موسسه بروکینگز محاسبه کرده که یارانه مالیاتی هوش مصنوعی در آمریکا به ۴۶ سنت از هر دلار قرض رسیده است. این نرخ منفی ناشی از ترکیب هزینهکردن فوری (Full expensing) دائمی و کسر سود قرض است که کنگره در سال ۲۰۲۴ تصویب کرد.
چگونه یارانه ۴۶ درصدی شکل میگیرد
هزینهکردن فوری به شرکتها اجازه میدهد کل هزینه تجهیزات محاسباتی را در سال خرید کسر کنند. تنها این مورد، نرخ مالیات حاشیهای موثر بر سرمایهگذاری با پول نقد را صفر میکند. اما قانون جاری همچنین کسرِ سودِ پرداختی بر قرض را مجاز میداند. وقتی دو قانون ترکیب شوند، نرخ موثر به منفی ۴۶٪ میرسد — یعنی دولت به ازای هر دلار سودِ ناشی از سرمایه، ۴۶ سنت اضافه میکند.
- هزینهکردن فوری در برابر کسر تدریجی سنتی: در سیستم مالیات درآمد سنتی، شرکت هزینه سرمایهگذاری را در چند سال کسر میکرد. کسر مالیاتی هرچه دیرتر باشد ارزش کمتری دارد، بنابراین این تاخیر هزینه سرمایهگذاری را بالا میبرد. هزینهکردن فوری این جریمه را حذف میکند.
- سرمایهگذاری با پول نقد: با هزینهکردن فوری، شرکت نرخ مالیات حاشیهای صفر روی سرمایهگذاری جدید با پول خود روبروست، گویی مالیات شرکتها وجود ندارد.
- سرمایهگذاری با قرض: قانون جاری کسرِ سود خالص پرداختی بر قرض را مجاز میداند (با سقفهای خاص). ترکیب با هزینهکردن فوری میتواند نرخ موثر بر سرمایهگذاری تجهیزات با قرض را زیر صفر بکشد. در عمل، دولت به شرکت پول میدهد تا برای سرمایهگذاری قرض بگیرد.
- مشروعیت پروژه: در نتیجه، پروژههایی که بدون مزایای مالیتی ارزش انجام نداشتند، بهسبب آنها مجدی میشوند.
قانون «یک قانون بزرگ و زیبا» (One Big Beautiful Bill Act) سال ۲۰۲۴ هزینهکردن فوری را دائم کرد، یارانه را از ۱۴٪ به ۴۶٪ سهبرابری کرد — درست در زمانی که قرضگیری برای هوش مصنوعی شتاب گرفت. پنج هایپرسکیلر (Amazon، Alphabet، Microsoft، Meta، Oracle) قصد دارند تنها در ۲۰۲۶ بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار برای مراکز داده و تجهیزات محاسباتی خرج کنند. تجهیزات محاسباتی حدود دوسوم کل هزینههای مرکز داده را تشکیل میدهد. این رقم با پیشبینیهای اخیر همخوانی دارد که نشان میدهد بیگتکها در سال ۲۰۲۶ بیش از ۷۴۰ میلیارد دلار برای هوش مصنوعی خرج خواهند کرد، که میتواند بحران جریان نقدی را تشدید کند تحلیل مربوطه. افزایش بدهی هایپرسکیلرها با استراتژیهای زیرساختی آمازون و مایکروسافت همسو است، که در گزارش جداگانه به تفکیک آمده است جنگ زیرساخت ابری.
بدهیهای پنهان و ریسکهای سیستمی
بدهی بلندمدت هایپرسکیلرها از ۲۳۲ میلیارد دلار به ۴۸۶ میلیارد دلار بین ۲۰۲۴ و میانه ۲۰۲۶ دوبرابر شد. این رقم گزارششده تنها بخشی از ریسک را نشان میدهد. شرکتها از طریق اجارهها، شرکتهای مشترک (Joint venture) و مقرضان خصوصی نیز قرض میگیرند و بخش رو به رشدی از بدهی را از ترازنامههای خود دور نگه میدارند.
- شرکتهای مشترک: شراکت با شرکتهای سرمایهگذاری که قرض را جداگانه از ترازنامه هایپرسکیلر جذب میکنند.
- اجارهها: قراردادها فروش و اجارهباز (Sale-leaseback) و اجارههای عملیاتی که قرض را از ترازنامه دور نگه میدارند.
- مقرضان خصوصی: قرض مستقیم از موسسات مالی غیربانکی که ممکن است در فایلهای عمومی ثبت نشوند.
- سهم رو به رشد: سهم رو به رشد از قرض زیرساخت هوش مصنوعی در ترازنامه شرکتها دیده نمیشود، که دیدن زیانهای یک ورشکستگی هوش مصنوعی را سختتر میکند و احتمال انتقال به مقرضان و سیستم مالی را بالا میبرد.
سقف کسر سود به نظر محدودکننده میآید، اما تنها بر سود خالص قرضی اعمال میشود که از درآمد سود فراتر رود. چهار از پنج هایپرسکیلر در آخرین گزارشهای سالانه درآمد سود قابلتوجهی گزارش کردهاند، که نشان میدهد سقف برایشان نادیده گرفته میشود. کد مالیاتی بنابراین ترمز معناداری بر انباشت قرض ندارد. راهکارهای مشابه برای دور زدن بدهی بیوثیقه در صنعت ابری دیده میشود، همانطور که کورویو با پیشپرداختهای ۹ میلیارد دلاری اقدام کرده است مطالعه مورد.
مثال متا: ۲۷ میلیارد دلار خارج از ترازنامه
مجتمع هایپریون (Hyperion) متا (Meta) در لویزیانا نمونهای از ریسک خارج از ترازنامه است. یک شرکت مشترک با شرکت سرمایهگذاری بلو اول (Blue Owl) ۲۷ میلیارد دلار قرض جذب کرد تا ۹۰٪ هزینه ساختمانها و زیرساخت برق را تامین کند. این بدهی در ترازنامه متا ظاهر نمیشود. ساختارهای مشابه با اجاره و مقرضان خصوصی در کل صنعت رو به گسترشند.
گزینههای اصلاح قانون
کنگره گزینههای شفافی برای رفع این انحراف دارد. حذف کامل کسر سود، مالیات درآمد شرکت را به مالیات جریان نقدینگی (Cash-flow tax) تبدیل میکند و تأمین سرمایه با قرض و سهام را یکسان میکند. یا قانونگذاران میتوانند شرکتهایی که سود قرض را کسر میکنند، ملزم کنند تجهیزات را بهصورت تدریجی کسر کنند نه فوری — قانونی که بر املاک و مرافق و خدمات عمومی تنظیم شده است.
- گزینه ۱: حذف سود از محاسبات مالیات شرکت. شرکتها نه سود قرض را کسر میکنند و نه درآمد سود را اعلام میکنند. سرمایهگذاری، چه با قرض چه با سهام، یکسان مالیات میشود. بسیاری از اقتصاددانان و برخی سیاستگذاران این رویکرد را حمایت میکنند.
- گزینه ۲: الزام کسر تدریجی برای کسر سود. شرکتها تنها اگر هزینه سرمایهگذاری را در طول زمان کسر کنند، میتوانند سود قرض را کسر کنند. کسبوکارهای املاک و مرافق و خدمات عمومی تنظیمشده قبلاً این قانون را دارند.
- هر دو رویکرد تشویق فدرال به بارگذاری شرطهای هوش مصنوعی با اهرم (Leverage) را حذف میکنند، در حالی که سیگنال سرمایهگذاری که هزینهکردن فوری فراهم میکند را حفظ میکنند.
شرطهای اقتصادی عینیاند: هر دلاری که هایپرسکیلرها در مالیات پسانداز میکنند، دلاری است که خزانهداری جمع نمیکند، و یک شرط بندی متمرکز و پراهرم بر تکنولوژیای که بازده تجاری آن در مقیاس بزرگ هنوز ثابت نشده، یارانه میشود. به راهنماییهای خزانهداری درباره قوانین محدودیت سود و جلسات استماع کنگره درباره تأمین سرمایه زیرساخت هوش مصنوعی دقت کنید. بستهی بعدی تمدید قوانین مالیاتی محتملترین وسیله برای اصلاح است.
گام بعدی شما
- اگر شما توسعهدهنده یا استارتاپ هستید که از APIهای ابری استفاده میکند، در قراردادهای بلندمدت خود بندهای بازنگری قیمت بر اساس تغییرات مالیات را پیشبینی کنید.
- سرمایهگذاران باید ترازنامههای شرکتهای سرمایهگذاری خصوصی (مانند بلو اول) را بهعلاوه ترازنامههای هایپرسکیلرها رصد کنند تا تصویر کامل قرضگیری را ببینند.
- محققان سیاستگذاری میتوانند مدلهای شبیهسازی اثر حذف کسر سود بر نرخ سرمایهگذاری هوش مصنوعی را با دادههای این گزارش کالیبره کنند.




گفتگو