تصور کنید دنیای فناوری به دو قطب کاملاً مجزا تقسیم شود؛ جایی که استانداردهای یک منطقه با منطقه دیگر سازگار نباشد. این رویای ژئوپلیتیک چین اکنون با تشکیل یک ائتلاف گسترده در حال تبدیل شدن به واقعیت است.
طبق اعلام رسمی، ۲۹ کشور در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی (WIKO) را تأسیس کردند تا نظمی جهانی برای AI خارج از کنترل کشورهای غربی ایجاد کنند. این اقدام به چین اجازه می‌دهد حکمرانی هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) — که شبیه به یک کتابخانه‌داری است که میلیاردها صفحه را خوانده و حالا با همان لحن جواب می‌دهد — را در اتحادهای منطقه‌ای کشورهای در حال توسعه تثبیت کند.
همان‌طور که در تحلیل‌های پیشین ما درباره‌ی هوش مصنوعی حاکمیتی (Sovereign AI) اشاره کردیم، تلاش برای مالکیت بر زیرساخت‌های مدل‌ها، اکنون به یک ابزار دیپلماتیک تبدیل شده است. این تحول در پاسخ مستقیم به تشدید تنش‌های فناوری رخ می‌دهد. در حالی که ایالات متحده از محدودیت‌های صادراتی تراشه‌ها استفاده می‌کند، چین مسیر خود را به سمت جنوب جهانی کج کرده تا به تأمین‌کننده اصلی AI برای اقتصادهای نوظهور تبدیل شود. این روند در حالی رخ می‌دهد که برخی کارشناسان معتقدند تغییر در سیاست‌های دسترسی به مدل‌های بنیادی می‌تواند ریسک‌های جدیدی برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی ایجاد کند.
WIKO که مقر آن در شانگهای است، شامل اعضای مؤسسی نظیر روسیه، برزیل، آفریقای جنوبی، پاکستان و اندونزی است. به گزارش منابع معتبر، هیچ کشوری از بلوک غربی به این سازمان نپیوسته است. رئیس‌جمهور شی جین پینگ برای ترغیب کشورهای عضو، وعدهٔ اختصاص ۵٬۰۰۰ ظرفیت آموزشی AI برای کشورهای جنوب جهانی طی پنج سال آینده را داده است.
شی همچنین در کنفرانس جهانی AI در شانگهای بر تکانه اقتصادی چین تأکید کرد. به نقل از وب‌سایت the-decoder.com، او اظهار داشت که «اقتصاد هوشمند» چین — که حاصل ادغام AI و فناوری‌های دیجیتال است — اکنون ارزشی بیش از یک تریلیون یوان (تقریباً ۱۴۰ میلیارد دلار) دارد. این رویکرد در حالی پیش می‌رود که پیش از این، تبادل تجربیات میان قدرت‌های بزرگ به عنوان راهکاری برای پیشگیری از تلهٔ کنترل تسلیحات AI پیشنهاد شده بود.
این استراتژی، رقابت AI را از یک میدان فنی به یک میدان ژئوپلیتیک تغییر می‌دهد. چین با ارائه آموزش و ایجاد یک نهاد رسمی، «نظمی موازی» می‌سازد که موانع امنیتی و بلوک‌های فناوری تحت رهبری آمریکا را دور می‌زند. برای کسب‌وکارها، این یعنی بازار جهانی AI ممکن است به دو حوزهٔ رگولاتوری و فنی ناسازگار تقسیم شود؛ وضعیتی که می‌تواند هشدار متخصصان را درباره‌ی افزایش ریسک‌های سامانه‌ای و سایبری در اثر شکاف میان دو بلوک به واقعیت تبدیل کند.
گام بعدی شما
- رصد کنید که چگونه استانداردهای فنی WIKO در کشورهای آفریقایی و جنوب شرق آسیا جایگزین مدل‌های غربی می‌شوند.
- تأثیر احتمالی این شکافت بر interoperability یا قابلیت همکاری ابزارهای AI در پروژه‌های بین‌المللی را بررسی کنید.
- مدل‌های وزن‌باز چینی را به عنوان جایگزین برای زیرساخت‌های بسته بررسی کنید.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گفتگو