تصور کنید سال‌ها تلاش شما در نوشتن کد، سوخت مدل‌های میلیارد دلاری شود بدون اینکه حتی یک سنت نصیب شما شود. دکتر رالف ام. دبوسمن (Dr. Ralph M. Debusmann) تصمیم دارد این بازی ناعادلانه را به پایان برساند.
به نقل از مخزن گیت‌هاب (GitHub) این پروژه، لایسنس منبع انسانی (Human Source License - HSL) در ۲۶ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد تا قرارداد اجتماعی بین توسعه‌دهندگان و صنعت AI را بازنویسی کند. طبق اعلام نویسنده، شرکت‌های بزرگ و ابرمقیاس‌ها (Hyper-scalers) دهه‌ها کد انسانی را بدون اجازه یا پرداخت هزینه برای ساخت مدل‌های خود بلعیده‌اند.
این لایسنس کاربران را به دو گروه کلی تقسیم می‌کند:
- رایگان برای ۹۹ درصد: افراد، پژوهشگران و عملیات داخلی سازمان‌ها هیچ هزینه‌ای نمی‌پردازند.
- استفاده تجاری در مقیاس بزرگ: شرکت‌هایی با درآمد سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون دلار باید برای استفاده از نرم‌افزار یا خدمات آن لایسنس تجاری بخرند.
- حفاظت از مدل‌های AI: هرگونه استفاده برای آموزش، اجرا یا پشتیبانی از مدل‌های هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) برای شخص ثالث، فارغ از میزان درآمد شرکت، نیازمند لایسنس تجاری است.
- پذیرش انسان، رد ماشین: مشارکت‌های ارسالی توسط عامل‌ها (Agents) صراحتاً رد می‌شود؛ HSL تنها برای همکاری انسان با انسان است.
همان‌طور که در تحلیل قبلی ما درباره‌ی امنیت مدل‌های بازمتن اشاره کردیم، مرز بین «متن‌باز» و «در دسترس» در حال تغییر است و HSL نقطه عطف این دگرگونی است.
بر اساس مستندات این پروژه، HSL برای پروژه‌هایی مانند Kafi طراحی شده تا خلاقیت انسانی را در برابر اقتصاد استخراجی محافظت کند. البته باید اشاره کرد که این لایسنس هنوز توسط تیم‌های حقوقی بررسی نشده است، اما پاسخی مستقیم به این پرسش است که آیا لایسنس‌های سنتی می‌توانند در برابر آموزش‌های بی‌اجازه AI مقاومت کنند یا خیر.
اما داستان سخت‌افزاری این تحول حتی شگفت‌انگیزتر است — به تحلیل ما درباره‌ی تراشه‌های Blackwell مراجعه کنید.
گام بعدی شما
- اگر توسعه‌دهنده هستید، مدل‌های لایسنسینگ پروژه‌های خود را با استانداردهای HSL مقایسه کنید.
- مخزن گیت‌هاب HSL را برای دنبال کردن تغییرات حقوقی در اتحادیه اروپا و آمریکا زیر نظر بگیرید.
- در مورد اثر این لایسنس بر استراتژی جذب داده‌های مدل‌های زبانی بزرگ با تیم حقوقی خود مشورت کنید.
گفتگو