‌های Blackwell معادله‌ی قدرت محاسباتی را تغییر می‌دهند.
گفتگو